Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2021 r. Burmistrz [...] zwrócił się z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie przez wskazanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] PGW Wody Polskie jako organu właściwego do rozpoznania wniosku I.P z [...] stycznia 2021 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie działki nr [...] obręb [...] poprzez odtworzenie rowu melioracyjnego w celu swobodnego przepływu wód na podstawie art. 191 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r., poz. 624 ze zm.).
W uzasadnieniu wniosku Burmistrz wskazał, że [...] stycznia 2021 r. do Urzędu Miejskiego w [...] wpłynął do wiadomości wniosek I.P. skierowany do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] PGWWP oraz do Zarządu Zlewni w [...] PGWWP w sprawie wszczęcia postępowania na podstawie art. 191 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r., poz. 624 ze zm.) w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie działki nr [...], obręb [...], poprzez odtworzenie rowu melioracyjnego w celu swobodnego przepływu wód. Zgodnie z wnioskiem na działce nr [...] należącej do Gminy [...], znajdował się rów melioracyjny, którym poprzez ul. [...] i wał przeciwpowodziowy, były odprowadzane wody opadowe na tereny wodonośne MPWiK. W 1976 roku nastąpiła zmiana sposobu użytkowania działki z W (rowy) na dr (drogi), a następnie w latach 80-tych rów został zasypany przez właścicieli działek nr [...] i [...]. Zdaniem Wnioskodawczyni po likwidacji rowu działki sąsiednie nr [...] (należące do niej od 1975 roku) przejęły jego funkcje.
Regionalny Zarząd pismem z [...] stycznia 2021 r., przekazał na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Burmistrzowi wniosek do rozpatrzenia wskazując, że ewentualna odbudowa rowu na dz. nr [...] wymagałaby uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, do wydania którego właściwym byłby Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] PGW Wody Polskie działający na wniosek zainteresowanego odbudową rowu. Ponadto wskazano, że nieruchomości sąsiadujące z działką nr [...] stanowią grunty w zabudowie zagrodowej, stąd w związku z art. 7 ust. 1 pkt 3 przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wynika, że kanalizacja jest zadaniem własnym gminy.
Postanowieniem z [...] marca 2021 r. Burmistrz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie wskazując, że od co najmniej 1997 r. I.P. posiadała informację o szkodliwym wpływie zmiany stanu wody na gruncie działki nr [...] (spowodowanej zasypaniem rowu) na jej działki, w związku z czym upłynęło 5 lat od dnia, w którym dowiedziała się o szkodliwym oddziaływaniu na jej grunt, dlatego postępowanie nie może zostać wszczęte stosownie do art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne. Na postanowienie to I.P. wniosła zażalenie, po którego rozpoznaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem, znak [...], z dnia [...] kwietnia 2021 r. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W postanowieniu SKO wskazało, że otrzymując podanie przekazane na podstawie art. 65 k.p.a. organ nie może po prostu "odesłać" nadawcy, jeśli uważa się za niewłaściwy.
Musi wystąpić o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego, uprzednio poczyniwszy ustalenia czy poza postępowaniem na podstawie art. 191 ustawy Prawo wodne, I.P., żąda również podjęcia postępowania na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne w związku z zalewaniem jej nieruchomości z ul. [...]j (działka gminna nr [...] obręb [...]), z uwagi, że we wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. poinformowała, że woda spływa też strumieniem na jej nieruchomość z wyżej położonej ulicy [...].
W dniu [...] maja 2021 r. do Burmistrza wpłynęło pismo I.P., w którym prosiła o wystąpienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez Burmistrza [...] oraz podtrzymała w całości żądania z wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. skierowanego do PGW Wody Polskie.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Regionalnego Zarządu podtrzymał stanowisko przedstawione w piśmie z [...] stycznia 2021 r. Wskazał na treść art. 7 ust. 1 pkt 3 przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r., poz. 713, 1378), wyjaśniając, iż wyeliminowanie zagrożenia przez budowę kanalizacji deszczowej jest zadaniem własnym gminy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma okoliczność, że wnioskodawczyni w sposób jednoznaczny oparła swój wniosek na podstawie art. 191 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 2233, dalej p.w.) żądając wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji wodnoprawnej nakazującej przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego – odbudowy rowu melioracyjnego na działce ew. nr [...]. W piśmie z dnia [...] maja 2021 r. wnioskodawczyni podtrzymała swoje stanowisko wnosząc o wyznaczenie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organu właściwego w sprawie.
Podkreślić należy, że w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swojego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/96, LEX nr 47890), a tym samym i przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47). Organy powinny mieć więc przede wszystkim na uwadze stanowisko strony. Jak już wyżej wskazano, kwestia ta ma zasadnicze znaczenie w tej sprawie. Spór kompetencyjny jest bowiem sporem prawnym, a zatem wymaga odpowiedzi na pytanie, który z organów pozostających w sporze może i powinien rozstrzygnąć sprawę administracyjną w granicach kompetencji przyznanych przez stosowne przepisy prawa materialnego.
Zgodnie z art. 191 ust. 1 p.w. "W przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód". W myśl art. 16 pkt 65 p.w. rów jest urządzeniem wodnym. Zgodnie z art. 389 pkt 6 p.w. pozwolenie wodnoprawne wymagane jest na wykonanie urządzeń wodnych. W art. 397 p.w. określono właściwość organów w sprawie zgód wodnoprawnych.
Zgodnie z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b w zw. 397 ust. 3 pkt 2 lit. a p.w. w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego wykonania urządzenia wodnego jakim jest rów właściwy jest dyrektor zarządu zlewni wód polskich, a więc organ który nie jest stroną rozpoznawanego sporu kompetencyjnego.
Skoro więc żaden z organ uczestniczących w sporze nie jest właściwy do załatwienia sprawy, to należało wniosek w niniejszej sprawie oddalić orzekając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.