Uzasadnienie
Wnioskiem z 19 października 2021 r. Burmistrz [...] wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w L. jako organu właściwego do rozpoznania wniosku B. G. (dalej: wnioskodawca) z 18 maja 2021 r. o podjęcie interwencji w związku z nienależytym utrzymaniem urządzenia wodnego – rowu odwadniającego.
Burmistrz [...] wyjaśnił, że wniosek o podjęcie interwerencji został złożony do organu Wód Polskich, który stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpatrzenia Burmistrzowi [...]. W ocenie Burmistrza, sprawa powinna zostać rozpoznana na podstawie art. 191 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 624 ze zm., dalej: Prawo wodne), wobec czego organem właściwym w sprawie jest Dyrektor Zarządu Zlewni w L. Potwierdza to dodatkowo fakt, że przed tym organem toczy się postępowanie na podstawie art. 191 Prawa wodnego, dotyczące przedmiotowego urządzenia wodnego przebiegającego na działkach sąsiednich względem działki, której dotyczy wniosek strony wnioskodawcy.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Zarządu Zlewni w L. wniósł o wskazanie Burmistrza [...] jako organu właściwego w sprawie. Zdaniem tego organu, wolą wnioskodawcy jest wydanie decyzji polegającej na przywróceniu do stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom w związku ze spowodowanymi przez właściciela gruntu zmianami stanu wody na gruncie powodującymi szkody na gruntach sąsiednich. W związku z powyższym do rozpoznania tego wniosku powinien znaleźć zastosowanie art. 234 Prawa wodnego. Dyrektor Zarządu Zlewni w L. podkreślił, że art. 191 Prawa wodnego dotyczy sytuacji, w której organ wydaje podmiotowi zobowiązanemu do utrzymania urządzeń wodnych, decyzję nakazującą przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom lub likwidację szkód w przypadku nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty.
Natomiast wnioskodawca zwrócił się o wydanie decyzji w sprawie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, tj. stawów, do których uchodził przedmiotowy rów, lub wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom, ponieważ dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana (likwidacja stawu) spowodowała zmianę stanu wody na gruncie powodując szkody na gruntach sąsiednich.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.).
Spór w tej sprawie sprowadza się do ustalenia czy wniosek dotyczący przedmiotowych stawów powinien zostać rozpoznany w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 191 ust. 1, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód.
Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem odpowiedni organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni (art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) w związku z art. 397 ust. 3 pkt 2 Prawa wodnego) lub w ściśle określonych przypadkach, które nie znajdują w tej sprawie zastosowania, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej
Hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 Prawa wodnego są różne. Norma z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 Prawa wodnego). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Szeroki jest także katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Przedmiotowe stawy są urządzeniem wodnym w świetle art. 16 pkt 65 lit. c) Prawa wodnego.
Z pisma wnioskodawcy wynika, że chodzi o przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, tj. stawów, do których uchodził przedmiotowy rów, lub wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom, ponieważ dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana (likwidacja stawu) spowodowała zmianę stanu wody na gruncie powodując szkody na gruntach sąsiednich. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie będzie dyrektor zarządu zlewni, a w tym konkretnym przypadku Dyrektor Zarządu Zlewni w L. Ponadto, zgodnie z art. 234 ust. 1 pkt 1 właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Norma z tego przepisu dotyczy jednak innego rodzaju działań niż nienależyte utrzymywanie urządzenia wodnego, ponieważ w takiej sytuacji zastosowanie znajdzie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego, a nie art. 234 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy.
Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.