Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 7 września 2021 r., sygn. akt III SAB/Gl 137/21 po rozpoznaniu skargi S.Z. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Sądu Rejonowego w T. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej stwierdził, bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w udzieleniu informacji publicznej (pkt 1), stwierdził, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej (pkt 3), oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 4), zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania (pkt 5).
W niniejszej sprawie w dniu 22 kwietnia 2021 r. skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci zanonimizowanego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie o sygn. akt [...]. Do czasu wniesienia skargi, tj. 11 czerwca 2021 r. organ, poza wydaniem 28 kwietnia 2021 r. zarządzenia o wyrażeniu zgody na udzielenie informacji publicznej nie podjął jakichkolwiek działań mających na celu realizację wniosku. Żądana informacja została udzielona dopiero 16 czerwca 2021 r. stanowiąc bezpośrednią reakcję na wniesioną w dniu 9 czerwca 2021 r. skargę do sądu administracyjnego.
W opisanych okolicznościach sprawy WSA z uwagi na fakt realizacji wniosku umorzył postępowanie w zakresie wyznaczenia organowi terminu do jego rozpoznania, mając natomiast na uwadze fakt, że jego rozpoznanie nastąpiło po upływie blisko dwóch miesięcy uznał, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości w jego rozpoznaniu, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Żądane informacje były organowi znane i dostępne bez konieczności długotrwałego ich pozyskiwania i modyfikacji z uwagi na konieczną anonimizację orzeczenia. W pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił uznając, że skarżący w żaden sposób nie uzasadnił, że poniósł szczególne szkody z powodu działania organu, podczas gdy suma pieniężna ma charakter kompensacyjny i ww. przepis winien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S.Z. zaskarżając go w zakresie pkt 4 i zarzucając mu naruszenie przepisu postępowania tj. art. 149 § 2 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie prowadzące do oddalenia wniosku skarżącego o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej w kwocie 1 000,00 zł pomimo stwierdzenia, że bezczynność i przewlekle prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
W oparciu o powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 4 poprzez zasadzenie na jego rzecz wnioskowanej sumy pieniężnej, zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz zrzekł się rozprawy przez NSA.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. jedyną przesłanką warunkującą przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Decyzja o zastosowaniu bądź odmowie zastosowania rzeczonego środka należy do sądu administracyjnego. Przyjmuje się, że suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Jej przyznanie stanowi swoistą rekompensatę za doznane negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania administracyjnego. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej postępowaniem organu, a aktywność sądu jest w takiej sytuacji warunkowana wskazaną argumentacją (por. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 1969/19; z 27 maja 2020 r., sygn. I OSK 2324/19; z 9 lutego 2022 r., I OSK 1542/21).
Z woli ustawodawcy przyznanie skarżącemu odpowiedniej sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. zależy od uznania sądu i brak jest w tym zakresie jakichkolwiek ograniczeń. Należy przy tym zauważyć, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, nawet w przypadku stwierdzenia, że bezczynność, czy przewlekłość organu miała postać kwalifikowaną ustawodawca nie zobligował Sądu do automatycznego przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej, a jedynie pozostawił uznaniu Sądu skorzystanie z takiego rozwiązania. W orzecznictwie wyraża się przy tym słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter kompensacyjny (suma pieniężna) służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. I OSK 1662/16).
Skoro funkcją przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. ma być kompensacja poniesionej przez stronę szkody majątkowej bądź niemajątkowej, to skarżący wnosząc o przyznanie takiej sumy winien określić wielkość owej szkody.
Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżący w żaden sposób nie uzasadnił ani nie przedstawił argumentów na poparcie rzeczonego wniosku, w szczególności nie wskazał jaka krzywda, szkoda lub inne niekorzystne dla niego konsekwencje uzasadniałyby przyznanie sumy pieniężnej. Uzasadnienia takiego nie mogą stanowić przywołane w skardze kasacyjnej inne sprawy, gdyż każdą sprawę sąd rozpoznaje indywidualnie, badając czy jej okoliczności oraz uzasadnienie wniosku wskazują na potrzebę zadośćuczynienia.
Sąd I instancji uzasadnił rozstrzygnięcie w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie sumy pieniężnej, natomiast argumentacja skargi kasacyjnej, nie podważa skutecznie wywodu przedstawionego w wyroku. Z tej też przyczyny skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała na mocy art. 184 p.p.s.a. oddaleniu.