Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2022 r. Starosta I., na podstawie oraz art. 22 ustawy z dnia 14 czerwca 1970 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 205 i art. 206 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm., dalej jako ustawa Prawo wodne) wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta I. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku P.D. o wyczyszczenie (udrożnienie) rowu melioracyjnego, położonego na działce nr [...] obręb [...], arkusz [...] w I. i wskazanie tego ostatniego jako właściwego do rozpatrzenia sprawy objętej tym wnioskiem.
W uzasadnieniu wniosku Starosta I. wskazał, że w dniu [...] czerwca 2022 r. do Urzędu Miasta I. wpłynęło pismo mieszkańca Gminy I. P.D. dotyczące udrożnienia rowu melioracyjnego, znajdującego się na działce nr [...], obr. [...], ark. [...] położonej w I., którego właścicielem jest Skarb Państwa. W piśmie tym strona podniosła, że konieczność udrożnienia rowu melioracyjnego, do którego jest podłączone odwodnienie i kanalizacja strefy ekonomicznej wynika z faktu, iż występujące opady deszczu w połączeniu z niedrożnością rowu melioracyjnego skutkują zalaniem działek, na których uprawiana jest kukurydza.
Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. Prezydent Miasta I., powołując się na art. 65 § 1 k.p.a. przekazał sprawę do rozpoznania Staroście I. W uzasadnieniu swojego stanowiska Prezydent, po przedstawieniu żądania strony wskazał jedynie, że istniejący rów melioracyjny nie stanowi bezpośredniego odwodnienia terenu I. Obszaru Gospodarczego przy ul. P. Gminie Miasto I. wydano pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych ze zlewni, obejmującej teren ul. K. w I. istniejącym wylotem W-10a do rowu melioracyjnego, znajdującego się na terenie działki nr [...], ark. [...], obręb [...] I., stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w użytkowaniu wieczystym Polskich Kolei Państwowych S.A.
Uzasadniając wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Starosta I. wskazał, że zgodnie z art. 205 ustawy Prawo wodne utrzymanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej działającej na terenie gminy lub związku spółek wodnych, w którym jest zrzeszona spółka wodna działająca na terenie gminy - do tej spółki lub tego związku spółek wodnych. Podkreślił, że w I. nie ma spółki wodnej zajmującej się konserwacją urządzeń melioracji wodnych położonych na terenie I. Przepis w art. 206 ustawy Prawo wodne mówi, że jeżeli obowiązek, o którym mowa w art. 205, nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania. Zatem w przedmiotowej sprawie organem właściwym do wydania decyzji o obowiązku utrzymywania urządzeń melioracji wodnych położonych na terenie Inowrocławia, jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w B. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, Prezydent Miasta I. stwierdził, że Starosta I. słusznie zauważył, iż istota problemu zgłoszonego przez P.D. sprowadza się do ustalenia, jacy właściciele odnoszą korzyści z istniejących urządzeń melioracji wodnych w trybie powołanego art. 205 oraz art. 206 ustawy Prawo wodne. Organem, który to rozstrzyga jest Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Zgodnie z art. 205 ww. ustawy utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej działającej na terenie gminy lub związku spółek wodnych, w którym jest zrzeszona. Na terenie I. nie ma spółki wodnej, natomiast wszystkie rowy będące własnością Gminy Miasto I. są objęte coroczną umową na konserwację i regulację rowów odprowadzających wody opadowe i roztopowe na terenie miasta I. W związku z powyższym Prezydent Miasta I. popiera wniosek Starosty I. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w tym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz. U. z z2023 r. poz. 259, dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając na wniosek, w drodze postanowienia, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Do rozstrzygania powyższych sporów stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 15 § 2 p.p.s.a.).
Zasadnicze warunki dopuszczalności merytorycznego rozpoznania wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, jak i kompetencyjnego mają charakter podmiotowy i przedmiotowy. Formalna przesłanka podmiotowa jest spełniona, jeśli podmiotami sporu są organy administracji rządowej oraz jednostek samorządu terytorialnego. Z kolei formalna przesłanka przedmiotowa jest spełniona, jeśli spór dotyczy tożsamej sprawy administracyjnej, co do której postępowanie zostało formalnie wszczęte i nie zostało zakończone. Powyższe przesłanki muszą zostać zrealizowane łącznie, aby można było uznać, że rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest dopuszczalne.
Oceniając realizację powyższych przesłanek dopuszczalności, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza w pierwszej kolejności, że niezależnie jaki organ jest właściwy do rozstrzygania spraw związanych z utrzymaniem w należytym stanie urządzenia wodnego, jakim zgodnie z art. 16 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy Prawo wodne jest rów melioracyjny z formalnego punktu widzenia w odniesieniu do pozostających w sporze organów (Starosty I. i Prezydenta Miasta I.), będących organami jednostek samorządu terytorialnego w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a., można wskazać wspólny dla nich organ wyższego stopnia, którym pozostaje zgodnie z art. 17 pkt 1 k.p.a. - wobec braku przepisu ustawy szczególnej - właściwe samorządowe kolegium odwoławcze (Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.). Przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne wymieniając w art. 14 ust. 1 zarówno starostę, jak i prezydenta miasta jako organy właściwe w sprawach gospodarowania wodami, w tym zakresie nie zawierają przepisów szczególnych, czyli odmiennie niż uczynił to ustawodawca w uprzednio obowiązującej ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Jeśli zatem jako podstawę oceny złożonego w niniejszej sprawie wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przyjąć kryterium formalno-podmiotowe, to - abstrahując, czy w sporze na tle istniejącej i będącej przedmiotem wszczętego postępowania sprawy uczestniczy co najmniej jeden aktualnie (po wejściu w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne) właściwy organ - należy uznać, że przedmiotowy spór nie jest sporem kompetencyjnym, ani sporem o właściwość pozostającym w zakresie kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 22 § 1 pkt 1 z zastrzeżeniem art. 22 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 4 p.p.s.a.). Organem właściwym do rozstrzygnięcia sporu o właściwość między wymienionymi organami jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. Nadto w niniejszej sprawie wskazać należy, że opisany we wniosku stan faktyczny odpowiada hipotezie art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód Polskich z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie powinno wyrządzać szkód, może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Organem właściwym do orzekania w sprawach określonych w art. 191 ust. 1 powołanej ustawy jest zatem organ Wód Polskich. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Sprawy dotyczące podjęcia decyzji, o których mowa w art. 191 ustawy Prawo wodne są kompetencją dyrektorów zarządów zlewni Wód Polskich, co wynika wprost z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy Prawo wodne. Organ ten nie jest uczestnikiem niniejszego postępowania. Oczywistym jest, że rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (o właściwość) poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest możliwe tylko wówczas, gdy organem właściwym jest jeden z organów pozostających w sporze. Organami pozostającymi w sporze są natomiast organ, do którego skierowano określone żądanie i który uznał się za niewłaściwy, oraz organ, któremu to żądanie zostało przekazane do załatwienia w trybie art. 65 § 1 k.p.a. i który uznaje, że przekazanie nastąpiło wbrew jego właściwości określonej w stosownych przepisach. W niniejszej sprawie organ, jakim jest dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich nie jest jednym z organów pozostających w sporze w ujęciu wyżej zdefiniowanym.
Mając na względzie powyższe argumenty i uwagi, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 w zw. z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a. - orzekł o odrzuceniu wniosku.