Uzasadnienie
Wnioskiem z 1 marca 2021 r. Starosta Pleszewski wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organu właściwego w sprawie. Starosta Pleszewski wyjaśnił, że pismem z 27 lutego 2019 r. J.M. (dalej: wnioskodawca) zwrócił się do Dyrektora Zarządu Zlewni w Kole z wnioskiem o pomoc w doprowadzeniu do konserwacji rowu na działce nr [...] w miejscowości [...]. W złożonym wniosku zwrócił jednocześnie uwagę na wykonanie nowego rowu bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na odcinku około 100 m.
Postępowanie w tej sprawie było początkowo prowadzone przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z Poznaniu. Następnie organ ten przekazał sprawę według właściwości Staroście Pleszewskiemu, powołując się na art. 462 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, ze zm. – dalej: Prawo wodne) w związku z art. 205 Prawa wodnego.
Starosta Pleszewski wystąpił do przewodniczącego Gminnej Spółki Wodnej w Gizałkach o wyjaśnienie kwestii związanych z konserwacją przedmiotowego rowu. Z uzyskanej odpowiedzi wynika, że wykonanie żądanych prac we wskazanej lokalizacji jest zbędne. W ramach dodatkowych wyjaśnień przeprowadzono oględziny rowu oraz terenów przyległych. W trakcie oględzin stwierdzono, że przy granicy działek nr [...] i nr [...] znajduje się nowo wykopany rów melioracyjny. W ocenie Starosty Pleszewskiego, zbadanie legalności wykonania nowego rowu na podstawie art. 240 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego (a także w kontekście art. 190 Prawa wodnego), należy do właściwego Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Kole.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu wniósł o oddalenie wniosku lub wskazanie Starosty Pleszewskiego jako organu właściwego w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 205 Prawa wodnego, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej działającej na terenie gminy lub związku spółek wodnych, w którym jest zrzeszona spółka wodna działająca na terenie gminy - do tej spółki lub tego związku spółek wodnych. Jeżeli obowiązek, o którym mowa w art. 205 Prawa wodnego, nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 206 Prawa wodnego). Norma z art. 206 Prawa wodnego dotyczy sytuacji, w której organ nakłada obowiązki związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych. W tym też przedmiocie został złożony wniosek przez wnioskodawcę. Wnioskodawca wniósł bowiem "o pomoc w doprowadzeniu do konserwacji rowu".
Kolejną istotną okolicznością jest powołanie się przez organy na art. 205 i art. 206 Prawa wodnego. Organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 206 Prawa wodnego jest właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, co wynika wprost z art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego. Natomiast zgodnie z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego, nadzór i kontrolę nad działalnością spółki wodnej sprawuje właściwy miejscowo starosta. Norma z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego w żaden sposób nie wpływa na właściwość organu do wydania decyzji na podstawie art. 206 Prawa wodnego, ponieważ została ona jednoznacznie określona w tym przepisie (właściwy organ Wód Polskich) w związku z art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego.
Natomiast starosta nie jest organem Wód Polskich, a norma z art. 462 ust. 1 Prawa wodnego uprawnia jedynie do sprawowania nadzoru i kontroli nad działalnością spółki wodnej na danym terenie. Zakres nadzoru i kontroli został sprecyzowany w dalszych jednostkach redakcyjnych tego przepisu oraz w art. 463 Prawa wodnego. Obejmuje on kontrolę uchwał spółek wodnych pod kątem ich zgodności z prawem, a także rozwiązanie zarządu spółki wodnej i ustanowienie zarządu komisarycznego. Sprawowanie nadzoru na działalnością spółki wodnej nie oznacza w żadnym wypadku modyfikacji innych przepisów ustawowych, które jednoznacznie wskazują jako organ właściwy w tej sprawie organ Wód Polskich. Stąd też organem właściwym w tej sprawie jest Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu na podstawie art. 206 w związku z art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego.
Z tych względów i na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.