Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] lutego 2021 r. Starosta [...] wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organu właściwego w sprawie postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia w drodze decyzji szczegółowego zakresu i terminu wykonywania konserwacji rowu znajdującego się na działce o nr ewid. [...], obręb [...], gm. [...]. Jako podstawę ustalenia właściwości organu Starosta [...] powołał art. 205 i art. 206 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r. poz. 310 ze zm., dalej: Prawo wodne).
W uzasadnieniu wniosku Starosta [...] wskazał, że [...] czerwca 2020 r. wpłynęło do niego pismo Wójta Gminy [...] w sprawie obumarłego drzewa na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...], które stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia i ludzi. Przedmiotowa działka należy do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Starosta wywodził, że wizja lokalna z dnia [...] lipca 2020 r. wykazała, że na przedmiotowej działce występuje urządzenie melioracji wodnej - rów.
Wniosek wójta przekazano według właściwości Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...]. Następnie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] zwrócił wniosek Staroście [...] powołując się na art. 205 w związku z art. 462 Prawa wodnego. W ocenie Starosty [...], z art. 205 i art. 206 Prawa wodnego wynika właściwość Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] do załatwienia sprawy. Przepis art. 462 Prawa wodnego nie może stanowić podstawy do wydania decyzji w tej sprawie. Nadzór i kontrola działalności spółki wodnej sprawowana przez właściwego miejscowo starostę dotyczy podejmowania uchwał zgodnie z przepisami prawa oraz działania zgodnie ze statutem.
Ponadto Starosta [...] wyjaśnił, że w trakcie przeprowadzonej wizji terenowej stwierdzono, że drzewa rosnące na przedmiotowej działce nie mają wpływu na funkcjonowanie urządzenia melioracji wodnej, czyli na przepływ wody w rowie. Konieczność usunięcia drzew wynika z zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia.
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] wniósł o oddalenie wniosku lub wskazanie Starosty [...] jako organu właściwego w sprawie. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] wskazał, że rów znajdujący się na przedmiotowej działce objęty jest działalnością [...] Związku Spółek Wodnych. Dlatego też zastosowanie będzie miał art. 205 w związku z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 205 Prawa wodnego, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej działającej na terenie gminy lub związku spółek wodnych, w którym jest zrzeszona spółka wodna działająca na terenie gminy - do tej spółki lub tego związku spółek wodnych. Jeżeli obowiązek, o którym mowa w art. 205 Prawa wodnego, nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 206 Prawa wodnego). Norma z art. 206 Prawa wodnego dotyczy sytuacji, w której organ nakłada obowiązki związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych. Organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 206 Prawa wodnego jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, co wynika wprost z art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego. Natomiast zgodnie z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego, nadzór i kontrolę nad działalnością spółki wodnej sprawuje właściwy miejscowo starosta. Norma z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego w żaden sposób nie wpływa na właściwość organu do wydania decyzji na podstawie art. 206 Prawa wodnego, ponieważ ta została jednoznacznie określona w tym przepisie (właściwy organ Wód Polskich) w związku z art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego. Natomiast starosta nie jest organem Wód Polskich, a norma z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego uprawnia jedynie do sprawowania nadzoru i kontroli nad działalnością spółki wodnej na danym terenie. Zakres kontroli i nadzoru został sprecyzowany w dalszych jednostkach redakcyjnych tego przepisu oraz w art. 463 Prawa wodnego. Obejmuje on kontrolę uchwał spółek wodnych pod kątem ich zgodności z prawem, a także rozwiązanie zarządu spółki wodnej i ustanowienie zarządu komisarycznego. Sprawowanie nadzoru na działalnością spółki wodnej nie oznacza w żadnym wypadku modyfikacji innych przepisów ustawowych, które w sposób jednoznaczny wskazują jako organ właściwy w sprawie organ Wód Polskich. Stąd też organem właściwym w tej sprawie jest Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu na podstawie art. 206 w związku z art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza jednocześnie, że w tej sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji z art. 206 Prawa wodnego, wskazując jedynie, że organem właściwym do prowadzenia postępowania na tej podstawie, jest organ Wód Polskich.
Zauważyć ponadto należy, że wniosek Wójta Gminy [...] został złożony w sprawie likwidacji niebezpieczeństwa jakie stwarza uschnięte drzewo. Wniosek ten nie zawiera dodatkowych informacji, w tym nie odnosi się w żadnym miejscu do art. 205 i art. 206 Prawa wodnego, jak i kwestii prawidłowego utrzymania urządzenia wodnego. Starosta [...] wyjaśnił natomiast, że w trakcie przeprowadzonej wizji terenowej stwierdzono, że drzewa rosnące na przedmiotowej działce nie mają wpływu na funkcjonowanie urządzenia melioracji wodnej, czyli na przepływ wody w rowie. Konieczność usunięcia drzew wynika z zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Zaistniały w tym zakresie spór między organami nie ma więc charakteru prawnego. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór wyłącznie w zakresie prezentowanej przez organy pozostające w sporze wykładni art. 206 Prawa wodnego oraz art. 462 ust. 1 Prawa wodnego. Przepisy te zostały bowiem powołane przez oba organy. Natomiast odrębną kwestią pozostaje kwestia organu właściwego w sprawie ewentualnej wycinki drzew, co na obecnym etapie nie było przedmiotem sprawy.
Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.