Uzasadnienie
Pismem z 21 czerwca 2021 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Prezydenta Wrocławia jako organu właściwego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Przebudowa ulic Bardzkiej oraz Buforowej i rozbudowa ul. Kajdasza polegająca na budowie trasy komunikacji zbiorowej na Jagodno we Wrocławiu" (dalej: decyzja środowiskowa).
W uzasadnieniu Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu wskazał, że 22 lutego 2021 r. wpłynął do Prezydenta Wrocławia wniosek Gminy Wrocław (dalej: inwestor) o wydanie decyzji środowiskowej. Pismem z 27 maja 2021 r. Prezydent Wrocławia przekazał sprawę Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska we Wrocławiu. Wniosek dotyczy wykonania drogi o nawierzchni twardej o całkowitej długości przedsięwzięcia powyżej 1 km tj. dwupasmowej trasy autobusowej o długości ok. 2, 47 km oraz rozbudowy ul. Kajdasza na odcinku o długości ok. 0,13 km. Ponadto przewiduje się rozbudowę przejazdu kolejowego kategorii B na linii kolejowej.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu wyjaśnił, że Prezydent Wrocławia pismami z 25 lutego 2021 r. i z 8 kwietnia 2021 r. wezwał inwestora do doprecyzowania kwalifikacji przedsięwzięcia, w tym o jednoznaczne wyjaśnienie, na czym będzie polegała przebudowa istniejącej nawierzchni torowiska kolejowego oraz o określenie, czy prowadzone prace będą ingerowały w linię kolejową powodującą zmianę jej parametrów, przekształcenie lub zmianę sposobu użytkowania lub czy prowadzone prace będą dotyczyły wyłącznie infrastruktury drogowej.
W odpowiedzi inwestor wskazał, że planowane do przeprowadzenia prace polegają na uzupełnieniu urządzeń służących zabezpieczeniu i nadzorowi ruchu na rozbudowywanym przejeździe oraz dostosowaniu istniejącej nawierzchni torowiska kolejowego do ruchu autobusów i nie zmienią parametrów linii kolejowej (ukształtowania wysokościowego i sytuacyjnego), jak i nie spowodują również przekształcenia lub zmiany sposobu jej użytkowania.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu wyjaśnił, że planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839). Zgodnie jednak ze stanowiskiem Prezydenta Wrocławia, przedmiotowe przedsięwzięcie należy również do przedsięwzięć wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 60 z związku z § 3 ust. 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu wskazał jednak, że analiza wniosku i zakresu robót wymagających uzyskania decyzji środowiskowej potwierdza, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do stosowania w tej sprawie § 3 ust. 1 pkt 60 z związku z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, a w konsekwencji art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t) ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2021 r., poz. 247 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa)
W ocenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu, planowanego w obszarze linii kolejowej zakresu prac nie można zaliczyć do przebudowy lub rozbudowy linii kolejowej, z uwagi na brak ingerencji w jej parametry techniczne, przebieg, ukształtowanie wysokościowe i sytuacyjne. Ponadto zakres prac nie wypełnia definicji przedsięwzięcia z art. 3 ust 1 pkt 13 ustawy środowiskowej, z uwagi na brak przekształcenia lub zmiany sposobu wykorzystania terenu planowanego przedsięwzięcia w odniesieniu do linii kolejowej. Inwestor planuje jedynie dostosowanie nawierzchni drogi w miejscu, w którym następuje jej skrzyżowanie z torowiskiem, które umożliwi przejazd autobusom.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Wrocławia wniósł o wskazanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu jako organu właściwego w sprawie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Ogólna właściwość organów do wydania decyzji środowiskowej została uregulowana w art. 75 ust. 1 ustawy środowiskowej. Ustawodawca przewidział w art. 75 ust. 1 ustawy środowiskowej, konkretne przypadki i przedsięwzięcia, kiedy organem właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska (pkt 1), Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (pkt 1a), starosta (pkt 2) oraz dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych (pkt 3). W przypadku pozostałych przedsięwzięć właściwy jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t) ustawy środowiskowej, regionalny dyrektor ochrony środowiska jest właściwy dla inwestycji w zakresie linii kolejowych.
Linia kolejowa to wyznaczona przez zarządcę infrastruktury droga kolejowa przystosowana do prowadzenia ruchu pociągów, co wynika z art. 4 pkt 2 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1984, ze zm., dalej: ustawa o transporcie kolejowym). Natomiast droga kolejowa to tor kolejowy albo tory kolejowe wraz z elementami wymienionymi w pkt 2-12 załącznika nr 1 do cytowanej ustawy, o ile są z nimi funkcjonalnie połączone, niezależnie od tego, czy zarządza nimi ten sam podmiot (art. 4 pkt 1a ustawy o transporcie kolejowym). W pkt 9 załącznika nr 1 wskazano przejazdy kolejowo-drogowe i przejścia w poziomie szyn, w tym urządzenia i systemy służące zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu drogowego i pieszego.
W tej sprawie planowana rozbudowa istniejącego przejazdu kolejowego stanowiącego część trasy komunikacyjnej (drogi) będzie obejmowała rozbudowę istniejących urządzeń zabezpieczających ruch na przejeździe kolejowo-drogowym kat. B linii kolejowej o dodatkowe urządzenia sterowania ruchem wraz z sieciami towarzyszącymi: przewodami elektrycznymi (zasilającymi lub zasilająco-sterującymi) i teletechnicznymi. Urządzenia te będą służyły zabezpieczeniu i nadzorowi ruchu na rozbudowywanym przejeździe i zostaną umieszczone w istniejącym pasie drogowym. W ramach rozbudowy przejazdu zostanie również przebudowana istniejąca nawierzchnia przejazdu przez torowisko kolejowe w celu jej dostosowania do ruchu autobusów. Przejazd wykonany zostanie z płyt żelbetowych małogabarytowych, identycznie jak na jezdni przebudowywanej ul. Buforowej. Nie ulega zatem wątpliwości, że w ramach planowanego przedsięwzięcia dojdzie do ingerencji w linię kolejową i wbrew twierdzeniom Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu, inwestor nie planuje jedynie dostosowania nawierzchni drogi w miejscu, w którym następuje jej skrzyżowanie z torowiskiem, które umożliwi przejazd autobusom.
Ponadto, z oświadczenia inwestora wynika, że planowane do przeprowadzenia prace polegają na uzupełnieniu urządzeń służących zabezpieczeniu i nadzorowi ruchu na rozbudowywanym przejeździe oraz dostosowaniu istniejącej nawierzchni torowiska kolejowego do ruchu autobusów i nie zmienią parametrów linii kolejowej (ukształtowania wysokościowego i sytuacyjnego), jak i nie spowodują przekształcenia lub zmiany sposobu jej użytkowania. Kwestia ta może mieć jednak znaczenie z punktu widzenia kwalifikacji prawnej przedmiotowego przedsięwzięcia dokonywanej na gruncie przepisów rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Natomiast, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższa okoliczność nie wpływa na ustalenie właściwości organu w tej sprawie. Wynika to z tego, że w art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t) ustawy środowiskowej ustawodawca posłużył się szerokim określeniem "inwestycji w zakresie linii kolejowych", a planowane w tej sprawie przedsięwzięcie niewątpliwie jest inwestycją w zakresie linii kolejowych, ponieważ ingeruje w istniejący przejazd kolejowy, a zatem we fragment inwestycji o charakterze liniowym wykraczającej swoim zasięgiem poza granice Gminy Wrocław. Wbrew zatem stanowisku Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu, w tej sprawie uzasadnione jest powierzenie kompetencji do wydania decyzji środowiskowej organowi wyspecjalizowanemu o szerzej określonej właściwości miejscowej, na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t) ustawy środowiskowej.
Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.