Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 746/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 30 października 2020 r., nr Adm.-057-12/20 w przedmiocie informacji publicznej oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Z. F. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z dnia 8 grudnia 2022 r. sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2023 r. w składzie:
sędzia NSA Rafał Stasikowski (przewodniczący), sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) i sędzia del. WSA Maciej Kobak. Pismem z dnia 8 lutego 2023 r. sędzia NSA Rafał Stasikowski wniósł o wyłączenie go od orzekania w sprawie. Wskazał, że stroną postępowania jest Prezes Sądu Okręgowego w Rybniku. Ponadto, sędzia NSA Rafał Stasikowski wskazał, że w ostatnich miesiącach na zlecenie Dyrektora Sądu Okręgowego w Rybniku prowadził dwukrotnie szkolenie dla Prezesów tej jednostki oraz prezesów podległych sądów rejonowych z zakresu informacji publicznej. Okoliczności te jego zdaniem mogą być odebrane przez osoby postronne jako osłabiające jego bezstronność w sprawie, co mogłoby podważyć zaufanie do sądownictwa administracyjnego w Polsce.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – dalej: "P.p.s.a.". Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258).
Natomiast na podstawie art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 P.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie Sąd ten wskazał, że: "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 P.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 P.p.s.a." (zob. także postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2022 r., III OZ 413/22, LEX nr 3361996 i orzecznictwo tam wskazane).
Mając na uwadze, że wskazane przez sędziego NSA Rafała Stasikowskiego okoliczności, tj. prowadzenie na zlecenie Dyrektora Sądu Okręgowego w Rybniku szkoleń dla Prezesów tej jednostki oraz prezesów podległych sądów rejonowych z zakresu informacji publicznej, mogą powodować brak jego bezstronności w rozpatrywanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zachodzą przesłanki do zastosowania instytucji prawnej wyłączenia sędziego na jego wniosek. Niewątpliwie może się to przyczynić do usunięcia nawet potencjalnych wątpliwości co do bezstronności sędziego NSA Rafała Stasikowskiego we wskazanej sprawie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w związku z art. 19 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia