Postanowienie NSA z 16 kwietnia 2024 r., III OW 4/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Przemyśla z 17 stycznia 2024 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Przemyśla a Dyrektorem Zarządu Zlewni w Przemyślu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego

Sprawa

w sprawie prowadzenia postępowania w przedmiocie zalewania piwnicy postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni w Przemyślu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

Skład

Sędzia NSA Piotr Korzeniowski przewodniczący
Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sprawozdawca
Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski

Uzasadnienie

Pismem z 17 stycznia 2024 r. Prezydent Miasta Przemyśla wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazania Dyrektora Zarządu Zlewni w Przemyślu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organu właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie "zalewania piwnicy w narożu budynku przez właściciela działki nr [...] obręb [...]".

W uzasadnieniu wniosku Prezydent Miasta Przemyśla wskazał, że 28 sierpnia 2023 r. wpłynął wniosek J.M. (dalej: wnioskodawca) w sprawie wszczęcia postępowania w związku ze zmianą stanu wód opadowych na przedmiotowej działce położonej w Przemyślu. Organ przeprowadził oględziny działek w celu ustalenia zasadności wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 234 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r., poz. 1478 – dalej: Prawo wodne). Następnie Prezydent Miasta Przemyśla przekazał wniosek Dyrektorowi Zarząd Zlewni w Przemyślu wskazując, że sprawa dotyczy "urządzeń wodnych" w rozumieniu przepisów Prawa wodnego. Dyrektor Zarządu Zlewni w Przemyślu zwrócił wniosek Prezydentowi Miasta Przemyśla.

Prezydent Miasta Przemyśla wyjaśnił, że jak wynika z dokonanych oględzin, sprawa dotyczy sposobu odprowadzania wody opadowej i roztopowej z dachów domów systemami rynien i rur kanalizacyjnych do ziemi. Od strony południowej domu rura kanalizacyjna odprowadzająca wody opadowe z dachu domu wnioskodawcy (brązowa, wbudowana w elewację) została odłączona od systemu kanalizacyjnego na posesji W.C. W związku z tym woda z dachu domu wnioskodawcy dalej wlatuje do tej rynny, ale zamiast do systemu kanalizacyjnego kanalizacji ogólnospławnej, spływa nią do gruntu w miejscu, w którym znajduje się piwnica wnioskodawcy. Rury i ich wylot, odprowadzające wody do ziemi są urządzeniami wodnymi. Wykonanie rur odprowadzających wody do ziemi lub do urządzeń wodnych jest wykonaniem urządzenia wodnego, wymagającym uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Zastosowanie znajdzie zatem art. 190 Prawa wodnego, a nie art. 243 Prawa wodnego. Zmiana stosunków wodnych na gruncie została spowodowana wykonaniem urządzenia wodnego, jakim jest wkopany w ziemię wylot kanalizacji deszczowej odprowadzający wodę do ziemi. Jest to urządzenie służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Organem właściwym jest Dyrektor Zarządu Zlewni w Przemyślu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).

Spór w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący przedmiotowego systemu rynien i rur kanalizacyjnych powinien zostać rozpoznany w trybie art. 190 ust. 1 Prawa wodnego czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 190 ust. 1, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422 Prawa wodnego. Jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w art. 190 ust. 1, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku (art. 190 ust. 4 Prawa wodnego). Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem odpowiedni organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego lub przyjęcia zgłoszenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni (art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) w związku z art. 397 ust. 3 pkt 2 Prawa wodnego) lub w ściśle określonych przypadkach, które nie znajdują w tej sprawie zastosowania, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej

Hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 190 Prawa wodnego są różne. Norma z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 190 ust. 1 i 4 ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nielegalnej realizacji urządzenia wodnego. Katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego jest szeroki. Zgodnie z tą definicją przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Przedmiotowy system rynien i rur kanalizacyjnych tj. wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzania wody do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych, jest urządzeniem wodnym w świetle art. 16 pkt 65 lit. f) Prawa wodnego, ponieważ służy kształtowaniu i korzystaniu z zasobów wodnych. Jednocześnie stosownie do art. 394 ust. 1 pkt Prawa wodnego, zgłoszenia wodnoprawnego wymaga wykonanie urządzeń odwadniających obiekty budowlane i odprowadzanie nimi wody, o zasięgu oddziaływania niewykraczającym poza granice terenu, którego zakład jest właścicielem. W związku z tym zastosowanie w tej sprawie ma art. 190 ust. 1 i ewentualnie ust. 4 Prawa wodnego, a organem właściwym w sprawie jest Dyrektor Zarządu Zlewni w Przemyślu.

Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.