Uzasadnienie
Wnioskiem z 21 czerwca 2022 r. Marszałek Województwa Wielkopolskiego wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez wskazanie Starosty Obornickiego jako organu właściwego w sprawie przyjęcia zgłoszeń instalacji, z których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza nie wymaga uzyskania pozwolenia.
Jak wynika z wniosku, zgłoszenia dotyczą trzech odrębnych instalacji do chowu drobiu w ilości maksymalnej 40 000 sztuk, zlokalizowanych na nieruchomości o nr ewid. [...]/7 w miejscowości [...], [...], do której tytuł prawny na podstawie umowy dzierżawy posiadają trzy różne podmioty. Jako podstawę właściwości Starosty Obornickiego Marszałek Województwa Wielkopolskiego powołał art. 378 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm. dalej: p.o.ś.)
Marszałek Województwa Wielkopolskiego wskazał, że poszczególne instalacje zakwalifikowane zostały jako przedsięwzięcie, o którym stanowi w § 3 ust. 1 pkt 104 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839 ze zm. – dalej: rozporządzenie).
Marszałek Województwa Wielkopolskiego wyjaśnił, że w toku postępowania wyjaśniającego Starosta Obornicki stwierdził, że na nieruchomości zlokalizowanych jest sześć budynków inwentarskich do chowu drobiu (brojlerów). Tylko jeden podmiot posiada tytuł prawny na podstawie umowy dzierżawy do całej instalacji, tj. kurników od nr 1 do nr 6. Starosta Obornicki uznał, że przedmiotowe instalacje (przekazane w formie trzech zgłoszeń) należy traktować jako jeden zakład, do którego jeden podmiot posiada tytuł prawny. Starosta Obornicki uznał, że powyższy zakład podlega obowiązkowi uzyskania pozwolenia zintegrowanego oraz należy go zaliczyć do instalacji mogącej powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości.
W związku z tym Starosta Obornicki uznał, że organem właściwym w sprawie jest Marszałek Województwa Wielkopolskiego, na podstawie art. 378 ust. 2a pkt 2 p.o.ś. oraz art. 60 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm. – dalej: ustawa środowiskowa) oraz w związku z § 2 ust. 1 pkt 51 lit. b) rozporządzenia.
Nie podzielając tego stanowiska Marszałek Województwa Wielkopolskiego wskazał, że jeden z podmiotów użytkujących instalacje, na podstawie umowy dzierżawy zawartej 30 września 2020 r., uzyskał prawo do dysponowania nieruchomością stanowiącą działkę nr ewid. [...]/7, gm. [...]. Zgodnie z § 3 pkt. 2 umowy, dzierżawca może poddzierżawić lub użyczać przedmiot umowy, zgodnie z jego przeznaczeniem. Dzierżawca skorzystał z tego prawa i na podstawie umowy dzierżawy oddał w dzierżawę dwa obiekty inwentarskie o nr 1 i 2. Analogiczną umowę dzierżawy, zawarto w odniesieniu do obiektów nr 5 oraz nr 6.
Marszałek Województwa Wielkopolskiego wskazał, że na terenie nieruchomości znajduje się sześć budynków inwentarskich, przy czym każdy z budynków posiada osobne przyłącze prądu, wody, niezależny system ogrzewania oraz niezależny system zadawania paszy. Każdy z budynków może być eksploatowany niezależnie od pozostałych budynków, w związku z powyższym może stanowić odrębną instalację. Wobec powyższego każde dwa kurniki, które zostały wydzierżawione odrębnym podmiotom, stanowią odrębny zakład. Każdy zakład należy zakwalifikować jako odrębną instalację. Z dokumentacji sprawy wynika, że obsada każdego kurnika wynosi 20 000 szt. (80 DJP) zwierząt. Łączna obsada zwierząt w zakładzie wynosi 40 000 szt. drobiu, tj. 160 DJP, więc zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 104 lit. a) rozporządzenia, należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których organem właściwym jest starosta.
W ocenie Marszałka Województwa Wielkopolskiego, nieprawidłowa jest ocena, że przedmiotowe instalacje (przekazane w formie trzech zgłoszeń), to jeden zakład, który podlega obowiązkowi uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie bowiem z ust. 6 pkt 8 lit. a) załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 27 sierpnia 2014 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie środowiska jako całości (Dz.U. z 2014 r., poz. 1169), do rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości należą instalacje do chowu lub hodowli drobiu lub świń o więcej niż 40 000 stanowisk drobiu.
W odpowiedzi na wniosek Starosta Obornicki wniósł o wskazanie Marszałka Województwa Wielkopolskiego jako organu właściwego w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Ogólna właściwość organów ochrony środowiska została uregulowana w art. 378 ust. 1 p.o.ś., z którego wynika, że organem ochrony środowiska jest starosta. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 378 ust. 2a p.o.ś., zgodnie z którym marszałek województwa jest właściwy w sprawach:
- 1) przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zakładów, gdzie jest eksploatowana instalacja, która jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa);
- 2) przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy środowiskowej, realizowanego na terenach innych niż wymienione w pkt 1.
Zakład w rozumieniu przepisów p.o.ś. to jedna lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalacje posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się na nim urządzeniami (art. 3 pkt 48 p.o.ś.). Z kolei instalacja to zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu (art. 3 pkt 6 lit. b) p.o.ś.). W tej sprawie na jednym terenie znajduje się sześć odrębnych budynków inwentarskich, przy czym każdy z budynków posiada osobne przyłącze prądu, wody, niezależny system ogrzewania oraz niezależny system zadawania paszy. Każdy z budynków może być eksploatowany niezależnie od pozostałych budynków i w związku z powyższym może stanowić odrębną instalację. Budynki nie są zatem powiązane technologicznie w rozumieniu art. 3 pkt 6 lit. b) p.o.ś.).
Ponadto trzy różne podmioty dysponują tytułem prawnych do poszczególnych budynków. Bez znaczenia jest przy tym, że jeden z tych podmiotów jest dzierżawcą wszystkich budynków, ponieważ część z nich oddał w poddzierżawę innymi podmiotom i to ta umowa stanowi źródło ich tytułu prawnego do nieruchomości. Wbrew zatem stanowisku Starosty Obornickiego, okoliczność, że jeden z podmiotów wydzierżawił wszystkie budynki inwentarskie nie przesądza, że to ten podmiot jako jedyny posiada tytuł prawny do nieruchomości. Stanowisko to jest niekonsekwentne, ponieważ Starosta Obornicki niejako pomija pozostawanie w obrocie prawnym umów jakie zawarł dzierżawca budynków z innymi podmiotami jako podstawy przyznania im tytułu prawnego do tych nieruchomości, a jednocześnie nie kwestionuje tytułu prawnego dzierżawcy, pomimo, że własność nieruchomości i wynikający z niej tytuł prawny do budynków pozostaje przy właścicielu.
W konsekwencji prawidłowe jest stanowisko Marszałka Województwa Wielkopolskiego, że organem właściwym w sprawie jest Starosta Obornicki na podstawie art. 378 ust. 1 p.o.ś., ponieważ brak jest przesłanek uznania właściwości marszałka województwa na podstawie art. 378 ust. 2a pkt 1 i 2 p.o.ś.
Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.