Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po 66/21, oddalił wniosek D.C. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz odrzucił skargę.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji, odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że w sprawie skarżący odebrał decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., osobiście w dniu 9 grudnia 2020 r. Decyzja zawierała pouczenie o prawie do jej zaskarżenia i o trzydziestodniowym terminie na wniesienie skargi. Termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 8 stycznia 2021 r. Natomiast skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący złożył w dniu 11 stycznia 2021 r. We wniosku skarżący podniósł, że przesyłkę zawierającą skargę na decyzję usiłował nadać w terminie o godzinie 10.00, jednakże odmówiono mu tego z uwagi na panujące zasady przyjmowania korespondencji osadzonych.
W ocenie Sądu, wskazana przyczyna uchybienia terminu nie świadczy o braku winy skarżącego w dochowaniu terminu do złożenia skargi. Sąd zwrócił bowiem uwagę, że skarżący jest osobą pozbawioną wolności, a to oznacza, że musi podporządkować się określonym prawem zasadom postępowania dla osób osadzonych. Zgodnie z wieloma przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r., poz. 53,) liczne prawa skazanych pozbawionych wolności są ograniczone. Dotyczy to także organizacji obiegu i treści korespondencji. Organizacja obiegu korespondencji podlega standardowym dla danego zakładu karnego regułom. Obecnie w tym zakresie obowiązuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. poz. 2231). § 14 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że porządek wewnętrzny zakładu karnego, a w razie potrzeby poszczególnych oddziałów, ustala jego dyrektor.
Z kolei wedle § 14 ust. 2 pkt 14 rozporządzenia "w porządku wewnętrznym zakładu karnego dyrektor określa w szczególności [...] godziny i sposób przyjmowania i wydawania korespondencji". Co więcej, zgodnie z § 15 rozporządzenia "tekst porządku wewnętrznego powinien znajdować się w każdej celi mieszkalnej. Na prośbę skazanego udostępnia się mu Kodeks oraz wydane na jego podstawie akty wykonawcze".
Sąd podkreślił, że sytuację osoby pozbawionej wolności charakteryzują ograniczenia, przy czym ograniczenia te nie są nieprzewidywalne. Wręcz przeciwnie, nakazy i zakazy kierowane do osoby przebywającej w zakładzie karnym są drobiazgowo uregulowane. W dacie doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej decyzję w Zakładzie Karnym [...] obowiązywało zarządzenie nr 59/2020 Dyrektora Zakładu Karnego [...] z dnia 3 czerwca 2020 r. "Porządek wewnętrzny dla osadzonych w zakładzie karnym typu zamkniętego". W rozdziale XIII Porządku wewnętrznego określono godziny i sposób przyjmowania i wydawania korespondencji i paczek skazanym. Zgodnie z § 58 ust. 1 Porządku wewnętrznego, korespondencja urzędowa od osadzonych przyjmowana jest codziennie. § 58 ust. 2 stanowi natomiast, że przyjmowanie korespondencji, zarówno prywatnej jak i urzędowej, odbywa się od zakończenia apelu porannego do godz. 7.00 przez oddziałowego działu ochrony.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że reguły korzystania przez skazanych pozbawionych wolności z prawa do realizacji korespondencji urzędowej są dla nich jasne, jawne i przewidywalne. Skarżący, któremu termin do wniesienia skargi upływał w piątek 8 stycznia 2021 r., powinien zdawać sobie sprawę i przewidywać, że mając prawo nadania przesyłek urzędowych każdego dnia, musi to zarazem uczynić do godziny 7 rano. Są to zasady określone w z góry ustalonym i jawnym porządku wewnętrznym Zakładu Karnego [...].
Skoro z umocowanego prawem zarządzenia nr 59/2020 Dyrektora Zakładu Karnego [...] z dnia 3 czerwca 2020 r. "Porządek wewnętrzny dla osadzonych w zakładzie karnym typu zamkniętego" jasno wynika, że korespondencja urzędowa jest od osadzonych odbierana do 7.00 rano, a skarżący ten dokument zna (jest on umieszczony w każdej celi mieszkalnej), to powinien przesyłkę będącą skargą nadać do 7.00 rano, w dniu 8 stycznia 2021 r.
Zdaniem Sądu w powyższych okolicznościach wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało uznać za nieusprawiedliwiony.
Odnosząc się natomiast do kwestii odrzucenia skargi Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie skarżącej rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia (art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Skarżący odebrał zaskarżoną decyzję w dniu 9 grudnia 2020 r. Natomiast skargę nadał w administracji zakładu karnego w dniu 11 stycznia 2021 r. Pomimo, że termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 8 stycznia 2021 r. skarżący bez usprawiedliwionych powodów skargi nie nadał zgodnie z regułami obowiązującymi w Zakładzie Karnym [...]. Skarżący w sposób oczywisty uchybił więc terminowi określonemu w art. 53 § 1 P.p.s.a., a z tego powodu skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu wskazał, że na złożenie skargi miał faktycznie 29 dni, a nie ustawowe 30 dni.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie, podnosząc, że skarżący miał zapewnioną możliwość złożenia skargi z zachowaniem ustawowego terminu, bowiem znał godziny przyjmowania korespondencji przez funkcjonariuszy. Wiążące są dla osadzonych godziny przyjmowania korespondencji przez administrację zakładu karnego, a data przyjęcia korespondencji przez administrację jest datą równoznaczną ze złożeniem w urzędzie pocztowym. Zasady te są znane skarżącemu jako odbywającemu od wielu lat karę pozbawienia wolności. Z tych względów wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem skarżącego, Zakład Karny [...], w którym odbywa karę pozbawienia wolności, nie zapewnił mu ustawowego trzydziestodniowego terminu do złożenia skargi. Faktycznie bowiem miał tylko 29 dni na złożenie skargi, gdyż administracja zakładu karnego przyjmuje korespondencję od osadzonych do godziny 7 rano.
Z twierdzeniem skarżącego nie można się zgodzić. Podnieść bowiem należy, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że osoba pozbawiona wolności musi podporządkować się określonym prawem zasadom postępowania dla osób osadzonych. Dotyczy to m.in. organizacji obiegu korespondencji. Organizacja korespondencji dla danego zakładu karnego podlega regułom określnym przez dyrektora tego zakładu. Zgodnie z § 58 ust. 2 Porządku wewnętrznego, przyjmowanie korespondencji, zarówno prywatnej jak i urzędowej, odbywa się od zakończenia apelu porannego do godz. 7.00 przez oddziałowego działu ochrony. Skarżącemu jako osobie odbywającej od wielu lat karę pozbawienia wolności zasady te są znane. Tym samym wiedział również, że aby zachować termin do złożenia skargi musiał tę skargę złożyć do godziny 7 rano.
Skoro skarżący znał zasady przyjmowania korespondencji (godziny) i do zasad tych się nie zastosował, gdyż złożył skargę o godzinie 10 rano w ostatnim dniu terminu do jej wniesienia, to uznać należało, że w sposób oczywisty uchybił terminowi określonemu w art. 53 § 1 P.p.s.a. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, jako wniesioną po terminie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.