Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt IV SPP/Wr 41/22, odrzucił skargę Z. Z. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2022 r. dotyczącym wniosku Z. Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. Z. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że skarga o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie dotyczy wznowienia postępowania wpadkowego jakim jest postępowanie z zakresu prawa pomocy. Jednakże zakres przepisu art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a." nie obejmuje wznowienia postępowania incydentalnego - wpadkowego, to jest zakończonego prawomocnym postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej. W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie jest zatem możliwe wznowienie postępowania w stosunku do orzeczenia rozstrzygającego kwestię wpadkową, a rozstrzygnięciem takim jest postanowienie rozstrzygające żądanie przyznania prawa pomocy, które nie kończy postępowania sądowego i z tego względu, zdaniem Sądu meriti, nie może być przedmiotem skargi o wznowienie postępowania.
Doręczając skarżącemu odpis powyższego postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania Sąd Wojewódzki pouczył skarżącego o przysługującym prawie złożenia zażalenia (k. 52 akt sądowych) na to postanowienie.
Pismem z dnia 26 grudnia 2022 r. skarżący wniósł zażalenie, zgodnie z pouczeniem Sądu pierwszej Instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega odrzuceniu.
Na wstępie wskazać należy, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, mającym na celu wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądu i doprowadzenie do ponownego rozpoznania sprawy. Postępowanie wywołane skargą o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów: badania dopuszczalności tej skargi przez sąd i ewentualnie następnie badania jej zasadności. Etapy te poprzedzone są oceną skargi przez przewodniczącego wydziału pod względem spełnienia warunków formalnych pisma procesowego i warunków fiskalnych. W przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi jako pisma procesowego (art. 46-47 P.p.s.a.) podstawą odrzucenia skargi o wznowienie jest art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 276 P.p.s.a., natomiast nieopłacona skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a.. W przypadku zaś, gdy skarga o wznowienie postępowania spełnia warunki formalne pisma procesowego kierowana jest na posiedzenie niejawne celem dokonania oceny jej dopuszczalności (stwierdzenia czy zachowany został termin do jej wniesienia, czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia - art. 280 § 1 P.p.s.a. - i czy nie występują przesłanki z art. 285 P.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 276 P.p.s.a. do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej, przy czym, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175 P.p.s.a.. W myśl natomiast art. 193 P.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Stosownie do art. 173 § 1 P.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. We wskazanych powyższej przypadkach, gdy skarga kasacyjna nie przysługuje zastosowanie ma zatem art. 194 § 1 pkt 1a P.p.s.a., który stanowi, że na postanowienie o odrzuceniu skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 przysługuje zażalenie. Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem są rozstrzygnięcia ściśle określone w przepisie art. 194 § 1 P.p.s.a.. Katalog przypadków, w których strona może złożyć zażalenie jest zatem katalogiem zamkniętym. Żaden z powyższych przepisów nie przewiduje możliwości złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania z powodu jej niedopuszczalności. Możliwość taka nie wynika też z przepisów Działu VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w którym uregulowano instytucję wznowienia postępowania. Nie ulega również wątpliwości, że postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania kończy postępowanie w sprawie i w związku z tym przysługuje od niego skarga kasacyjna, stosownie do treści art. 173 § 1 P.p.s.a..
Z treści powołanych przepisów wynika zatem, że zasadą jest, że od postanowień kończących postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna, zaś wyjątki od tej zasady określone w art. 173 § 1 P.p.s.a. nie mogą być wykładane rozszerzająco. Wskazać należy, że postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 270 i art. 276 P.p.s.a., nie zostało wymienione w art. 173 P.p.s.a., tym samym od takiego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna (por. tożsame pod względem podmiotowym i przedmiotowym postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. III OZ 697/22, LEX nr 3481739).
W rozpoznawanej sprawie zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sporządził skarżący, nie ulega zaś wątpliwości, że sporządzenie i wywiedzenie przez samego skarżącego zażalenia na postanowienie, od którego przysługuje skarga kasacyjna powoduje, że zażalenie takie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu. Ubocznie również stwierdzić trzeba, że zażalenie nie mogło zostać potraktowane jako skarga kasacyjna, z uwagi na niespełnienie warunku formalnego wynikającego z art. 175 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu skarga kasacyjna winna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego.
Należy również wskazać, że Sąd pierwszej instancji doręczając skarżącemu postanowienie z dnia 15 września 2022 r., błędnie pouczył o przysługującym mu prawie wniesienia zażalenia. Błędne pouczenie strony o przysługujących środkach odwoławczych nie może jednak powodować, że przysługuje jej inny środek odwoławczy niż wynika to z przepisów ustawy. Nieprawidłowe pouczenie w tym zakresie nie powoduje jednak, że wniesiony środek jest skuteczny. Okoliczność ta może jedynie stanowić podstawę do przywrócenia stronie terminu do wniesienia właściwego środka odwoławczego.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.