Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] czerwca 2021 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie a Wójtem Gminy [...] przez wskazanie Wójta Gminy [...] jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na dz. ewid. nr [...] obręb: [...], ze szkodą dla dz. ewid. nr [...] obręb: [...], gmina [...] oraz dz. ewid. nr [...] (ul. [...] obręb: [...], gmina [...] na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (Dz.U. z 2020 r., poz. 310).
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pismem z dnia [...] listopada 2020 r. Wójt Gminy [...] zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej zmiany stanu wody na gruncie na dz. ewid. nr [...] obręb: [...], będącej pod zarządem Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, ze szkodą dla dz. ewid. nr [...], obręb: [...], gmina [...] oraz dz. ewid. nr [...] (ul. [...]) obręb: [...], gmina [...] będące własnością Gminy [...]. Postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. SKO wskazało na treść art. 234 ust. 3 Prawa wodnego i wyznaczyło do załatwienia sprawy Wójta Gminy [...].
Następnie [...] lutego 2021 r. do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wody Polskie w [...] wpłynęło zawiadomienie Wójta Gminy [...] z [...] lutego 2021 r., którym na podstawie art. 65 § 1 w związku z art. 19 i 20 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) o przekazaniu wniosku D.J. reprezentowanej przez Pana R.J. z dnia [...] lipca 2020 r. w sprawie wylewających rowów w [...] na wysokości Al. [...], tj. działki ewidencyjnej nr [...] wraz aktami sprawy. W uzasadnieniu zawiadomienia Wójt stwierdził błędnie przyjętą podstawę prawną art. 234 Prawa wodnego wskazując, iż przepisu tego nie stosuje się do rowów, które zgodnie z definicją art. 16 ust. 1 lit. a ustawy Prawo wodne zalicza są do urządzeń wodnych.
Zdaniem Dyrektora stanowisko Wójta jest błędne, bowiem postępowanie będące przedmiotem sporu zostało wszczęte na wniosek D.J. [...] września 2020 r., w sprawie zbadania czy na terenie dz. ewid. nr [...] obręb: [...], będącej pod zarządem Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla dz. ewid. nr [...], obręb: [...], gmina [...]. Zawiadomieniem [...] listopada 2020 r. organ rozszerzył przedmiot postępowania o dz. ewid. nr [...] (ul. [...]) obręb: [...], gmina [...] będące własnością Gminy [...]. Nie ulega zatem wątpliwości, że wskutek rozszerzenia postępowania, Gmina [...] stanie się stroną tego postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy [...] wskazał, że po przeanalizowaniu akt sprawy oraz orzecznictwa sądów administracyjnych nie znalazł przesłanek prowadzenia postępowania w trybie wskazanego przez Wójta Gminy [...] i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przepisu art. 234 Prawa wodnego. W ocenie Wójta zalewanie działek nr. ew. [...] jest spowodowane niewłaściwym działaniem rowu wzdłuż drogi krajowej zlokalizowanej na działce nr ew. [...] w obrębie [...], gmina [...], a więc urządzenia wodnego. Następnie wskazał na treść art. art. 16 pkt 65 lit. a, art. 41, art. 240 oraz art. 388 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 Prawa wodnego wskazując, że nie ulega wątpliwości, że organem właściwym do załatwienia sprawy szkodliwego oddziaływania urządzenia wodnego w świetle przytoczonych przepisów jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie działające poprzez swoje organy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednak, o sporze w rozumieniu powyższych przepisów, można mówić dopiero wtedy, kiedy organy zainteresowane w sprawie w drodze wszelkich dostępnych metod wykładni prawa, analizując wszystkie obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, dojdą do przekonania, że nie są w stanie jednoznacznie określić, który z nich jest właściwy w sprawie.
Przez spór należy więc rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny) przy czym żaden z organów pozostając w sporze nie podejmuje stosownego rozstrzygnięcia oczekując na zajęcie stanowiska przez ten właściwy. Ponadto warunkiem rozpatrzenia sporu kompetencyjnego jest oczywiście precyzyjne ustalenie stanu faktycznego, który podlega unormowaniu w oznaczonym stanie faktycznym, w którym ma być rozstrzygana przedmiotowa sprawa przez właściwy organ.
W niniejszej sprawie powyższa przesłanka nie została jednak spełniona. Spór miedzy organami w niniejszej sprawie jest bowiem sporem co do faktów, a nie co do prawa. Organy spierają się, co stanowi przyczynę szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie wód, to jest czy spowodowane jest to zmianą przez właściciela stanu wody na gruncie (art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r., Prawo wodne, Dz.U. z 2021 r., poz. 2233, dalej: "p.w."), czy też nienależytym funkcjonowaniem rowu (a więc czy zastosowanie ma art. 410 p.w.). Przy czym do wniosku nie dołączono żadnych dokumentów potwierdzających zaistniały stan faktyczny, ani nawet wniosku inicjującego to postępowanie administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny nie dysponuje środkami prawnymi, które pozwoliłyby na ustalenie stanu faktycznego sprawy. Na poczynienie takich ustaleń przez Sąd nie pozwalają przepisy ustawy p.p.s.a. Ustalanie stanu faktycznego jest bowiem zadaniem organu, który w oparciu o właściwe przepisy, czy to wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego czy też ustawy Prawo wodne, może podjąć konieczne działania celem ustalenia stanu faktycznego.
Dopiero ustalenia w tym zakresie pozwolą na ocenę, który organ jest właściwy w sprawie w świetle powołanych wyżej przepisów ustawy Prawo wodne. W tym przypadku organy nie dokonały ustalenia stanu faktycznego sprawy, a jedynie powołują się na wzajemnie sprzeczne twierdzeniach co do stanu faktycznego sprawy.
Oznacza to, że organ składający wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w niniejszej sprawie nie formułuje tego wniosku na tle konkretnej sprawy administracyjnej, w której doszło do sporu. Nie można bowiem mówić o sporze o właściwość w sytuacji, gdy przedmiotem sporu miedzy organami jest nieustalony jednoznacznie stan faktyczny sprawy, a więc gdy spór jest sporem co do faktów, a nie co do prawa. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie może oczywiście samodzielnie domniemywać zakresu przedmiotowego sprawy, która ma być rozstrzygnięta przez właściwy organ w sytuacji braku prawidłowego ustalenia jej stanu faktycznego.
Należy podkreślić, że spór kompetencyjny z istoty swojej zachodzi między określonymi organami na tle konkretnej sprawy administracyjnej, o której załatwienie wystąpił do organów indywidualnie oznaczony podmiot lub podmioty. Dlatego też orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygające spór kompetencyjny nie może być abstrakcyjne, czyli pozbawione odniesienia do konkretnej sprawy.
Z tych względów i na podstawie na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151, art. 193 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.