Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 20 maja 2021 r. III SA/Gd 1213/20, po rozpoznaniu skargi I.K. na czynność Wójta Gminy [...] z 30 września 2020 r. nr SO.4464.22.2020.AK w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna do przedszkola: 1. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności;
- 2. zasądził zwrot kosztów postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wójt Gminy [...]. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 ze zm.; dalej: P.o., polegające na stwierdzeniu, że Wójt Gminy [...] dokonał odmowy zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna do przedszkola z naruszeniem art. 32 ust. 6 P.o., czego konsekwencją było uwzględnienie skargi i stwierdzeniu bezskuteczności czynności z 30 września 2020 r. nr SO.4464.22.2020.AK.
Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Ostatecznie zrzekł się także rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocniczka I.K., ustanowiona w ramach prawa pomocy, wniosła o jej oddalenie i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji.
Odnosząc się do postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu zauważyć należy, że art. 32 ust. 6 P.o. jest przepisem materialnym. Stanowi on bowiem, że "Obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego." Powiązanie tego przepisu, nakładającego określony obowiązek na gminę, z art. 146 § 1 p.p.s.a. określającym sposób uwzględnienia przez sąd administracyjny skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., nie czyni tak skonstruowanego zarzutu "procesowym". Art. 146 § 1 p.p.s.a. ma charakter wynikowy, a skuteczną podstawą skargi kasacyjnej mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, ewentualnie w powiązaniu z konkretnym przepisem wynikowym.
W tym wypadku przywołanym w skardze kasacyjnej przepisem "regulującym proces dochodzenia do rozstrzygnięcia" jest przepis o charakterze materialnym (art. 32 ust. 6 P.o.), a zatem zarzut nie może zostać uznany za postawiony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Pamiętać też należy, że "Podstawy kasacyjne ze względu na ich wyraźne rozdzielenie w art. 174 p.p.s.a. na: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie mogą być ze sobą mieszane w ten sposób, że zarzut prawa materialnego zawiera w sobie w rzeczywistości zarzut prawa procesowego i odwrotnie" (wyrok NSA z 24.06.2020 r., I GSK 286/20, LEX nr 3040535).
Ponadto, art. 32 ust. 6 P.o. odnosi się do obowiązku gminy zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom przejazdu i w okolicznościach tej sprawy należało go powiązać z art. 39a ust. 1 P.o., który stanowi, że obowiązek ten gmina może realizować także przez zwrot kosztów przejazdu. Natomiast porównanie ofert edukacyjnych obydwu przedszkoli (a do tego zmierza uzasadnienie skargi kasacyjnej) zasadniczo nie może się odbyć (jako że są to ustalenia faktyczne) poprzez prawo materialne, chyba że zarzut dotyczyłby niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w powiązaniu z przepisami procesowymi.
Przypomnieć bowiem należy, że niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. "Prawidłowość ustaleń faktycznych oraz ocenę tych ustaleń można zwalczać jedynie za pomocą zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazując przy tym, że określone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego nie może zatem polegać na wadliwym, kwestionowanym przez stronę ustaleniu faktu, czy jego oceny" (zob. wyrok NSA z 5 września 2019 r. II GSK 2232/17, LEX nr 2718873).
Ponieważ skarga kasacyjna w tej sprawie de facto nie została oparta na drugiej podstawie kasacyjnej, to w istocie rzeczy zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 32 ust. 6 P.o.) nie mógł służyć do zakwestionowania ustaleń faktycznych, co do ofert edukacyjnych obydwu przedszkoli.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł natomiast orzec o wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącej, ustanowionego w ramach prawa pomocy, gdyż może to uczynić tylko Sąd I instancji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.