Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 249/22, odrzucił skargę T.Z. na bezczynność Dyrektora Szkoły [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczniów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący.
Wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2023 r. Stowarzyszenie [...], na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej "P.p.s.a."), wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika na prawach strony. W uzasadnieniu podniosło, że jest ogólnopolską organizacją społeczną działającą na rzecz praworządności w systemie oświaty. Do celów statutowych Stowarzyszenia należy w szczególności prowadzenie działań w zakresie obywatelskiego i społecznego monitorowania przestrzegania prawa przez szkoły oraz inne podmioty systemu oświaty, działań w zakresie nauki, szkolnictwa wyższego, edukacji, oświaty i wychowania, działalności na rzecz dzieci i młodzieży oraz działalności na rzecz praw ucznia (§ 7 pkt 1, 3-5 statutu Stowarzyszenia). Stowarzyszenie realizuje powyższe cele w szczególności poprzez podejmowanie interwencji w przypadku naruszeń praw ucznia bądź właściwych przepisów regulujących pracę szkół oraz uczestniczenie w postępowaniach administracyjnych i sądowych (§ 8 pkt 1, 2 statutu Stowarzyszenia). Rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawa dotyczy praw ucznia – jego kształcenia w szkole niepublicznej, a zatem jej przedmiot jest związany z celami statutowymi Stowarzyszenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 33 § 2 P.p.s.a. udział w postępowaniu może zgłosić (...) organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
Jak wynika ze stanowiska orzecznictwa, warunkami dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu są: (1) jej status, (2) fakt, że zakres jej statutowej działalności ma związek z przedmiotem postępowania, do którego próbuje wstąpić, (3) to, że jej udział w postępowaniu sprzyja realizacji sądowej kontroli administracji, a także (4) to, że za wstąpieniem organizacji do postępowania, przemawia cel publiczny, dla którego została powołana (por. postanowienie NSA z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Stowarzyszenie w złożonym wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wykazało, że zaszły ww. przesłanki. Mianowicie: posiada status organizacji społecznej, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a. Za dopuszczeniem Stowarzyszenia przemawiają również jego cele statutowe, które obejmują m.in. działalność na rzecz dzieci i młodzieży oraz działalność na rzecz praw ucznia (§ 7 pkt 1, 3-5 statutu Stowarzyszenia). Przedmiotem niniejszego postępowania jest natomiast bezczynność w skreśleniu z listy uczniów, a zatem sprawa dotyczy praw ucznia – jego prawa do kształcenia. Zakres działalności statutowej Stowarzyszenia ma związek z przedmiotem rozpoznawanej sprawy.
Ponadto, nie stwierdzono, że organizacja ta działa jedynie w celu zaspokojenia swoich partykularnych celów. W ocenie NSA, dopuszczenie tej organizacji do postępowania przyczyni się do zapewnienia szerszej kontroli administracji publicznej.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.