Uzasadnienie
W dniu 10 lipca 2024 r. do Prezydenta Miasta Zielona Góra (dalej także jako: "Prezydent", "Prezydent Miasta") wpłynął wniosek I. S. w sprawie porzucenia/gromadzenia/składowania odpadów na terenie działek o nr ewid. nr [...] i [...] obręb [...].
W toku prowadzonego postępowania administracyjnego Prezydent ustalił, że odpady znajdują się na działce o nr ewid. [...] obręb [...], która zgodnie z wypisem z rejestru gruntów stanowi własność Prezydenta Zielonej Góry. Posiadaczem odpadów składowanych nielegalnie na terenie wyżej opisanej działki nie jest Miasto Zielona Góra, lecz inny podmiot, którego tożsamość została ustalona, tj. M. C., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą przy [...], [...].
Pismem z dnia 20 sierpnia 2024 r., znak: DR-OS.6236.8.2024.,MS, Prezydent przekazał przedmiotową sprawę na mocy art. 65 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej jako: "k.p.a.") do załatwienia Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim (dalej także jako: "RDOŚ", "wnioskodawca", "RDOŚ w Gorzowie Wielkopolskim").
Pismem z dnia 27 sierpnia 2024 r. (dokument elektroniczny) RDOŚ w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie art. 22 § 2 k.p.a. oraz art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a."), wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy RDOŚ w Gorzowie Wielkopolskim a Prezydentem w przedmiocie wskazania właściwego organu do rozpoznania sprawy usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na terenie działki o nr ewid. [...] obręb [...].
Pismem z dnia 7 października 2024 r. (data prezentaty NSA) Prezydent wskazał, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 12 sierpnia 2024 r. stwierdzono, że na działce nr [...] obręb [...], którą stanowi droga gruntowa, zalegają odpady w postaci [...]. Niniejsza droga została usypana bez jakichkolwiek pozwoleń oraz zgody właściciela i zgodnie z wypisem z rejestru gruntów stanowi ona własność Prezydenta Miasta. Właścicielem odpadów jest M. C., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą przy ul. [...], [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Dalej, w myśl art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. rozstrzyganie powyższych sporów należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów, co do zakresu działania organów administracji publicznej, dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej. Spór kompetencyjny w niniejszej sprawie dotyczy właściwości rzeczowej organu – powstał na tle ustalenia właściwości organu do wydania decyzji w sprawie nakazu usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na terenie działki o nr ewid. [...] obręb [...].
Zgodnie z dyspozycją art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tj. z dnia 7 lipca 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1587; dalej jako: "u.o."), posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2).
Natomiast, w myśl art. 26 ust. 3 u.o., nakaz usunięcia odpadów, o którym mowa w ust. 2, z terenów zamkniętych oraz z nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi, a niebędących w posiadaniu innego podmiotu – wydaje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska.
Nie ulega wątpliwości, że określenie "niebędących w posiadaniu innego podmiotu", które występuje w treści art. 26 ust. 3 u.o., odnosi się do posiadania odpadów, a nie do posiadania nieruchomości. W niniejszej sprawie posiadaczem odpadów nie jest Miasto Zielona Góra, bowiem ich posiadacz jest znany. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że właścicielem odpadów jest M. C., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą przy ul. [...], [...]. Natomiast działka o nr ewid. [...] obręb [...], na której znajdują się odpady, zgodnie z wypisem z rejestru gruntów stanowi własność Prezydenta.
Dalej, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Z przepisu tego wynika, że ustawa wiąże określone skutki prawne z posiadaniem odpadów, a nie posiadaniem nieruchomości. Domniemanie, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o., wskazuje wyraźnie, że domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W odniesieniu do nieruchomości ustawodawca używa pojęcia "władającego powierzchnią ziemi", a nie "posiadanie nieruchomości". W niniejszej sprawie odpady znajdujące się na działce o nr ewid. [...] obręb [...] są w posiadaniu innego podmiotu. Oznacza to, że organem właściwym będzie Prezydent Miasta.
Konkludując w sytuacji, gdy znany jest posiadacz odpadów znajdujących się zarówno na wyżej opisanej działce i nie jest nim Miasto Zielona Góra, to wówczas wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, co wyklucza właściwość Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim.
Mając powyższe na względzie i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Prezydenta Miasta Zielona Góra jako organ właściwy w sprawie.