Uzasadnienie
Marszałek Województwa Pomorskiego wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Gminy Ż. w sprawie wydania decyzji nakazującej właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości zlokalizowanej na działce nr [...] w Ż. przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu, poprzez wskazanie Burmistrza Gminy Ż. jako organu właściwego w sprawie.
Jak wskazało we wniosku w dniu 20 kwietnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem sygn. akt III OW 185/21 wskazał Marszałka Województwa Pomorskiego jako organ właściwy w sprawie usunięcia odpadów na mocy art. 47 ust. 5 w związku z art. 47 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 699). Jak podano w ww. rozstrzygnięciu wygaśnięcie zezwolenia na zbieranie odpadów powoduje zakończenie działalności objętej tym zezwoleniem a posiadacz odpadów, którego zezwolenie wygasło jest zobowiązany do usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, w ramach prowadzonej działalności objętej zezwoleniem, na własny koszt.
Ponadto NSA określił, że doprowadzenie do wykonania tych obowiązków może nastąpić w drodze egzekucji administracyjnej wszczętej przez Marszałka Województwa Pomorskiego, który wydał decyzję zezwalającą na zbieranie odpadów.
Organ wnioskujący wszczął więc postępowanie w sprawie, z którego wynikło, że B. L. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą: Zakład [...] z siedzibą w R. ul. [...], posiadała pozwolenie na wytwarzanie odpadów uwzględniające zezwolenie na przetwarzanie i zbieranie odpadów na terenie działki nr [...] obr. R., gm. [...], udzielone decyzją Marszałka Województwa Pomorskiego z dnia 18 września 2014 r., która została zmieniona decyzją z dnia 30 października 2014 r. Jednakże na mocy art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1592 ze zm.), zezwolenie na zbieranie i przetwarzanie odpadów wygasło z uwagi na niezłożenie przez przedsiębiorcę w nieprzekraczalnym terminie do dnia 5 marca 2020 r. wniosku o wydanie zmiany zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie dostosowującego do aktualnych przepisów prawnych. Z zebranego przez organ materiału dowodowego wynikło również, że po dniu 6 marca 2020 r. na działce nr [...] w R. nie były magazynowane odpady przewidziane do przetwarzania lub zbierania w oparciu o decyzję z dnia 30 października 2014 r. Są to ustalenia kontrolne poczynione przez inspektorów WIOŚ w toku kontroli interwencyjnej przeprowadzonej w okresie od 22 maja do 30 czerwca 2020 r. oraz wyjaśnienia pisemne WIOŚ z dnia 17 lipca 2020 r. Jak wynika z protokołu kontroli nr [...] w dniu rozpoczęcia czynności kontrolnych ustalono, że na terenie działki znajdowały się masy ziemne różnych frakcji, które według pełnomocnika kontrolowanego nie stanowiły odpadów, lecz kruszywo.
Odpady o kodzie 17 05 04 przyjęte i transportowane na teren działki nr [...] obr. R. przez przedsiębiorcę w okresie od dnia 16 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r., w ilości 11 000 Mg, zostały przetworzone przez przedsiębiorcę w ramach procesu odzysku R12 (wymiana odpadów w celu poddania ich któremukolwiek z procesów wymienionych w pozycji R1-R11) zgodnie z posiadaną decyzją w okresie styczeń - luty 2020 r., tj. w czasie kiedy decyzja Marszałka Województwa Pomorskiego z dnia 18 września 2014 r. (ze zm.) o pozwoleniu na wytwarzanie odpadów obowiązywała. Inspektorzy WIOŚ stwierdzili w piśmie z dnia 17 lipca 2020 r., że podczas oględzin całego terenu działki [...] w R. i w toku tych czynności nie stwierdzili na tym terenie obecności substancji/przedmiotów, które nosiłyby znamiona odpadów. Kontrolowani przedstawili badania przeprowadzone na podstawie norm budowlanych, w celu stwierdzenia spełniania badanych materiałów/ substancji, parametrów jak dla produktu - materiału budowlanego.
Przetworzony w ramach procesu odzysku R12 odpad o kodzie 17 05 04, przed dniem 5 marca 2020 r. utracił status odpadu, co zostało potwierdzone w trakcie kontroli przeprowadzonej przez WIOŚ w Gdańsku w oparciu o posiadane przez inspektorów, zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 20.07.1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1070 ze zm.), uprawnienia eksperckie i przedłożone kopie raportów z badań wytworzonych kruszyw. A zatem w dniu 30 czerwca 2020 r., kiedy zakończono czynności kontrolne na terenie działki nr [...] obręb R., nie były magazynowane odpady. Zatem Marszałek Województwa Pomorskiego w dniu 7 października 2022 r. umorzył w całości, jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie.
Natomiast z przesłanych zawiadomień Burmistrza Gminy Ż. wynika, że na terenie działki nr [...] w R. gmina Ż. prowadzona jest działalność polegająca na magazynowaniu, przesiewaniu nawiezionych przez przedsiębiorcę mas ziemnych, co jest źródłem emisji niezorganizowanej, uciążliwej do środowiska z powodu nadmiernego pylenia, hałasu i wibracji, co jest przyczyną licznych skarg okolicznych mieszkańców. W pismach mieszkańcy gminy wnioskowali o wstrzymanie działalności w zakresie przetwarzania odpadów bez wymaganego zezwolenia oraz wyegzekwowanie obowiązujących zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Marszałek Województwa Pomorskiego nie jest organem właściwym do podjęcia działań wynikających z art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach z uwagi na fakt, że odpady magazynowane na terenie działki [...] nie stanowią pozostałości po działalności Zakładu [...] z siedzibą w R., lecz są to odpady magazynowane w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. Nadto jak wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przedmiotowa działka znajduje się na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem [...]. W dziale III. ustalenia szczegółowe dla poszczególnych terenów wyróżnionych w planie wskazano, że teren określony symbolem [...] to teren przeznaczony na zabudowę usługową oraz obiekty produkcyjne, składy i magazyny, na którym nie dopuszcza się składowania materiałów i towarów sypkich. Poza tym według miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na powyższym terenie zostały wyłączone przedsięwzięcia, które powodowałyby pogorszenie warunków sanitarnych na terenach sąsiednich z zabudową mieszkaniową jednorodzinną, tzn. przedsięwzięcia powodujące ponadnormatywną emisję hałasu, emisję nieprzyjemnych zapachów, nadmierną emisję pyłów, dymów na tereny mieszkaniowe i inne tym podobne uciążliwości.
Zatem, w ocenie organu wnioskującego, to Burmistrz Gminy Ż. jest organem właściwym do prowadzenia postępowania zmierzającego do wyegzekwowania obowiązującego aktu prawa miejscowego na tym terenie oraz podjęcia działań wynikających z art. 59 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 503 ze zm.) – dalej: "ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym".
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Gminy Ż. wniósł o jego oddalenie, z uwagi na brak sporu kompetencyjnego pomiędzy organami. W uzasadnieniu wskazał, że postępowania przewidziane w art. 47 ust. 5 w związku z art. 47 ust. 8 ustawy o odpadach oraz w art. 59 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym są postępowaniami niekonkurencyjnymi i mogą być prowadzone równolegle przez właściwe organy. Tym samym brak jest sporu kompetencyjnego pomiędzy wskazanymi organami. W ocenie Burmistrza Gminy Ż., Marszałek Województwa Pomorskiego może prowadzić postępowanie na podstawie ustawy o odpadach, niezależnie od prowadzonego przez Burmistrza Gminy Ż. postępowania na podstawie art. 59 ust. 3 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które aktualnie już się toczy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – dalej: "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (spór o właściwość) należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy administracyjnej (spór pozytywny) albo gdy żaden z organów nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór kompetencyjny). Spór nie może w ogóle powstać, jeżeli jeden z organów mających w tym sporze pozostawać, podjął czynności zmierzające do załatwienia sprawy administracyjnej lub już ją załatwił w sposób określony w art. 104 K.p.a. i wydał decyzję administracyjną rozstrzygającą ją co do istoty.
Wówczas wyznaczenie organu jest bezprzedmiotowe, a kwestię właściwości można badać wyłącznie w ramach kontroli prawidłowości podjętego aktu administracyjnego, przeprowadzonej w stosownym trybie (por. postanowienia NSA z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. I OW 4/21, LEX nr 3189453 i z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. II OW 19/20, LEX nr 3155837).
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak bowiem wynika z odpowiedzi na wniosek pismem nr [...] z dnia 16 listopada 2022 r. Burmistrz Gminy Ż. zawiadomił właściciela działki nr [...] obręb R., gmina Ż. o zamiarze przeprowadzenia kontroli na ww. nieruchomości. Kontrola odbyła się w planowanym dniu, bez obecności właścicielki działki. Został sporządzony protokół z oględzin. Następnie, po analizie zebranych dowodów z oględzin terenu, na podstawie art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zawiadomieniem z dnia 23 grudnia 2022 r. zostało wszczęte z urzędu przez Burmistrza postępowanie w sprawie korzystania z nieruchomości w sposób sprzeczny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest więc niezasadny, albowiem postępowanie w kwestii dotyczącej przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu zostało już wszczęte przez Burmistrza Gminy Ż. i jest w toku.
W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 151 w zw. z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 P.p.s.a.