Postanowienie NSA z 24 maja 2023 r., III OZ 236/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Op 20/23

Sprawa

w sprawie ze skargi R.B. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 9 listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie uznania za winnego zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia kary dyscyplinarnej postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, postanowieniem z dnia 27 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Op 20/23, odrzucił skargę R.B. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 9 listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie uznania za winnego zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia kary dyscyplinarnej.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że Komendant Miejski Policji [...] orzeczeniem z dnia 5 września 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 135j ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r., poz. 171, ze zm., dalej "ustawa o Policji"), uznał R.B. winnym zarzucanych przewinień dyscyplinarnych (ujętych w czterech punktach orzeczenia) i wymierzył mu karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe.

Komendant Wojewódzki Policji [...], na skutek wniesionego odwołania, orzeczeniem z dnia 9 listopada 2022 r., nr [...] orzekł o: 1) uchyleniu zaskarżonego orzeczenia organu I instancji w części dotyczącej uznania winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego określonego w punkcie 2 i w tym zakresie uniewinnił R. B. oraz 2) utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia w pozostałym zakresie, tj. uznaniu obwinionego winnym przewinień dyscyplinarnych określonych w punktach 1, 3 i 4 oraz wymierzenia kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. Orzeczenie to zostało odebrane przez policjanta w dniu 16 listopada 2022 r., natomiast obrońca policjanta otrzymał orzeczenie w dniu 17 listopada 2022 r.

Od powyższego orzeczenia policjant, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 19 grudnia 2022 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie jej po terminie.

Następnie WSA w Opolu wyjaśnił, że termin wniesienia skargi do sądu administracyjnego, został określony w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, skargę wnosi się do sądu w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z kolei mocą art. 54 § 1 P.p.s.a, skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Wniesienie skargi w terminie stanowi zatem podstawową przesłankę dopuszczalności skargi.

W niniejszej sprawie kluczowe dla oceny skuteczności wniesionej skargi, stało się ustalenie daty doręczenia zaskarżonego orzeczenia, od której liczyć należy termin trzydziestu dni do wniesienia skargi do Sądu. Dostrzeżenia wymaga, że co do przedstawionego zagadnienia zastosowanie mają przepisy ustawy o Policji. W świetle art. 135f ust. 1 pkt 4a ustawy o Policji, w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy, którym może być policjant, adwokat albo radca prawny. W myśl natomiast art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Z kolei stosownie do treści art. 138 ustawy o Policji, od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Na tle przedstawionej regulacji, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że: "generalną zasadą w postępowaniu dyscyplinarnym funkcjonariuszy Policji jest doręczanie orzeczeń, postanowień, zawiadomień i innych pism, wydanych w toku postępowania dyscyplinarnego obwinionemu oraz jego obrońcy, jeżeli został w takim postępowaniu ustanowiony. Zasada ta odnosi się również do orzeczeń kończących postępowanie dyscyplinarne. Od orzeczeń tych przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skargę taką może wnieść policjant, któremu przysługuje oczywiście prawo do powierzenia tej czynności pełnomocnikowi, ale musi być to pełnomocnik wskazany w art. 35 § 2 P.p.s.a., dysponujący pełnomocnictwem określonym w art. 36 P.p.s.a. Obrońca ustanowiony w postępowaniu dyscyplinarnym, nie spełniający powyższych warunków, skargi do sądu administracyjnego wnieść nie może. Podkreślenia również wymaga, że reguła, iż w przypadku doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej, nie ma zastosowania do skargi do sądu administracyjnego. Powyższe prowadzi do wniosku, że w sytuacji doręczenia orzeczenia kończącego postępowanie dyscyplinarne obwinionemu i jego obrońcy w różnym czasie, to termin do wniesienia skargi biegnie od daty doręczenia orzeczenia policjantowi". Powyższe powoduje, że nie ma znaczenia dla biegu terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego data doręczenia zaskarżonego orzeczenia obrońcy skarżącego, skoro termin do wniesienia skargi nie mógł zacząć biec od tej daty. Nie ma też racji organ, że termin rozpoczyna bieg w dacie wcześniejszego doręczenia, to uregulowanie ma bowiem zastosowanie tylko w trakcie wewnętrznego postępowania dyscyplinarnego. Tym samym, uprawnienie do zaskarżenia orzeczenia dyscyplinarnego może zrealizować obwiniony, a w sytuacji doręczenia orzeczenia kończącego postępowanie dyscyplinarne obwinionemu i jego obrońcy w różnym czasie, to termin do wniesienia skargi biegnie od daty doręczenia orzeczenia policjantowi.

W konsekwencji WSA w Opolu stwierdził, że ustawowy trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi zaczął biec od dnia doręczenia zaskarżonego orzeczenia skarżącemu, czyli od 16 listopada 2022 r. Termin ten upłynął zatem 16 grudnia 2022 r., który to dzień był dniem powszednim (piątek). Tymczasem skarga została wniesiona 19 grudnia 2022 r., a więc po upływie terminu do jej wniesienia przewidzianego prawem.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący, domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1. art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwie zastosowanie, polegające na bezzasadnym pominięciu faktu, że pouczenie zawarte w orzeczeniu Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 9 listopada 2022 r., nr [...], było niekompletne i nieprawidłowe, gdyż nie wskazywało ono od jakiego konkretnie zdarzenia rozpoczął się termin do wniesienia przez obrońcę skarżącego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu od zaskarżonego orzeczenia;
2. art. 135 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na braku rozważenia zgodności z Konstytucją RP art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, a w konsekwencji - braku odmowy jego zastosowania w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W myśl art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., będącym podstawą odrzucenia skargi w sprawie, sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Sformułowanie "odrzuca" wskazuje na obowiązek sądu administracyjnego odrzucenia skargi wniesionej po upływie terminu. Sąd odrzucając skargę nie bada zatem, czy niedochowanie terminu do jej wniesienia było zawinione przez stronę skarżącą, czy nie. W myśl ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestia przyczyny w uchybieniu terminu może mieć ewentualnie znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, a nie przy badaniu terminowości jej wniesienia (por. np. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2011 r. sygn. I OSK 802/11, LEX nr 990286).

W niniejszej sprawie zaskarżone orzeczenie zostało skutecznie doręczone policjantowi w dniu 16 listopada 2022 r., natomiast jego obrońcy w dniu 17 listopada 2022 r. Od powyższego orzeczenia policjant, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 19 grudnia 2022 r. wniósł skargę.

Zasadnie Sąd pierwszej instancji podniósł, że zagadnieniem wymagającym rozważenia w sprawie było ustalenie, w jakiej dacie rozpoczął biec 30 dniowy termin do wniesienia skargi, czy w dacie doręczenia zaskarżonego orzeczenia skarżącemu (policjantowi/obwinionemu), czy też obrońcy, który reprezentował go w toku postępowania dyscyplinarnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo odwołał się w tej kwestii do wyroku NSA z dnia 31 stycznia 2017 r., I OSK 2731/15, w którym podniesiono, że "od orzeczeń kończących postępowanie dyscyplinarne przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skargę taką może wnieść policjant, któremu przysługuje oczywiście prawo do powierzenia tej czynności pełnomocnikowi, ale musi być to pełnomocnik wskazany w art. 35 § 2 P.p.s.a., dysponujący pełnomocnictwem określonym w art. 36 P.p.s.a. Obrońca ustanowiony w postępowaniu dyscyplinarnym, nie spełniający powyższych warunków, skargi do sądu administracyjnego wnieść nie może. Reguła, że w przypadku doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej, nie ma zastosowania do skargi do sądu administracyjnego. W sytuacji doręczenia orzeczenia kończącego postępowanie dyscyplinarne obwinionemu i jego obrońcy w różnym czasie, to termin do wniesienia skargi biegnie od daty doręczenia orzeczenia policjantowi".

W niniejszej sprawie, co wynika z akt administracyjnych, pełnomocnictwo udzielone przez policjanta profesjonalnemu pełnomocnikowi nie obejmowało swym zakresem umocowania do działania w imieniu policjanta przed sądami administracyjnymi w myśl art. 36 P.p.s.a. Złożone do akt sprawy pełnomocnictwo uprawniało ustanowionego pełnomocnika do zastępstwa w postępowaniu dyscyplinarnym. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji przyjął, że nie ma znaczenia dla biegu terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego data doręczenia zaskarżonego orzeczenia obrońcy skarżącego, skoro termin do wniesienia skargi nie mógł zacząć biec od tej daty. Tym samym, uprawnienie do zaskarżenia orzeczenia dyscyplinarnego mógł zrealizować obwiniony policjant (skarżący). Wobec tego 30 – dniowy termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a., zaczął biec od dnia doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego policjantowi, tj. od dnia 16 listopada 2022 r. i upływał w dniu 16 grudnia 2022 r. Skargę natomiast wniesiono w dniu 19 grudnia 2022 r., a zatem po terminie.

Należy w tym miejscu podkreślić, że 30–dniowy termin przewidziany na wniesienie skargi jest terminem ustawowym. Oznacza to, że w sytuacji złożenia skargi po terminie (jak w niniejszej sprawie), sąd jest obowiązany skargę odrzucić. Z tych też względów Sąd ten nie mógł naruszyć art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji oraz art. 135 P.p.s.a.

Wobec tego uznać należy, że skoro w niniejszej sprawie skarga została złożona po terminie, to WSA w Opolu musiał ją odrzucić. Dlatego też zażalenie nie mogło zostać uwzględnione.

Zgodzić się należy ze skarżącym, że pouczenie zawarte w zaskarżonym orzeczeniu dyscyplinarnym jest niepełne, gdyż nie zawierało pouczenia odnośnie daty rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi. Skoro ustawodawca w art. 135f ust. 6 ustawy o Policji zagwarantował równoległe doręczanie orzeczeń dyscyplinarnych obwinionemu policjantowi i jego obrońcy, a z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że reguła określona w art. 135f ust. 6 zdanie drugie ustawy o Policji, że "w razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej" nie ma zastosowania do sytuacji wniesienia skargi do sądu administracyjnego, to kwestia wskazania dnia doręczenia orzeczenia wyłącznie obwinionemu, jako daty od której będzie biegł termin do wniesienia skargi, mieści się w pojęciu "pouczenie", o którym mowa w art. 135j ust.2 pkt 7 ustawy o Policji. Pouczenie o terminie i trybie wniesienia skargi powinno precyzować także, od jakiego konkretnie zdarzenia biegnie początek omawianego terminu.

Jednakże podniesione w zażaleniu kwestie związane z treścią pouczenia o sposobie zaskarżenia orzeczenia dyscyplinarnego, nie mogły wpłynąć na zajęte stanowisko o odrzuceniu skargi, chociaż nie pozostają bez znaczenia dla oceny podstaw przywrócenia terminu do jej wniesienia.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.