Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 29 listopada 2018 r. II SA/Bk 476/18, oddalił skargę T. J. na decyzję [...] Kuratora Oświaty w [...] z [...] maja 2018 r. nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. J. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:
- 1. prawa materialnego, tj. art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (dalej: KN) poprzez zaniechanie prawidłowej kontroli sądowej decyzji, a w konsekwencji poprzez dokonanie jego błędnej wykładni skutkującej przyjęciem, że T. J. nie spełnia wymaganych warunków niezbędnych do uzyskania stopnia nauczyciela kontaktowego na podstawie przedmiotowego przepisu, swoją decyzję uzasadniając tym, że zatrudnienie skarżącego w Szkole Podstawowej w [...] nastąpiło na podstawie umowy cywilnoprawnej (umowy zlecenia), kiedy w rzeczywistości zgodnie z uchwalą Sądu Najwyższego z 20 września 1994 r. I PZP 37/94 (OSNP 1995/7/86), która dopuszcza zatrudnienie nauczyciela na odstawie umowy zlecenie, a w której wskazano, że "nauczyciel może realizować staż i ubiegać się o awans zawodowy, jeżeli zostanie zatrudniony w ciągu 14 dni od rozpoczęcia zajęć dydaktycznych w danym roku szkolnym, realizuje zajęcia dydaktyczne co najmniej w połowie wymiaru pensum obowiązującego w placówce oraz, istnieją możliwości kadrowe do wyznaczenia opiekuna stażu (art. 91b ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt 3, art. 9c ust. 4 i art. 9d ust. 1 KN) (co miało miejsce w niniejszej sprawie), więc też może uzyskać stopień nauczyciela kontaktowego na podstawie art 9a ust 3 KN;
- 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz zaniechanie przez sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że organ zasadnie przyjął, że T. J. nie spełnia wymaganych warunków niezbędnych do uzyskania stopnia nauczyciela kontaktowego na podstawie art. 9a ust. 3 KN, kiedy z informacji przekazanej pismem z dnia [...] lutego 2018 r. przez Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...] wynika, że w dniu [...] września 2016 r. z T. J. została podpisana umowa zlecenia określająca jego zakres obowiązków jako wicedyrektora szkoły oraz nauczyciela świetlicy z określonym 1/2 obowiązującym pensum 13 godzin, z racji czego skarżący jako nauczyciel mógł realizować staż i ubiegać sic o awans zawodowy, a w konsekwencji czego mógł uzyskać stopień nauczyciela kontaktowego na podstawie art. 9a ust. 3 KN.
Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji.
W niniejszej sprawie T. J. kwestionuje decyzję stwierdzającą nieważność decyzji o nadaniu mu – w oparciu o art. 9a ust. 3 KN – stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Powołany art. 9a ust. 3 KN stanowi, że "Nauczyciele akademiccy legitymujący się co najmniej trzyletnim okresem pracy w szkole wyższej lub osoby posiadające co najmniej pięcioletni okres pracy i znaczący dorobek zawodowy uzyskują z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole stopień nauczyciela kontraktowego, z zastrzeżeniem ust. 4." Wyraźnie jest w nim mowa o "nawiązaniu stosunku pracy w szkole", tymczasem skarżący decyzję nadzorczą T. J. został zatrudniony w szkole na podstawie umowy zlecenia. Z tego powodu (rażącego naruszenia prawa) stwierdzono nieważność decyzji o nadaniu mu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego.
Skarga kasacyjna, podnosząc zarzut błędnej wykładni art. 9a ust. 3 KN, odwołuje się do uchwały Sądu Najwyższego z 20 września 1994 r. I PZP 37/94 (OSNP 1995/7/86), zgodnie z którą "Dopuszczalne jest zatrudnienie nauczyciela w szkole niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej na podstawie umowy cywilnoprawnej (art. 1 pkt 8 w związku z art. 97 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.)." Uchwała ta w żaden sposób nie odnosi się jednak do problemu, który zaistniał w tej sprawie. Dotyczyła ona możliwej formy zatrudnienia nauczyciela w szkole niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej, a nie stopnia awansu zawodowego nauczyciela i była podjęta w odmiennym (wcześniejszym) stanie prawnym. Wspomniana uchwała SN jest z 20 września 1994 r., a art. 9a ust. 3 KN został wprowadzony do ustawy w 2000 r. Ustawą z 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 ze zm.), która weszła w życie 6 kwietnia 2000 r., został wprowadzony do Karty Nauczyciela system awansu zawodowego odrębny od sposobu nawiązania stosunku pracy. Siłą rzeczy przepis ten nie mógł być przedmiotem uchwały SN z 1994 r.
Jak już wspomniano wyżej, na gruncie art. 9a ust. 3 KN jednym z koniecznych warunków uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego jest nawiązanie stosunku pracy ("...uzyskują z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole stopień nauczyciela kontraktowego"). W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony, a zatem i organ nadzoru i Sąd I instancji słusznie uznali, że decyzja Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...] z [...] września 2016 r. spełnia przesłankę nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ pozostaje w jawnej sprzeczności z brzmieniem art. 9a ust. 3 KN.
Ponieważ, jak wspomniano wyżej, uchwała Sądu Najwyższego z 20 września 1994 r. I PZP 37/94, nie mogła mieć żadnego wpływu na wykładnię art. 9a ust. 3 KN, to także podnoszony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., również nie ma usprawiedliwionych podstaw, bowiem na organie nadzoru, przy braku spełnienia warunku nawiązania stosunku pracy, nie spoczywał obowiązek badania zakresu obowiązków skarżącego i wysokości jego pensum w ramach umowy zlecenia, bowiem nie mogło to mieć żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej, jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.