Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 205/23, odmówił Z. sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej także jako: spółka) przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 205/23, na mocy którego Sąd I instancji oddalił skargę M. K. na decyzję spółki z dnia 12 grudnia 2022 r., nr 1/2022 o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że bezspornym w niniejszej sprawie pozostaje to, że skarga kasacyjna została nadana przez spółkę w dniu 20 lutego 2024 r., a zatem z uchybieniem 30-dniowego terminu do jej złożenia. Jak wyjaśnił bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie termin ten upłynął w dniu 1 lutego 2024 r. z uwagi na to, że zapadły w niniejszej sprawie wyrok z dnia 13 listopada 2023 r. wraz z uzasadnieniem doręczono spółce na adres wskazany w skardze w dniu 2 stycznia 2024 r. Z kolei odnosząc się do argumentacji przedstawionej przez spółkę we wniosku o przywrócenie terminu, Sąd I instancji uznał, że wskazane w nim przez zawodowego pełnomocnika okoliczności, tj. błędne wpisanie przez kierownika sekretariatu spółki daty doręczenia wyroku Sądu, nie nosi charakteru nadzwyczajnego, a więc twierdzenie, że uchybienie nastąpiło bez winy spółki nie zasługuje na aprobatę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że sam pełnomocnik spółki we wniosku o przywrócenie terminu potwierdził, że nie zastosował wystarczających środków obiektywnego miernika staranności przy weryfikowaniu wpisów do systemu komputerowego kancelarii, skoro dowiedział się o błędzie dopiero z doręczonego postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W związku z tym, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, okoliczności podniesione przez pełnomocnika skarżącej we wniosku nie są okolicznościami, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej.
Sąd I instancji stwierdził, że spółka nie uprawdopodobniła w sposób przekonywujący, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było przez nią niezawinione i podkreślił, że to na stronie postępowania sądowego ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedstawione przez spółkę okoliczności świadczą o niezachowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a ponadto nie uprawdopodobniają, że przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, spółka nie była w stanie zaistniałych przeszkód przezwyciężyć.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w niniejszej sprawie pełnomocnik spółki ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i podkreślił, że przy dołożeniu należytej staranności, a co za tym idzie prawidłowym zadbaniu o interesy mocodawcy, można było skargę kasacyjną wnieść w terminie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wskazując, że nie zgadza się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Spółka podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przede wszystkim nie ustosunkował się do przedłożonego oświadczenia pracownika sekretariatu spółki. W ocenie spółki nie można przyjąć, że błędne przedstawienie cyfrowe daty w systemie komputerowym jest zdarzeniem zwyczajnym, bowiem jej zdaniem ma właśnie charakter nadzwyczajny i zdarza się bardzo rzadko. Spółka wskazała, że taka pomyłka ma charakter losowy i może przydarzyć się każdemu pracownikowi, a niemożliwe jest stworzenie idealnego systemu kontrolnego, który wyłapałby błędy powstałe w ramach codziennej pracy.
Ponadto, spółka nie zgodziła się także z argumentacją Sądu I instancji, że wina spółki jest tym większa, że zorientowano się o błędzie dopiero w momencie doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Spółka podniosła, że logiczna ocena tego zdarzenia wskazuje na coś zupełnie innego, gdyż bieżąca kontrola wprowadzanych danych do systemu komputerowego nie wykazała żadnego błędu. Co więcej, spółka wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pominął także kwestię celowości instytucji przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia, a celem tym jest umożliwienie stronie realizacji prawa do oceny orzeczenia Sądu I instancji przez Sąd II instancji, co powinno mieć pierwszorzędne znaczenie i być stosowane w sposób przychylny dla strony skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo stwierdził, że powołane przez spółkę okoliczności nie wskazują na jej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji z dnia 13 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 205/23.
Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Przypomnieć należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., I CKN 1261/99 publ.
Biuletyn SN 2000/5/12). Tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne (tak NSA w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2020 r. I OZ 1120/20).
W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie można było przypisać spółce braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od zapadłego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z powodu błędu pracownika sekretariatu spółki, który błędnie wpisał do systemu komputerowego datę otrzymania sentencji wyroku wraz z uzasadnieniem. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Sądem I instancji, że sam fakt błędnego wpisania przez pracownika spółki daty doręczenia odpisu sentencji wyroku wraz z uzasadnieniem nie wyłącza winy spółki, reprezentowanej zresztą przez profesjonalnego pełnomocnika, w uchybieniu terminu. Niedochowanie należytej staranności przez pracownika sekretariatu spółki, nie może bowiem stanowić okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu sądowym.
Ponadto, podkreślić należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że profesjonalni pełnomocnicy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowo-administracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy (zob. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 439/10).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sytuacji tym bardziej nie można było przypisać spółce braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej tylko z tego powodu, że pracownik spółki popełnił błąd przy wpisywaniu do systemu komputerowego daty doręczenia stronie odpisu sentencji wyroku wraz z uzasadnieniem. Nieskontrolowanie rzeczywistej daty doręczenia spółce sentencji wyroku wraz z uzasadnieniem i dowiedzenie się o tym, że skargę kasacyjną wniesiono po terminie dopiero z postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi świadczy o tym, że pełnomocnik spółki nie dopełnił wszelkiej staranności przy powierzonych mu czynnościach.
Ponadto, podkreślenia wymaga, że bezzasadna jest argumentacja spółki przedstawiona w zażaleniu jakoby o nieprawidłowości zaskarżonego postanowienia świadczyło to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w jego uzasadnieniu nie odniósł się wprost do treści załączonego do wniosku o przywrócenie terminu oświadczenia pracownika spółki odpowiedzialnego za omawiany błąd. Nie mogło mieć to wpływu na wynik sprawy. W sytuacji uznania przez Sąd I instancji, że popełniony przez pracownika spółki błąd nie mógł stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie było bowiem konieczne odnoszenie się wprost do treści jego oświadczenia.
Dlatego należało uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu.
Z tych względów, mając na uwadze, że postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.