Uzasadnienie
Pismem z 22 grudnia 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Burmistrza Miasta Trzebini jako organu właściwego do załatwienia wniosku J.K. (dalej: wnioskodawca) w sprawie możliwej zmiany stanu wody na działkach nr ewid. [...]/1, [...]/5, [...]/4 obr. [...], ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
W uzasadnieniu Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie wskazał, że zawiadomieniem z 25 października 2021 r. Burmistrz Miasta Trzebini zwrócił przekazane mu wcześniej akta przedmiotowej sprawy.
Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie wyjaśnił, że 3 lutego 2021 r. została mu przekazana przez Dyrektora Regionalnego Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie dokumentacja w sprawie wykonania korytowania rowu na przedmiotowych działkach, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Zawiadomieniem z 19 maja 2021 r., strony postępowania zostały poinformowane o jego wszczęciu oraz o możliwości wniesienia ewentualnych uwag i wniosków. Pismem z 6 lipca 2021 r. zarządzono rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami w terenie. Rozprawę przeprowadzono 28 lipca 2021 r. Ustalono, że na przedmiotowych działkach nie jest zlokalizowany żaden ciek o charakterze naturalnym prowadzący wody powierzchniowe. Na działce nr ewid. [...] stwierdzono obecność jarów zasilanych wodą opadową, a na działkach nr ewid. [...]/1, [...]/5 i [...]/4 stwierdzono nieckę terenową pogłębioną wzdłuż najniższej rzędnej, z ujściem na działkę nr ewid. [...]/1.
W ocenie Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie na działkach nr ewid. [...]/1, [...]/5 i [...]/4 istnieje niecka terenowa, na dnie której woda w sposób naturalny wyrzeźbiła niewielkie korytko (o szerokości i głębokości ok. 20 cm). Właściciel tych działek udrażnia to korytko w przypadku jego zamulenia materiałem z terenów leśnych. Korytko to tak jak leśne jary, nie jest urządzeniem wodnym (rowem), jak i ciekiem prowadzącym wodą powierzchniową.
Organ wyjaśnił, że pomimo braku dolnej granicy szerokości dna, od której należałoby różnego rodzaju koryta uznawać za rowy, utrzymywanie w drożności, lekkie pogłębianie wąskiego i płytkiego koryta będącego częścią naturalnego zagłębienia, o szerokości i głębokości maksymalnie 20 cm, nie może być traktowane jako rów stanowiący urządzenie wodne i kształtujący zasoby wodne. Zmiany zasobów wywołane niewielkim przekopem ograniczają się do zbyt małego obszaru, żeby można było mówić o ich "kształtowaniu". Woda opadowa spływająca naturalnie, zgodnie ze spadkiem, z lasu jarami leśnymi i z łąki do naturalnej niecki terenowej, spływałaby ostatecznie i tak, na niżej położone tereny. Różnica wywołana przez pogłębienie niecki objawia się jedynie przez skoncentrowanie spływu w kierunku kolejnego zagłębienia terenu. Należy uznać, że bez pogłębienia niecki i udrażniania naturalnie wyżłobionego pod ścieżką na granicy działek, ilość wody jaka spływałaby na sąsiednie działki byłaby mniejsza, ale nie prowadzi to do uznania, że zostało wykonane urządzenie wodne. W ocenie Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie jest to zmiana naturalnego spływu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich, o której stanowi art. 234 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 – dalej: Prawo wodne). Oznacza to, że organem właściwym w sprawie jest Burmistrza Miasta Trzebini.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta Trzebini podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zawiadomieniu przesłanym do Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie z 25 października 2021 r., z którego wynika, że sprawa powinna zostać rozpoznana na podstawie art. 190 Prawa wodnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Spór w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący przedmiotowego "korytowania rowu" powinien zostać rozpoznany w trybie art. 190 Prawa wodnego czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Prawa wodnego, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację [...]. Z kolei normy z art. 190 ust. 13 i ust. 14 Prawa wodnego przewidują możliwość nałożenia na właściciela urządzenia wodnego, które nie zostało zalegalizowane, obowiązku likwidacji tego urządzenia lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest odpowiedni organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni (art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) w związku z art. 397 ust. 3 pkt 2 Prawa wodnego) lub w ściśle określonych przypadkach, które nie znajdują w tej sprawie zastosowania, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej
Hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 190 Prawa wodnego są różne. Norma z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 190 Prawa wodnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku dotyczącym legalizacji urządzenia wodnego. Katalog urządzeń wodnych wynika z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Natomiast jak wynika z akt sprawy i postępowania przeprowadzonego przez organ Wód Polskich, przedmiotowy rów jest urządzeniem wodnym w rozumieniu art. 16 pkt 65 lit. a) Prawa wodnego, ponieważ jest to rów służący do korzystania z zasobów wodnych. Stanowisko Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ jak sam przyznaje ten organ, brak jest prawnie określonej minimalnej szerokości koryta rowu, która pozwala przyjąć, że dany rów jest urządzeniem wodnym. Bez znaczenia jest przy tym, że przedmiotowy rów ma parametry niewystarczające do uznania, że jest urządzeniem kształtującym zasoby wodne, ponieważ wystarczające jest, że jest urządzeniem służącym do korzystania z zasobów wodnych. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie będzie dyrektor zarządu zlewni, a w tym konkretnym przypadku Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie. Jedynie ubocznie zauważyć należy, że organ ten wszczął już postępowanie w tym przedmiocie i przeprowadził określone czynności dowodowe, w tym także rozprawę wodnoprawną. Było to skutkiem przekazania dokumentacji sprawy przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie, który wskazał właśnie na konieczność rozważenia legalizacji urządzenia wodnego. Odrębną kwestią, która będzie wymagała wyjaśnienia w toku dalszego postępowania prowadzonego przez właściwy organ, jest ustalenie, czy przedmiotowe urządzenie wodne wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego oraz czy możliwe jest w związku z tym wydanie jednej z decyzji z art. 190 Prawa wodnego. Kwestia ta ma jednak wpływ na treść rozstrzygnięcia tego organu, a nie właściwość do rozpoznania sprawy.
Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.