Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt: II SA/Lu 198/21 oddalił skargę W.R. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 14 stycznia 2021 r., nr 1/IP/2021 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W.R. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego [..] o udzielenie informacji publicznej na temat statystyki rozstrzygania wniosków o wyłączenie sędziego od orzekania we wskazanym sądzie w skali ostatniego roku, ile było takich wniosków i ile zakończyło się zmianą sędziego, ile postanowień w tym przedmiocie wydała sędzia A.B. i ile wniosków dotyczyło jej osoby. Na wezwanie organu, wnioskodawca sprecyzował wniosek poprzez wskazanie, że dotyczy on okresu od lipca 2019 r. do sierpnia 2020 r. i chodzi mu o wszystkie wnioski składane przez strony i oskarżonych w toku prowadzonych postępowań sądowych z podaniem danych dotyczących sędziego A.B.
Organ, wobec niewykazania przez skarżącego, pomimo wezwania, interesu publicznego w uzyskaniu żądanej informacji, decyzją z dnia 25 listopada 2020 r., nr 6/2020/IP odmówił udostępnienia żądanej informacji, wyjaśniając swoje stanowisko, że żądana informacja jest informacją publiczną przetworzoną.
Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy z dnia 20 grudnia 2020 r., Prezes Sądu Okręgowego w Lublinie decyzją z dnia 14 stycznia 2021 r., znak: Adm-095-11/21 utrzymał w całości ww. decyzję Prezesa Sądu Rejonowego [..], podzielając ocenę Prezesa Sądu Rejonowego [..], że żądana informacja w zakresie wniosków o wyłączenie sędziów od orzekania w Sądzie Rejonowym [..] w skali ostatniego roku, jest informacją przetworzoną.
W.R. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w Lublinie podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podkreślił, że istotą sporu było ustalenie, czy żądana informacja stanowi informację publiczną prostą, czy informację przetworzoną, zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wyjaśniając przyjęte rozumienie informacji publicznej przetworzonej, Sąd oceniając stanowisko organów uznał, że przyjęły one prawidłowo, że skarżący domagał się uzyskania informacji publicznej przetworzonej. Odpowiedź wymagałaby bowiem sięgnięcia do znacznej ilości dokumentów źródłowych (akt spraw), analizy tych dokumentów, wyszukiwania informacji, selekcjonowania uzyskanych w związku z tym danych. Skoro zatem skarżący nie wskazał, iż udostępnienie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, a przeciwnie, wprost wyjaśnił, iż podstawą sformułowania przedmiotowego wniosku było postanowienie Sądu Rejonowego [..] z 31 lipca 2020 r. o odmowie wyłączenia - na jego wniosek - wskazanych w nim sędziów i referendarzy sądowych, to organ obowiązany był wydać decyzję odmawiającą udzielenia żądanej informacji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł W.R. zaskarżając ten wyrok "w części pkt I, to jest w całości – w części oddalającej skargę", zrzekając się rozprawy, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zarzucając "naruszenie prawa materialnego, bo rozstrzygającego o żądaniach strony – przez niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie: art. 134 § 1 p.p.s.a. (rozstrzyganie poza granicami sprawy) w związku z art. 138 p.p.s.a. (rozszerzony przedmiot zaskarżenia w porównaniu z żądaniem o informację przetworzoną), w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. (odejście od stanu sprawy), w związku z art. 3 ust.1 pkt 1) ustawy z dnia 06 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej, Dz. U. t.j. 2020 r., poz. 2176 z powodu nierozpoznania istoty sprawy w sensie istoty tego o co chodziło W.R., czyli o dostęp do prostych informacji publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1, art. 2, art. 4 ust. 3 w związku z art. 6 ust.
4) oraz art. 14 ust.1 i 2 tejże ustawy pod pozorem, że wnioskodawcy chodziło o uzyskania informacji przetworzonej - szczególnie istotnej dla interesu publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1) tejże ustawy".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podjęto próbę przedstawienia argumentacji mającej stanowić wyjaśnienie powołanego zarzutu. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie, działający w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy w końcowym zdaniu uzasadnienia skargi kasacyjnej zawarł wniosek o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, oświadczając, że "opłaty nie zostały uiszczone w całości lub w części".
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami wniesionej skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z faktu związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynika wykluczenie możliwości domniemywania intencji strony składającej ten środek zaskarżenia, konkretyzowania jego zarzutów, czy też uzupełniania występujących w nim braków dotyczących podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia.
Ze względu na wymogi konstrukcyjne skargi kasacyjnej, ich sporządzanie zostało powierzone profesjonalnym podmiotom, których fachowość powinna gwarantować prawidłowe skonstruowanie zarzutów, zgodnie z przepisami p.p.s.a. Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Podkreślenia także wymaga, że uzasadnienie skargi kasacyjnej jest jej niezbędnym elementem i powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie stawianych zarzutów. Wymóg ten wynika z treści art. 176 p.p.s.a. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że sposób, w jaki została sporządzona skarga kasacyjna w niniejszej sprawie w bezpośredni sposób zdeterminował ocenę podniesionych zarzutów jako zarzutów nieskutecznych.
Zawodowy pełnomocnik stworzył niespójną zbitkę przepisów - szeregu norm prawnych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji, bez wskazania konkretnie, na czym polega naruszenie każdej z tych norm, która to metoda formułowania zarzutów została uznana w orzecznictwie za nieprawidłową (pogląd taki wielokrotnie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny – por. np. wyroki NSA z dnia: 18 października 2011 r., II FSK 797/10; 13 września 2011 r., II FSK 593/10; 18 maja 2011 r., II FSK 62/10; 19 grudnia 2014 r., II FSK 2957/12 i powołane tam orzecznictwo, 20 stycznia 2022 r., III FSK 2147/21; 14 lipca 2022 r., III OSK 1434/21). Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej także nie pozwala ustalić, w czym skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia poszczególnych powołanych w skardze kasacyjnej przepisów, uniemożliwiając tym samym odkodowanie intencji autora skargi kasacyjnej ani motywów skargi kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej, opartej, co należy podkreślić, na pierwszej podstawie kasacyjnej, Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 138 i art. 141 § 4 p.p.s.a. – w powiązaniu z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz.902) dalej u.d.i.p. "z powodu nierozpoznania istoty sprawy". Przede wszystkim, powołane przepisy p.p.s.a. mają charakter przepisów proceduralnych, zatem nieprawidłowe było ich przypisanie w skardze kasacyjnej do pierwszej podstawy kasacyjnej. Wprawdzie samo wadliwe przyporządkowanie zarzutów do odpowiedniej podstawy kasacyjnej nie uzasadnia stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie spełnia ustawowych wymogów określonych w art. 176 p.p.s.a. i podlega odrzuceniu (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2006 r., II FSK 684/05, LEX nr 273665), nie stanowi jednak wypełnienia koniecznego wymogu profesjonalizmu we wnoszeniu skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika.
Ponadto skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił na czym miało polegać "rozstrzyganie poza granicami sprawy" (w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.). Niezrozumiały był zarzut naruszenia art. 138 p.p.s.a. wyjaśniony jako "rozszerzony przedmiot zaskarżenia w porównaniu z żądaniem o informację przetworzoną", skoro przepis art. 138 p.p.s.a. określa wyłącznie elementy składowe sentencji wyroku. Także niejasny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., przez "odejście od stanu sprawy". Poczyniony przez autora skargi kasacyjnej wniosek, iż o naruszeniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. miałoby świadczyć "pozorne" przyjęcie przez Sąd, że wnioskodawcy chodziło o uzyskanie informacji przetworzonej - nie wskazuje natomiast na naruszenie prawa materialnego. Taki sposób zredagowania skargi kasacyjnej, bez wyjaśnienia sposobu naruszenia przepisów prawidłowo i w sposób zrozumiały oraz korespondujący z ich treścią, uniemożliwiał dokonanie merytorycznej oceny podstawy bądź podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Niezależnie od wymogu sporządzenia jej przez fachowego pełnomocnika, musi ona odpowiadać wymogom określonym w przepisach p.p.s.a., a jednym z elementów skargi kasacyjnej jest prawidłowe wskazanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, co wynika z art. 176 § 1 p.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a. wniesioną skargę kasacyjną oddalił, skoro nieskuteczność postawionych zarzutów nie dawała podstaw do podważenia rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zwrot kosztów zastępstwa procesowego z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu kasacyjnie z urzędu wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 p.p.s.a. Z treści art. 254 § 1 p.p.s.a. wynika, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił zatem do oceny Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, jednocześnie zwracając uwagę, że treść art. 250 § 2 p.p.s.a. umożliwia Sądowi dokonanie własnej oceny zasadności zgłoszonego wniosku.