Uzasadnienie
Pismem z 30 kwietnia 2021 r. Starosta Grajewski wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku jako organu właściwego w sprawie wypłaty odszkodowania za zajęte grunty pod koryto rzeki Wissy.
W uzasadnieniu wniosku Starosta Grajewski wskazał, że wniosek o wypłatę odszkodowania złożyli S.S. i D.S. (dalej: wnioskodawcy). Postanowieniem z 4 października 2017 r. sygn. akt II OW 62/17 Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Starostą Grajewskim a Marszałkiem Województwa Podlaskiego i wskazał Starostę Grajewskiego jako organ właściwy do ustalenia i wypłaty przedmiotowego odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł wówczas, że Starosta Grajewski błędnie ustalił przedmiot wniosku przyjmując, że dotyczył on odszkodowania za grunty "zabrane" pod rzekę Wissę. Wnioskodawcy byli wówczas właścicielami działek, na których jeszcze nie było przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków oraz nie uregulowano stanu prawnego ich użytków rolnych, a tym samym nie ustalono linii brzegowej. Starosta Grajewski prowadzi prace związane z modernizacją operatów ewidencji gruntów i budynków na obręby z terenu całego powiatu od 2010 r. W ramach tych modernizacji wyznaczane były z urzędu linie brzegu rzeki Wissy oraz regulowany stan prawny gruntów pokrytych wodami publicznymi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Starostę Grajewskiego jako organ właściwy w sprawie.
Ponadto Starosta Grajewski wyjaśnił, że w latach 2016-2018 przeprowadził modernizację operatów ewidencji gruntów i budynków na podstawie art. 24a ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm.) dla szesnastu obrębów ewidencyjnych jednostki ewidencyjnej Wąsosz i z dniem 27 kwietnia 2018 r. operaty te stały się operatami ewidencji gruntów i budynków. W wyniku tej pracy geodezyjno-kartograficznej wykonawca dokonał rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami (wydzielił grunty zajęte pod ciek naturalny jakim jest rzeka Wissa) w czterech obrębach ewidencyjnych (między innymi działki położone na terenie obrębu 0017 Żebry oznaczone Nr [...], [...], [...] i [...]). Stosowna dokumentacja została przez Starostę Grajewskiego przekazana do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku.
Następnie 15 lutego 2021 r. do Starosty Grajewskiego wpłynęło pismo wnioskodawców o wypłatę odszkodowania za zajęte grunty pod koryto rzeki Wissy. Starosta Grajewski dwukrotnie przekazał wniosek Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku, który jednak dwukrotnie zwrócił wniosek.
Starosta Grajewski wyjaśnił, że sprawa dotyczy wypłaty odszkodowania za zajęte grunty pod koryto rzeki Wissy, ale również ustalenia linii brzegu rzeki Wissy.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku wniósł o oddalenie wniosku, ewentualnie wskazanie Starosty Grajewskiego jako organu właściwego w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Przez spór należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny), przy czym żaden z organów pozostając w sporze nie podejmuje stosownego rozstrzygnięcia oczekując na zajęcie stanowiska przez ten właściwy. Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawiony wyłącznie do rozpoznania sporu na tle danej, konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. W ramach rozpoznania sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego Sąd ten nie może podejmować rozstrzygnięć o charakterze abstrakcyjnym, a więc nie może dokonać wykładni prawa oderwanej od konkretnej sprawy, która to wykładnia będzie miała wiążący charakter względem innych sądów i organów.
Spór w niniejszej sprawie nie został oparty na jednoznacznie ustalonym stanie faktycznym i prawnym. Na obecnym etapie ustalenia wymaga, jakiego rodzaju rozstrzygnięcia oczekują od organów wnioskodawcy tzn. przede wszystkim jakiego rodzaju okoliczność ma stanowić podstawę do wypłaty wnioskodawcom odszkodowania. Wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego i przedmiot tego sporu nie zostały sformułowane w oparciu o konkretne przepisy prawa materialnego, które mogłyby mieć zastosowanie w tej sprawie. Żaden z organów nie powołał precyzyjnie norm prawa materialnego, które miałyby zastosowanie w tej sprawie, jak i norm kompetencyjnych stanowiących podstawę do ustalenia właściwości jednego z organów pozostających w sporze. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do precyzowania przedmiotu postępowania w sprawie mającej na celu rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, bowiem spór ten musi zaistnieć na tle konkretnie ustalonego stanu faktycznego, jak i przede wszystkim stanu prawnego. Tego rodzaju spór w tej sprawie nie zaistniał, a więc Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości wskazania organu właściwego.
Z tych względów i na podstawie art. 151 w związku z art. 64 § 3 oraz w związku z art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.