Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 18 listopada 2022 r. Marszałek Województwa [...] zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Gminy [...] poprzez wskazanie Burmistrza Gminy [...] jako organu właściwego w sprawie wydania decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania.
W uzasadnieniu wniosku Marszałek Województwa wyjaśnił, że w związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OW 185/21, na podstawie z art. 47 ust. 5 w zw. z art. 47 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699 ze zm.) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku lub szkód w środowisku w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, w ramach prowadzonej działalności objętej zezwoleniem na zbieranie i przetwarzanie odpadów, udzielonego B.L. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "Z." z siedzibą w R. przy ul. [...].
Decyzją z dnia 7 października 2022 r. organ umorzył powyższe postępowanie administracyjne. Wyjaśniono, że B.L. od dnia 6 marca 2020 r. nie posiada uregulowanego stanu formalnoprawnego w zakresie przetwarzania i zbierania odpadów, ponieważ decyzja z dnia 18 września 2014 r. zmieniona decyzją z dnia 30 października 2014 r., którą udzielono jej pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniające zezwolenie na przetwarzanie i zbieranie odpadów na terenie działki nr [...] obr. R., gmina Z., wygasła z mocy prawa. Ustalono nadto, że odpady magazynowane na terenie działki nr [...] nie stanowią pozostałości po działalności ww. przedsiębiorcy, lecz są to odpady magazynowane w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. Z kontroli zaś w okresie od 22 maja 2020 do 30 czerwca 2020 r. WIOŚ zakończonej protokołem kontroli nr WIOŚ-GDA 321/2020 wynika, że na dzień 6 marca 2020 r. na ww. terenie nie było magazynowanych odpadów, co zostało potwierdzone stosownymi badaniami laboratoryjnymi.
W związku z powyższym organ przyjął, że odpady, które były przetwarzane na podstawie decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia 18 września 2014 r. zostały przetworzone w trakcie jej obowiązywania. W tym stanie rzeczy uznano, że brak było podstaw do nałożenia na przedsiębiorcę obowiązku usunięcia odpadów w trybie art. 47 ust. 5 ustawy o odpadach, dlatego też postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe.
Na skutek licznych zgłoszeń mieszkańców, które dotyczyły magazynowania i przetwarzania odpadów w drugim kwartale 2022 r. na ww. nieruchomości, Burmistrz Gminy [...] na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a. w związku z art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, przekazał je Marszałkowi Województwa [...] celem podjęcia działań zgodnie z posiadanymi kompetencjami.
W ocenie Marszałka Województwa [...] stanowisko Burmistrza jest błędne, bowiem organem właściwym do podjęcia działań na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach jest Burmistrz Gminy [...].
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz wskazał, że działalność przedsiębiorcy jest prowadzona nieprzerwanie od 22 lipca 1997 r. Proces przetwarzania odpadów naprzemiennie z magazynowaniem materiałów pełnowartościowych na działce nr [...] miał miejsce wielokrotnie w okresie po 6 marca 2020 r. Prowadzący działalność gospodarczą postępuje w sposób identyczny jak w okresie obowiązywania pozwolenia, z tą różnicą, że odpady są przetwarzane bez wymaganego pozwolenia, które wygasło z mocy prawa. Zgodnie zaś z art. 47 ust. 8 ustawy o odpadach w związku z art. 47 ust. 3 i ust. 5, wygaśnięcie zezwolenia na zbieranie odpadów winno spowodować zakończenie działalności objętej tym zezwoleniem, co w omawianym przypadku nie miało miejsca. Biorąc powyższe pod uwagę, organ stoi na stanowisku, że do prowadzenia postępowania na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach w przedmiotowej sprawie właściwy jest Marszałek Województwa [...].
Pismem z dnia 9 lutego 2023 r. Marszałek Województwa [...] odnosząc się do argumentacji Burmistrza podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Podkreślił, że odpady przetwarzane i magazynowane na ww. terenie, o których mowa w kolejnym protokole kontroli WIOŚ nr 719/2020 z dnia 5 maja 2021 r., stanowią odpady dostarczone w dniach 15-20 listopadzie 2020 r., czyli po dniu 5 marca 2020 r. Odpady te są magazynowane w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym z uwagi na brak uregulowanego stanu formalnoprawnego w zakresie przetwarzania odpadów przedsiębiorcę. Odpady dostarczone po 5 marca 2020 r. nie powstały w ramach prowadzonej działalności objętej zezwoleniem na przetwarzanie i zbieranie odpadów wydanej w dniu 18 września 2014 r. Zatem zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, to Burmistrz Gminy [...] jest właściwy do podjęcia działań w przedmiotowym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.).
Mając na względzie okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, podstawę do nałożenia na posiadacza obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, stanowi art. 26 ustawy o odpadach. Zgodnie z art. 26 ust. 1 tej ustawy posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W myśl natomiast ust. 2 tego przepisu, z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami. Powyższa regulacja nie znajduje zatem zastosowania w przypadkach, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wygaśnięcia zezwolenia (art. 26 ust. 2 in fine ustawy o odpadach).
Biorąc pod uwagę, że w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia 18 września 2014 r. zmienioną decyzją z dnia 30 października 2014 r., którą udzielono przedsiębiorcy pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniające zezwolenie na przetwarzanie i zbieranie odpadów na terenie działki nr [...] obr. R., gmina Z., wygasła z mocy prawa, tj. na podstawie art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, kluczowe znaczenie mają również regulacje określone w art. 47 ust. 8 w związku z art. 47 ust. 3 i ust. 5 tej ustawy. Wynika z nich, że wygaśnięcie zezwolenia na zbieranie odpadów powoduje zakończenie działalności objętej tym zezwoleniem, a posiadacz odpadów, którego zezwolenie wygasło, jest zobowiązany do usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku lub szkód w środowisku w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, w ramach prowadzonej działalności objętej tym zezwoleniem, na własny koszt.
Organem właściwym w przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów powstał w związku z wygaśnięciem decyzji związanej z gospodarką odpadami, jest organ właściwy do wydania tej decyzji. W obecnym stanie prawnym na mocy art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. a-d ustawy o odpadach organem właściwym jest marszałek województwa lub starosta (art. 41 ust. 3 pkt 2 ustawy o odpadach).
Zaznaczyć należy, że w powyższy stan prawny stanowił podstawę do wskazania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OW 185/21 Marszałka Województwa [...] jako organu właściwego w sprawie usunięcia odpadów. W związku z tym orzeczeniem Marszałek, na podstawie z art. 47 ust. 5 w zw. z art. 47 ust. 8 ustawy o odpadach, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku lub szkód w środowisku w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, w ramach prowadzonej działalności objętej zezwoleniem na zbieranie i przetwarzanie odpadów, które następnie ostateczną decyzją z dnia 7 października 2022 r. zostało umorzone z uwagi na brak podstaw do nałożenia na przedsiębiorcę obowiązku usunięcia odpadów w trybie art. 47 ust. 5 ustawy o odpadach.
W kolejnym wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, będącym przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, Marszałek Województwa [...] domaga się wskazania Burmistrza Gminy [...] jako organu właściwego na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe stanowisko jest uprawione z uwagi na zmianę okoliczności faktycznych, która nastąpiła w rozpoznawanej sprawie.
Jak wynika bowiem z ww. decyzji z dnia 7 października 2022 r. organ w zakresie ustaleń faktycznych oparł się na wynikach kontroli przeprowadzonej przez WIOŚ w okresie od 22 maja 2020 do 30 czerwca 2020 r. wskazującej, że na dzień 6 marca 2020 r., a więc na dzień kiedy decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia 18 września 2014 r., którą udzielono przedsiębiorcy pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniające zezwolenie na przetwarzanie i zbieranie odpadów wygasła już z mocy prawa, na ww. terenie nie było magazynowanych odpadów. Wszystkie odpady, które były przetwarzane na podstawie tej decyzji zostały przetworzone w trakcie jej obowiązywania.
Wobec powyższego uznać należało, że odpady, o których mowa we wniosku Marszałka, a które zostały magazynowane i przetwarzane przez przedsiębiorcę w drugim kwartale 2022 r. nie powstały w ramach działalności objętej ww. zezwoleniem i nie stanowią pozostałości po działalności Z. z siedzibą w R. Nie są więc skutkiem wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami. Są to w istocie nowe odpady, które są przez przedsiębiorcę składowane lub magazynowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Z tych względów, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zastosowanie w sprawie znajdzie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, a zatem to Burmistrz Gminy [...] będzie organem właściwym do podjęcia działań w przedmiotowej sprawie.
Na marginesie należy wskazać, że wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, powinno być poprzedzone kompleksowym zebraniem i rozpatrzeniem materiału dowodowego, w szczególności zaś ustaleniem, że na terenie nieprzeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów znajdują się odpady.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 4 i art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.