Uzasadnienie
Pismem z 12 października 2023 r. Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w Katowicach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego.
W uzasadnieniu Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza wskazała, że pismem z 9 sierpnia 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Katowicach przekazał mu pismo J.Z. (dalej: wnioskodawca) z 24 kwietnia 2023 r., jako podstawę właściwości prezydenta miasta powołując art. 234 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r., poz. 1478 – dalej: Prawo wodne).
Wnosząc o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza wyjaśnił, że pismo z 24 kwietnia 2023 r. zawiera dwie części. Po pierwsze, prośbę o udzielenie informacji podpisaną przez K.P., a po drugie informację o zasypaniu rowu melioracyjnego podpisaną przez wnioskodawcę oraz K.P. Obecnie sprawa dotyczy punktu drugiego pisma, z którego wynika, że właściciel działek sąsiadujących z działkami nr ewid. [...]/2 i [...] zasypał rów melioracyjny, a na działkach nr ewid. [...]/7 i [...][/3 zmienił kierunek rowu melioracyjnego. Działki położone są w [...].
Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza wskazał, że z treści zawiadomienia o przekazaniu sprawy według właściwości nie wynika, czy Dyrektor Zarządu Zlewni w Katowicach podjął jakiekolwiek czynność w celu zbadania należytego utrzymywania rowów. Natomiast rowy są urządzeniami wodnymi, co wynika z definicji legalnej "urządzenia wodnego" z art. 16 pkt 65 lit. a) Prawa wodnego. Zastosowanie w tej sprawie powinien mieć art. 191 ust. 1 Prawa wodnego. Natomiast w przypadku stwierdzenia przez dyrektora zarządu zlewni, że zastosowanie w tej sprawie powinien mieć art. 206 Prawa wodnego, sprawa powinna zostać przekazana według właściwości właściwemu miejscowo dyrektorowi regionalnego zarządu gospodarki wodnej.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Dyrektor Zarządu Zlewni w Katowicach wskazał, że zastosowanie w tej sprawie zastosowanie powinien mieć art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, a organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Spór w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący przedmiotowego rowu powinien zostać rozpoznany w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 191 ust. 1, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód.
Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem odpowiedni organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni (art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) w związku z art. 397 ust. 3 pkt 2 Prawa wodnego) lub w ściśle określonych przypadkach, które nie znajdują w tej sprawie zastosowania, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej.
Hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 Prawa wodnego są różne. Norma z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 Prawa wodnego). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Szeroki jest także katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów.
Natomiast jak wynika z akt sprawy, na działce znajdował się rów, który jest urządzeniem wodnym w rozumieniu art. 16 pkt 65 lit. a) Prawa wodnego, ponieważ jest to rów służący do kształtowania zasobów wodnych. Stanowisko Dyrektora Zarządu Zlewni w Katowicach nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ sprawa w zakresie kwestionowanym przez Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza dotyczy zasypania rowu melioracyjnego, a nie podniesienia terenu. Kwestia ustalenia położenia rowu i warunków jego odtworzenia musi natomiast zostać wyjaśniona już w toku postępowania wszczętego przez właściwy organ. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie będzie organ właściwy do wydania decyzji na podstawie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego, a więc właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni, co wynika wprost z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) w związku z art. 397 ust. 3 pkt 2 Prawa wodnego. Oznacza to, że organem właściwym w sprawie zakreślonej wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest Dyrektor Zarządu Zlewni w Katowicach.
Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.