Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt: II SAB/Ol 85/19 po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.K. i J.K. na bezczynność Dyrektora Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w [..] w udostępnieniu informacji publicznej, w punkcie pierwszym umorzył postępowanie sądowe w zakresie bezczynności organu; w punkcie drugim stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w punkcie trzecim zasądził od Dyrektora Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w [..] na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia 15 stycznia 2020 r. R.K. i J.K. wnieśli zażalenie na: postanowienie o umorzeniu postępowania z dnia 17 grudnia 2019 r. zawarte w punkcie I wyroku z dnia 17 grudnia 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania sądowego w zakresie bezczynności organu, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania w zakresie bezczynności organu, mimo że do dnia złożenia zażalenia organ nie udostępnił informacji publicznej w pełnym zakresie wskazanym w skardze, a wynikającym z wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 8 maja 2019 r. oraz decyzji Dyrektora Generalnego KOWR z dnia [..] lipca 2019 r., przez co postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe oraz art. 149 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 2 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 15 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, mimo że organ do dnia złożenia zażalenia pozostaje w bezczynności co do udostępnienia skarżącym pełnej informacji publicznej wynikającej z wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 8 maja 2019 r. oraz decyzji Dyrektora Generalnego KOWR z [..] lipca 2019 r. w zakresie wskazanym w skardze.
W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie skargi z dnia 7 października 2019 r., a w razie nieuwzględnienia powyższego o uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania zażaleniowego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia przytoczono argumenty na poparcie powyższych zarzutów, podnosząc, że organ nie zrealizował żądania udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem i żądaniem skargi, a więc postępowanie w zakresie bezczynności organu nie stało się bezprzedmiotowe. Składający zażalenie podtrzymali zarzuty i wnioski zawarte w skardze, jako w pełni aktualne.
W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlegało odrzuceniu.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że organ pismem z dnia 17 czerwca 2019 r. (nadanym 26 czerwca 2019 r.) udzielił skarżącym odpowiedzi na złożony wniosek i przekazał część dokumentów. Ostatecznie natomiast pismem z 21 października 2019 r. już po wniesieniu skargi organ doręczył skarżącym pozostałe dokumenty. Dlatego Sąd ten na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej: p.p.s.a., w punkcie pierwszym wyroku z dnia 17 grudnia 2019 r. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie bezczynności organu w udzieleniu informacji publicznej. Wyjaśnić należy, że bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 2176) polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialnotechnicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji.
Celem skargi na bezczynność w przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do konkretnego działania unormowanego przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, sąd administracyjny ma więc obowiązek przesądzenia, czy działania podejmowane przez organ są zgodne z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym także dokonuje oceny, czy wniosek dotyczy informacji publicznej, od tego bowiem zależy do jakich działań zobowiązany może zostać organ w przypadku uwzględnienia skargi. Rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w zakresie stwierdzenia bezczynności organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zostało oparte o stwierdzenie, że organ wypełnił zobowiązanie wynikające z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Sąd wyjaśnił, że rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu, ponieważ załatwienie przez organ wniosku nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku zbadania, czy bezczynność, której się dopuścił, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie ulega wątpliwości, że możliwość umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku z jednoczesnym obowiązkiem rozstrzygnięcia o charakterze zaistniałej bezczynności prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie Sądu oparte jest na uprzednim stwierdzeniu, że do bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku doszło, jednak stan ten został usunięty przed rozpoznaniem skargi. We wniesionym zażaleniu podniesiono, że Sąd, zamiast merytorycznego rozpoznania sprawy i uwzględnienia skargi w zakresie zobowiązania organu do podjęcia odpowiednich czynności, dopuścił się naruszenia wskazanych w zażaleniu przepisów ustaw – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o dostępie do informacji publicznej – skoro organ w dacie rozstrzygnięcia, jak i do dnia wniesienia zażalenia nie udostępnił skarżącym pełnej informacji publicznej.
Kwestionowanie rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania - w zakresie przyznanej Sądowi, a wynikającej z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., kompetencji do zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności jest w istocie zakwestionowaniem stanowiska Sądu o braku podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność organu w zakresie zobowiązania organu do podjęcia aktu lub czynności. Jakkolwiek, co do zasady, dopuszczalne jest wniesienie zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania, co wynika wprost z treści art. 194 § 1 pkt 1b p.p.s.a., to podkreślić trzeba, że zawarte w wyroku rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania (dokonania) czynności wynika z uznania, że nie ma możliwości wydania rozstrzygnięcia w oparciu o treść art. 149 § 1 tej ustawy. Takie umorzenie postępowania (w zakresie zobowiązania organu) nie jest zaś postanowieniem o umorzeniu postępowania, o którym mowa w art. 194 § 1 pkt 1b p.p.s.a. Nie jest możliwe rozstrzygnięcie w drodze rozpoznania zażalenia kwestii zasadniczej dla merytorycznej oceny wyroku.
Wyodrębnienie rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania z zaskarżonego wyroku w tej sytuacji doprowadziłoby do alternatywnych dróg kwestionowania stanowiska Sądu o braku podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność – a więc do możliwości wniesienia zażalenia lub skargi kasacyjnej. Wydanie dwóch rozstrzygnięć w tym samym zakresie byłoby zaś niedopuszczalne. Stanowisko Sądu I instancji o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do dokonania czynności, które to stanowisko uwarunkowuje pozostałą treść wyroku może być podważane wyłącznie skargą kasacyjną. Ten środek odwoławczy jest bowiem właściwym środkiem do kwestionowania prawidłowości wyroku Sądu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w związku z art. 178 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji postanowienia.