Uzasadnienie
Pismem z 24 czerwca 2021 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Burmistrza Zdzieszowic jako organu właściwego do rozpoznania zgłoszenia K.M. (dalej: wnioskodawca) o zamiarze wycięcia trzech drzew rosnących na działce nr ewid. [...]. Jako podstawę wniosku Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach powołał między innymi art. 14 ust. 1 pkt 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 624 ze zm. dalej: Prawo wodne) oraz art. 83a ust. 1 w związku z art. 83f ust. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2020 r., poz. 55 ze zm., dalej: u.o.p.).
W uzasadnieniu Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach, wyjaśnił, że przedmiotowe zgłoszenie zostało mu przekazane według właściwości przez Burmistrza Zdzieszowic. W związku z tym wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku i usunięcia braków w postaci mapy w skali z oznaczeniem drzew wnioskowanych do wycinki, potwierdzenia uiszczenia opłaty skarbowej za wydanie decyzji oraz złożenie uzasadnienia wniosku. Następnie 7 maja 2021 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach wszczął postępowanie administracyjne w sprawie. Jednocześnie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach stoi na stanowisku, że wnioskodawca dokonał zgłoszenia zamiaru wycięcia drzew na podstawie art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., co oznacza, że organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Zdzieszowic zgodnie z art. 83a ust. 1 w związku z art. 83f ust. 4 u.o.p.
W ocenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach, w sprawie nie znajdzie natomiast zastosowania art. 175 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 pkt 9 Prawa wodnego. Decyzje wydawane w oparciu o te przepisy mają charakter nakazowy, a postępowanie administracyjne prowadzone jest z urzędu.
W odpowiedzi na wniosek, Burmistrz Zdzieszowic wniósł o wskazanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach jako organu właściwego w sprawie. Burmistrz Zdzieszowic wskazał, że przedmiotowe drzewa rosną na wale przeciwpowodziowym. Natomiast wały przeciwpowodziowe należą do Wód Polskich w związku z tym drzewa rosnące na wale przeciwpowodziowym stanowią część składową tego wału.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 7 ustawy u.o.p., wyjątkiem od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewu są drzewa lub krzewy usuwane na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wału przeciwpowodziowego i terenu w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału. Tego rodzaju decyzje zostały uregulowane w art. 175 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 pkt 9 Prawa wodnego. Zgodnie z art 175 ust. 1 tej ustawy, w celu zapewnienia właściwych warunków przepływu wód powodziowych właściwy organ Wód Polskich może, w drodze decyzji, nakazać usunięcie drzew lub krzewów na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią.
Natomiast stosownie do art. 176 ust. 1 pkt 9 Prawa wodnego, w celu zapewnienia właściwej szczelności lub stabilności wałów przeciwpowodziowych właściwy organ Wód Polskich, w drodze decyzji, może nakazać usunięcie drzew lub krzewów z wałów przeciwpowodziowych oraz z terenów, o których mowa w art. 176 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy. Wbrew jednak twierdzeniom Burmistrza Zdzieszowic, w tej sprawie przepis art. 83f ust. 1 pkt 7 u.o.p., nie wyłącza kompetencji tego organu wynikających z art. 83 ust. 1 w związku z art. 83a ust. 1 tej ustawy. Przepis art. 83f ust. 1 pkt 7 u.o.p. wskazuje jedynie, że art. 83 ust. 1 u.o.p. nie stosuje się w sytuacji, w której drzewa lub krzewy są usuwane na podstawie decyzji wydanych przez inny organ właściwy, jak np. właściwy organ Wód Polskich na podstawie art. 175 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 pkt 9 Prawa wodnego. Jednak powołane przepisy Prawa wodnego, nie zwalniają organów wymienionych w art. 83a ust. 1 u.o.p. z kompetencji do wydawania zezwoleń na usunięcie drzew lub krzewów, jeżeli te znajdują się w obszarze bezpośredniego zagrożenia powodzią.
Kompetencje wynikające z art. 83a ust. 1 u.o.p., są niezależne od tych wynikających z art. 175 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 pkt 9 Prawa wodnego. W oparciu o art. 83 ust. 1 u.o.p. w związku z art. 83a ust. 1 u.o.p., wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydają decyzję na wniosek strony, natomiast na podstawie przepisów Prawa wodnego właściwy organ Wód Polskich wydaje nakaz (decyzję) z urzędu. Chociaż kompetencje tych organów dotyczą usunięcia drzew lub krzewów, nie są względem siebie konkurencyjne ani nie wyłączają się wzajemnie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 października 2008 r. sygn. akt II OW 61/08). W tej sprawie wnioskodawca wystąpił ze zgłoszeniem zamiaru wycięcia trzech drzew, a więc wniosek w tym przedmiocie powinien rozpoznać Burmistrz Zdzieszowic na podstawie art. 83 ust. 1 w związku z art. 83a ust. 1 u.o.p.
Z tych względów i na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.