Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 7 listopada 2023 r., IV SAB/Po 136/23 odrzucił skargę A. P. (dalej: "skarżący") na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta L. w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że 9 października 2023 r., skarżący został zobowiązany do uiszczenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, wpisu od skargi w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu doręczono stronie skarżącej 18 października 2023 roku. Termin do wykonania wezwania upłynął 25 października 2023 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu opłata nie została uiszczona.
W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę w oparciu o art. 58 § 3 oraz art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm. dalej "p.p.s.a.").
Skarżący w ustawowym 7 dniowym terminie złożył na powyższe postanowienie zażalenie. Jednocześnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Postanowieniem z 16 stycznia 2024 r., IV SPP/Po 105/23 referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, na którego 9 lutego 2024 r. Okręgowa Rada Adwokacka w P. wyznaczyła adw. A. W. Pismem z 26 lutego 2024 r. pełnomocnik skarżącego uzupełniła wniesione przez niego zażalenie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 220 § 3 i art. 58 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi na skutek braku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, pomimo, iż skarżący z mocy ustawy zwolniony był z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.
W ocenie pełnomocnik skarżącego sprawa o przyznanie lokalu jest niewątpliwie sprawą z zakresu pomocy i opieki społecznej - dotyczy bowiem szeroko pojętego zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Dlatego należało w niniejszej sprawie przyjąć wykładnię celowością wskazanego powyżej przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i uznać, że skarżący powinien skorzystać ze zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych, mając zarówno na uwadze charakter niniejszej sprawy, jak i sytuację osobistą skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i § 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Natomiast według art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Oceniając zaskarżone postanowienie z perspektywy przytoczonych powyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że odpowiada ono prawu. WSA w Poznaniu zastosował w sposób prawidłowy normy proceduralne określone w art. 220 § 1 p.p.s.a. Skarżący został skutecznie wezwany przez Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia należnego wpisu od skargi. Z uwagi na fakt, że we wskazanym w wezwaniu terminie opłata nie została uiszczona, Sąd pierwszej instancji zobowiązany był – zgodnie z treścią przepisu art. 220 § 3 p.p.s.a. – skargę odrzucić.
Nie ma racji pełnomocnik skarżącego, że sprawa objęta skargą jest zwolniona od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. jako sprawa z zakresu pomocy i opieki społecznej.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie dotyczy bowiem przewlekłości postępowania, którą skarżący upatruje w braku udzielenia przez Prezydenta Miasta L. odpowiedzi jego wystąpienia dot. m. in. wykonania przez organ wyroku WSA w Poznaniu z 23 lutego 2022 r., IV SA/Po 890/21 - wydanego w oparciu o art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 506 ze zm., dalej u.s.g.) w związku z art. 147 § 1 p.p.s.a. W przedmiocie tym skarżący wnosił również ponaglenie z 13 czerwca 2022 r. Zakres niniejszego postępowania nie jest zatem związany z pojęciem "pomocy społecznej" w rozumieniu art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Zaznaczyć także należy, że choć skarżącemu postanowieniem z 16 stycznia 2024 r., IV SPP/Po 105/23, zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, to pozytywne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w toku postępowania ma skutek na przyszłość, tj. od dnia przyznania prawa pomocy i nie działa wstecz (por. postanowienie NSA z 2 lutego 2023 r., I OZ 49/23). Tym samym nie można było przyjąć, aby postanowienie z 16 stycznia 2024 r., skutkowało tym, że skarżący już na etapie wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym nie był zobligowanym do uiszczenia wpisu od skargi. Nie ma zatem wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.