Uzasadnienie
Wyrokiem z 7 września 2021 r., IV SAB/Wr 259/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.A. (dalej: skarżący) na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] (dalej: Prezes Sądu) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 3 czerwca 2020 r. oddalił skargę w całości (pkt I). Nadto Sąd przyznał radcy prawnemu od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z 3 czerwca 2020 r. (data wpływu: 10 czerwca 2020 r.) skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w 2017 r., rejestrowanych w repertorium C pod symbolem 045, wskazując, że żądane informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD. W ocenie Sądu, działanie podmiotu zobowiązanego w reakcji na żądanie udostępnienia informacji publicznej stanowiło prawidłową i terminową realizację obowiązku wynikającego z przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.; dalej: u.d.i.p.). Prezes Sądu udzielił bowiem skarżącemu odpowiedzi na wniosek, informując go pismem z 23 czerwca 2020 r. o tym, że w Sądzie Rejonowym [...] w 2017 r. w repertorium C pod symbolem 045 odnotowano 64 sprawy, z czego: w 8 sprawach wydano wyroki uwzględniające powództwo wraz z uzasadnieniami, w 24 sprawach wydano wyroki uwzględniające powództwo bez uzasadnienia, natomiast w 32 sprawach wydano wyroki oddalające powództwo.
Jednocześnie wraz z tym pismem Prezes Sądu przesłał skarżącemu zanonimizowane wyroki w 8 sprawach uwzględniających powództwo, w których zostały sporządzone uzasadnienia wyroków. Na dzień wniesienia skargi Prezes Sądu nie pozostawał zatem w bezczynności.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w części co do punktu I, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), pełnomocnik skarżącego zarzucił Sądowi I instancji:
1/ naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, a to pominięcie art. 13 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p., mimo że w realiach przedmiotowej sprawy skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej w konkretnej formie (kserokopia, skany), w określony sposób (doręczenie kopii pism lub nagranie dokumentów na płytę CD/DVD) oraz w określonym wymiarze ("kopia wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanymi w 2017 r."), a organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie udzielił mu jej w żądanym zakresie, w ustawowym terminie ani też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej - udzielona przez Prezesa Sądu informacja była tylko częściowa, gdyż obejmowała jedynie przesłanie wyroków, w których wydane było uzasadnienie, co nie obejmowało całości żądania skarżącego, a zatem Prezes Sądu pozostaje w bezczynności, 2/ naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 151 w zw. z art. 149 § 1 i 1a oraz § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez Prezesa Sądu terminów określonych w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. oraz nieudzielenia informacji skarżącemu w formie i w sposób przez niego wskazany ani niewydania w tym terminie decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej, co powinno doprowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego skargę w całości.
W oparciu o przytoczone podstawy kasacyjne, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części w jakiej skarga została oddalona w całości oraz rozpoznanie przedmiotowej skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku we wskazanej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu.
W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący zażądał przesłania mu kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2017, zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 045, wskazując jednocześnie, że dane mogą być udostępnione na płycie CD/DVD. Na etapie składania wniosku skarżący nie wiedział ile z tych wyroków zawiera uzasadnienie, a ile nie, ale jego intencją było otrzymanie kopii wszystkich zapadłych wyroków. Jego żądanie obejmowało zatem zarówno wyroki, w których wydane zastało uzasadnienie, jak i wyroki, dla których uzasadnienie nie zostało sporządzone, wyroki zasądzające oraz wyroki oddalające. Prezes Sądu nie przesłał skarżącemu kopii wyroków, w których oddalone zostało powództwo, dlatego też - w jego ocenie - pozostaje w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku, który uwzględniono jedynie częściowo. W niniejszej sprawie Prezes Sądu powinien albo uwzględnić wniosek skarżącego w sposób i w formie wskazanej we wniosku (tj. doręczyć kserokopie wszystkich orzeczeń zapadłych w sprawie lub nagrać dokumenty na płycie CD/DVD w formie skanów) albo wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji.
Skarżący stoi na stanowisku, że spełnione zostały wszystkie warunki umożliwiające Sądowi I instancji uwzględnienie skargi w całości. Naruszenie przepisów przywołanych w podstawach kasacyjnych doprowadziło jednak do niezasadnego jej oddalenia. Dlatego też w sprawie doszło również do naruszenia przepisów dotyczących postępowania mających wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Sądu wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu zauważył, że skarżący poszukuje uzasadnienia skargi kasacyjnej w tym, że nie udostępniono mu treści wszystkich wyroków Sądu Rejonowego [...] wydanych w 2017 r. w repertorium C, pod symbolem 045, niezależnie od tego, czy zawierały one uzasadnienie, czy też nie. Jednocześnie rozważań w tym zakresie dokonuje abstrahując od treści samego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. To zaś treść wniosku - a nie jego późniejsza życzeniowa wykładnia - określa zakres żądanych przez wnioskującego informacji. W warunkach niniejszej sprawy Prezes Sądu odczytał treść wniosku zgodnie z obowiązującymi regułami języka polskiego.
Skarżący nie zaznaczył, że domaga się udostępnienia także tych wyroków, w odniesieniu od których nie sporządzono uzasadnienia. Skoro zatem Prezes Sądu nie miał wątpliwości co do treści wniosku i zinterpretował go zgodnie z treścią, to nie sposób zarzucać mu, że nie doszukiwał się dalszego, niewyrażonego wprost żądania. Ani z przepisów u.d.i.p. ani z żadnej innej normy prawa powszechnie obowiązującego nie wynika bowiem, aby organ miał ustalać intencje wnioskodawców, rozpoznając wnioski o udostępnienie informacji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.
W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawy kasacyjne, na których oparta została skarga w niniejszej sprawie, uznać należy za nieusprawiedliwione.
W warunkach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości to, że wniosek skarżącego obejmował żądanie udostępnienia informacji publicznej, do którego zastosowanie mają przepisy u.d.i.p. W świetle tych przepisów, udostępnianie informacji publicznej na złożony wniosek następuje zasadniczo w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.), co do zasady bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Wprawdzie przepisy u.d.i.p. nie określają szczególnych wymagań dla wniosku, to jednak przyjmuje się, że minimalną, a zarazem konieczną jego treść stanowi określenie przedmiotu żądanej informacji. Wniosek musi pozwalać adresatowi na precyzyjne określenie jakich danych dotyczy - ich charakter i zakres mają bowiem wpływ na kwalifikację informacji lub treść udzielanej odpowiedzi (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., I OSK 96/20, CBOIS). Aby zatem informacja publiczna mogła być udostępniona w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności treści zawartego w nim żądania, w tym zakresu żądanych informacji. Zakreślony we wniosku zakres żądania determinuje bowiem zakres udzielanej odpowiedzi.
We wniosku z 3 czerwca 2020 r. (dalej: wniosek) skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu o udostępnienie informacji publicznej w postaci "kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami" wydanych w 2017 r., zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 045. Z treści tego wniosku jednoznacznie wynika, że zakresem żądania skarżącego objęte było udostepnienie wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami. Mając zatem na uwadze określony przez skarżącego zakres żądanych informacji, którego literalne brzmienie nie budzi żadnych wątpliwości, stwierdzić należy, że udzielona przez Prezesa Sądu odpowiedź w piśmie z 23 czerwca 2020 r. w całości wypełnia zakres żądania. Skarżącemu kasacyjnie przesłane zostały informacje o sprawach zarejestrowanych w 2017 r. w repertorium C pod symbolem 045 oraz zanonimizowane wyroki w 8 sprawach uwzględniających powództwo, w których zostały sporządzone uzasadnienia.
To, że zgodne z intencją skarżącego mogło być - jak wskazał w skardze kasacyjnej - otrzymanie kopii wszystkich zapadłych w tych sprawach wyroków, niezależnie od tego, czy zostało sporządzone w nich uzasadnienie, czy nie, nie może przesądzić o zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Jeżeli taka była bowiem intencja skarżącego to powinna być wyraźnie wyartykułowana w złożonym wniosku. Brak wiedzy o tym, ile z wyroków wydanych w tych sprawach zawiera uzasadnienie, a ile nie, w żaden sposób nie stał na przeszkodzie określeniu zakresu żądania w sposób zgodny z rzeczywistą wolą skarżącego.
To treść wniosku przesądza o treści odpowiedzi, dlatego też nie sposób uznać zasadności zarzutów skargi kasacyjnej kwestionujących prawidłowość udzielonej informacji poprzez podważanie jej kompletności. Rolą podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej nie jest bowiem doszukiwanie się ukrytego zakresu żądania w sytuacji, gdy zostało ono jasno zakreślony. Skarżący kasacyjnie żądał przesłania wyroków wraz z uzasadnieniami i zanonimizowane wyroki wraz z uzasadnieniami zostały jemu przesłane.
W świetle powyższego, stwierdzić należy, że zarzuty podniesione w podstawach kasacyjnych nie podważyły skutecznie stanowiska Sądu I instancji, zgodnie z którym w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy działanie Prezesa Sądu w reakcji na żądanie skarżącego udostępnienia informacji publicznej stanowiło prawidłową i terminową realizację obowiązku wynikającego z przepisów u.d.i.p.
Brak podstaw do przypisania Prezesowi Sądu tego, że pozostaje w bezczynności, uzasadniało zatem oddalenie skargi, co w sposób prawidłowy wykazał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Podstawy kasacyjne, oparte na zarzutach naruszenia art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p., a także art. 151 w zw. z art. 149 § 1 i 1a oraz § 2 p.p.s.a. w zw. ze wskazanymi przepisami u.d.i.p., uznać należy tym samym za nieusprawiedliwione.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Skarga ta podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy przed tym Sądem, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.