Uzasadnienie
Wyrokiem z 1 czerwca 2021 r., II SA/Rz 218/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. Oddział w T. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z siedzibą w Warszawie (dalej: Dyrektor Zarządu Zlewni) z 21 grudnia 2020 r., nr RZ.ZUO.1.4700.713.2020.EL, w przedmiocie opłaty stałej:
1/ uchylił zaskarżoną decyzję, 2/ zasądził od Dyrektora Zarządu Zlewni na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wyjaśnił, że organ powinien dokładnie stwierdzić jaki ostatecznie czasokres użytkowania urządzenia przyjmuje za rok 2020. Sąd zauważył, że w zakresie poboru rocznego wody organ uwzględnił 6 dni w jakich miały nastąpić próby hydrauliczne, natomiast w przypadku odprowadzania ścieków przyjął ilość 366 dni, uznając że odprowadzanie ścieków miało miejsce przez cały rok.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Dyrektor Zarządu Zlewni.
Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 271 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.; dalej: p.w.) poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że organ nie powinien ustalać wysokości opłaty stałej za wprowadzenie ścieków do wód na podstawie treści pozwolenia wodnoprawnego, lecz na podstawie domniemań odnośnie ilości dni za które należy się opłata stała, a w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie przywołanych przepisów i uznanie, że opłata stała nie należy się za cały okres zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym.
W oparciu o przytoczoną podstawę kasacyjną, Dyrektor Zarządu Zlewni wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna wywiedziona została wyłącznie w oparciu o zarzut naruszenia prawa materialnego.
Skarżący kasacyjnie zarzuca naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 271 ust. 5 p.w. Powołany w skardze kasacyjnej przepis określa sposób ustalania opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Przepis ten można określić jako generalny, mający zastosowanie przy ustalaniu opłaty stałej za odprowadzanie ścieków do wód. Zauważyć jednak należy, że powoływany w skardze kasacyjnej art. 271 ust. 5 p.w., tj. jego naruszenie nie było podstawą uchylenia decyzji przez Sąd I instancji.
W dniu 23 listopada 2019 r. weszły w życie ust. 5a i ust. 5b art. 271 p.w. Ustęp 5b dotyczy przypadków realizacji przedsięwzięć w zakresie obiektów liniowych i stwierdza, że opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych.
Bez wątpienia powyższy przepis jest przepisem szczególnym wobec art. 271 ust. 5a tego artykułu, który stanowi, że opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę.
Powyższe oznacza, że w obecnym stanie prawnym wolą ustawodawcy było powiązanie możliwości ustalenia początkowej daty ponoszenia opłaty stałej z uzyskaniem waloru ostateczności pozwolenia wodnoprawnego. Wyjątkiem jest jednak inwestycja o charakterze liniowym (ust. 5b) dla której opłatę stałą ustala się od daty przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego.
W art. 271 ust. 5b p.w. określona została zatem data początkowa dotycząca ponoszenia opłaty stałej, jest nią bowiem przystąpienie do użytkowania urządzenia wodnego. Przepis ten jednak nie określa daty końcowej, do której należne jest uiszczanie opłaty stałej. Nie wydaje się aby w przypadku obiektu liniowego można było przyjmować zasadę określoną w ust. 5a art. 271 p.w., tj. do czasu wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy pozwolenia wodnoprawnego, choćby z tego powodu, że jeżeli data początkowa jest odmienna to również data końcowa nie musi być tożsama, a przepis ust 5b jest przepisem szczególnym dotyczącym inwestycji liniowych.
Nie można pominąć tego, że brak określenia przez ustawodawcę w Prawie wodnym określenia końcowej daty ponoszenia opłaty stałej mógł być zabiegiem celowym. Obiekty liniowe nie są obiektami jednorodzajowymi, tak więc całkowicie zrozumiałym jest, że np. opłatę stałą w przypadku odprowadzania wód z dróg trzeba będzie ponosić przez cały czas obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego. Nie można jednak nie zauważyć tego, że obiektem liniowym jest również gazociąg, do którego prawidłowego funkcjonowania nie jest konieczny pobór wód ani jej odprowadzanie, wręcz przeciwnie wprowadzanie wód do funkcjonującego gazociągu czyniłoby go nieprzydatnym gospodarczo.
Dlatego też słusznie podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, że organ dokładnie nie stwierdził jaki ostatecznie czasokres użytkowania urządzeń przyjmuje za rok 2020. Niczego w tym przedmiocie nie wyjaśnia również skarga kasacyjna, która zarzuca naruszenie art. 271 ust. 5 p.w., który nie był przez Sąd I instancji kwestionowany, ani stosowany.
Podkreślić należy również, że organ wydając w 2019 r. decyzję o pozwoleniu wodnoprawnym dostrzegał to, że fakt obowiązywania decyzji przez kolejne lata nie będzie równoznaczny z możliwością korzystania z wód każdego dnia roku kalendarzowego. W uzasadnieniu tejże decyzji wskazano, że czas poboru wód z rzek w jednym punkcie nie będzie dłuższy niż trzy dni, natomiast stosownie do operatu wodnoprawnego czas odprowadzania wody w miejscu zrzutu wynosić będzie do czterech dni. Dlatego też w całej rozciągłości podzielić należy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie dotyczące tego, że skoro organ przyjął w przypadku poboru wody miarę czasową dni faktycznego poboru wody w związku z dwiema próbami hydraulicznymi (łącznie 6 dni), to taką samą miarę należało odnieść do wymiaru ilościowego ścieków odprowadzanych do wód rzeki.
W świetle art. 271 ust 5b p.w. pobieranie opłat za czas, w którym praktycznie wykluczone jest, aby strona postępowania korzystała z poboru wód i ich odprowadzania jest nieracjonalne, nieuprawnione i sprzeczne z zasadą, że "zanieczyszczający płaci".
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach dlatego też w oparciu o art. 184 p.p.s.a. należało ją oddalić.
Podstawą rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 in fine p.p.s.a.