Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 14 lutego 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 375/22, przywrócił A. M. termin do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Rektora Politechniki Wrocławskiej z dnia 4 kwietnia 2022 r., nr [...], w przedmiocie skreślenia z listy studentów.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 3 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę A. M. na decyzję Rektora Politechniki Wrocławskiej, wobec niepodania przez skarżącego jego numeru PESEL.
W zażaleniu na to postanowienie strona przedstawiła argumentację na rzecz przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazując, że w dniu, w którym miała zostać podjęta próba doręczenia przesyłki sądowej, adresat przebywał w domu. Mimo to pracownik Poczty Polskiej nie zjawił się w miejscu zamieszkania strony. Dalej skarżący wskazał, że w okolicy, w której przebywa, doręczyciele często w ogóle nie podejmują prób doręczania przesyłek, poprzestając na ich awizowaniu, mimo braku podstaw dla awizacji. Niekiedy także awiza umieszczane są w skrzynkach adresatów po terminie wskazanym jako data awizacji. Do wniosku załączono oświadczenie osoby sprawdzającej skrzynkę pocztową. Skarżący podał także swój numer PESEL.
W piśmie z dnia 9 stycznia 2023 r. (data wpływu) strona sprecyzowała, że wnosi o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Do pisma dołączono opinie użytkowników Internetu dotyczące funkcjonowania Poczty Polskiej w rejonie miejsca zamieszkania skarżącego.
Rozpoznając powyższy wniosek Sąd meriti uznał, że skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W rozpoznawanym przypadku korespondencję zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi uznano za doręczoną po dwukrotnym jej awizowaniu. Wnioskując o przywrócenie terminu strona powołała się natomiast na wadliwe praktyki lokalnych doręczycieli Poczty Polskiej, którzy mimo obecności adresatów w mieszkaniach awizują przesyłki, a ponadto nierzadko pozostawiają awizo w skrzynce w innej dacie, niż data, w której miało dojść do próby doręczenia. Na poparcie tej tezy skarżący przedstawił oświadczenie posiadaczki kluczy do skrzynki pocztowej. W dokumencie tym wskazano, że pomiędzy 28 lipca a 5 sierpnia 2022 r., w skrzynce nie pozostawiono żadnego awizo.
Skarżący oświadczył przy tym, że w dniu 28 lipca 2022 r. przebywał w miejscu zamieszkania przez cały dzień, wobec czego nie było podstaw dla awizowania przesyłki. Ponadto zwrócił uwagę na fakt złożenia w jego skrzynce pocztowej wyłącznie pierwszego awizo innej przesyłki. Swój negatywny osąd działania Poczty Polskiej poparł opiniami internautów, w których wskazywano na podobne uchybienia doręczycieli, jakie opisał skarżący.
Oceniając uprawdopodobnienie braku winy strony Sąd Wojewódzki miał na uwadze wszystkie te okoliczności oraz fakt, że skarżący wystąpił ze skargą na działania pracowników Poczty Polskiej właśnie z uwagi na nieprawidłowości przy doręczaniu korespondencji sądowej. W tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji dał wiarę stronie uznając, że fakt nieprawidłowości przy doręczeniu korespondencji w okolicy miejsca zamieszkania skarżącego został dostatecznie uprawdopodobniony, wobec czego wniosek o przywrócenie terminu zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – dalej: "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowił jak w sentencji.
Zażalenie na to postanowienie wniósł Rektor Politechniki Wrocławskiej, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 i 87 § 2 P.p.s.a., wyrażające się w przyjęciu, że okoliczności mające stanowić podstawę przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi - tj. brak pozostawienia przez pracownika Poczty Polskiej awiza w skrzynce odbiorczej skarżącego - zostały uprawdopodobnione w sposób dostateczny, a tym samym brak było winy strony w uchybieniu terminowi, podczas gdy wnioskujący o przywrócenie terminu A. M., nie podjął czynności mających uprawdopodobnić i wyjaśnić wskazaną okoliczność, zaś przedłożone przez niego dowody mają walor dokumentu prywatnego lub są nieistotne dla sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie o odmowie przywrócenia terminu. Ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej Instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu organ wskazał przede wszystkim, że przesyłka pocztowa zawierające wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi była dwukrotnie awizowana, co potwierdzają akta sprawy i adnotacje na samej przesyłce. Twierdzenia skarżącego w przedmiocie braku awizacji przesyłki stoją zatem w sprzeczności z treścią akt i nie są one wystarczające do obalenia domniemania prawidłowości doręczenia przez Pocztę Polską. Nie mogą też być uznane za wystarczające dla obalenia tego domniemania pozostałe dowody przedłożone przez skarżącego, w tym oświadczenie osoby sprawdzającej skrzynkę pocztową oraz opinie z forum internetowego.
W odpowiedzi na zażalenie A. M. przesłał pismo Poczty Polskiej z dnia 27 stycznia 2023 r., zawierające wyjaśnienia w kwestii skargi na działania listonosza.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl zaś postanowień art. 87 § 1 i § 2 tej ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym, wnoszący o przywrócenie terminu, jest obowiązany uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.).
W związku z powyższym stwierdzić należy, że przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od dwóch przesłanek, po pierwsze: od zachowania terminu do złożenia wniosku, po drugie: od uprawdopodobnienia przez wnoszącego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu.
W niniejszej sprawie został zachowany termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a., zatem rozważaniu podlega kwestia, czy skarżący uchybili terminowi bez swojej winy, to jest, czy spełniona również została przesłanka określona w art. 86 § 1 P.p.s.a..
Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 P.p.s.a. Przywrócenie uchybionego terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Wobec tego kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności.
Kwestią wymagającą oceny w niniejszej sprawie jest to, czy podane przez stronę skarżącą okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie to może być jednak obalone. Obalenie domniemania doręczenia nie neguje przy tym dokonania doręczenia, lecz prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z doręczeniem w zakresie biegu terminu. Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 P.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że wystąpił do Poczty Polskiej ze skargą na czynności listonosza, który zdaniem skarżącego nagminnie nie umieszcza awiz w skrzynce pocztowej skarżącego lub też umieszcza je z dużym opóźnieniem.
Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Poczty Polskiej z dnia 27 stycznia 2023 r., stanowiącego odpowiedź na skargę A. M.: "w celu uniknięcia podobnych sytuacji w przyszłości, Kierownictwo jednostki pocztowej nadzorującej pracę zainteresowanego listonosza zostało zapoznane z przedmiotem skargi, dla zwrócenia uwagi na zgłoszony problem oraz podjęcia odpowiednich działań korygujących.". Powyższe pismo świadczy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o istotnie występujących nieprawidłowych praktykach pracowników poczty w doręczaniu przesyłek, a tym samym podważają skuteczność doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Uznać zatem należy, że skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu. Prawdopodobne jest bowiem, że listonosz nie pozostawił awiza w skrzynce pocztowej skarżącego. Strona nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji za nienależyte działanie osób trzecich.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.