Postanowienie NSA z 14 maja 2021 r., III OZ 331/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 14 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2311/20 w przedmiocie odrzucenia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [..] września 2020 r. nr [..] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Rafał Stasikowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 10 lutego 20201 r., sygn. akt II SA/Wa 2311/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. C. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [..] września 2020 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.

Sąd stwierdził, że J. C. przy piśmie z 9 listopada 2020 r. wniósł za pośrednictwem Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (poprzez platformę ePUAP) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję tego organu z dnia [..] września 2020 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.

W związku z dokonaną negatywną weryfikacją złożonego przez skarżącego podpisu elektronicznego pod skargą, pismem 11 stycznia 2021 r. wezwano skarżącego za pomocą środków komunikacji elektronicznej do podpisania skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie poinformowano, że skarga złożona za pomocą ePUAP nie została prawidłowo podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, ani też podpisem zaufanym. Nadmieniono, że skargę można podpisać osobiście poprzez jej wydrukowanie, podpisanie i przesłanie do WSA w Warszawie. Prawidłowe jest też przesłanie do Sądu skargi podpisanej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, lub też podpisem zaufanym – za pomocą ePUAP. Poinformowano, że podpisanie pisma przewodniego, przy którym wniesiono skargę nie zostanie uznane za podpisanie skargi. Jednocześnie wezwano stronę do uiszczenia wpisu od skargi.

Skarżący odebrał wezwanie w dniu 13 stycznia 2021 r. W zakreślonym terminie skarżący uiścił należny wpis, jednak nie podpisał skargi.

Sąd stwierdził, że stosownie do postanowień art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej P.p.s.a.), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymogi te zostały sprecyzowane w art. 46 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Z kolei w myśl z art. 46 § 2a P.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Stosownie do art. 46 § 2b P.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Z powyższych przepisów wynika, że skarga będąca pismem w postępowaniu sądowym winna być opatrzona podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W przypadku braku tego elementu Sąd winien wezwać stronę składającą skargę do jej podpisania w prawem przewidziany sposób. Nieuzupełnienie w terminie braku formalnego skargi skutkuje zaś jej odrzuceniem. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

Sąd podkreślił, że w przedmiotowej sprawie skarżący wniósł skargę drogą elektroniczną. Skargę (karta 33- 45 akt sprawy) stanowił załącznik do pisma przewodniego zatytułowanego "Skarga na decyzję SKAS 4x" (karta – 33 akt sprawy). W załączniku tym (kart 37- 44) znalazły się zarzuty stawiane organowi i wnioski skargi. W związku z tym, że skarga nie została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, ani podpisem zaufanym, sąd wezwał skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego skargi przez jej podpisanie, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu drogą elektroniczną w dniu 13 stycznia 2021 r. (urzędowe poświadczenie odbioru karta 52 akt sprawy). Termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął w dniu 20 stycznia 2021 r. Skarżący nie wykonał wezwania, nie nadesłał bowiem skargi opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, czy też podpisem zaufanym, nie podpisał też złożonej skargi osobiście.

Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 57 § 1 i art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. skargę odrzucił.

Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, zarzucając mu naruszenie:

1. Art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez niezasadne uznanie przez Sąd I instancji, że skarżący wysyłając za pośrednictwem systemu ePuap, jednocześnie nie podpisał załączników podpisem zaufanym, mimo że fakt ten jest potwierdzony w systemie ePuap i plik xlm znajdującym się w systemie,
2. Art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez wywodzenie nieuprawnionej normy prawnej nie wynikającej z przepisów prawa, że skarga i załączniki do niej muszą być podpisane z osobna, co by oznaczało wygenerowanie dwóch niezależnych plików.xml potwierdzających podpisy.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie - przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Z art. 46 § 2a P.p.s.a. wynika, że każde pismo procesowe wnoszone w formie dokumentu elektronicznego powinno zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W myśl art. 46 § 2b P.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego.

W odpowiedzi na argumentację zażalenia należy podkreślić, że pismem w sprawie sądowoadministracyjnej jest zarówno pismo przewodnie, jak i skarga. Ze względu zaś na kategoryczne brzmienie art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. nie można przyjmować, że samo opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, tj. w niniejszej sprawie skargi będącej załącznikiem do pisma przewodniego. Ustawodawca w art. 46 P.p.s.a. rozróżnił podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej: podpisywanie pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz podpisywanie załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a P.p.s.a. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi stanowiącej załącznik do dokumentu, akceptując tym samym poglądy wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt I OZ 814/20, z dnia 13 listopada 2020 r. sygn. akt I OZ 884/20, z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt I OZ 937/20, I OZ 938/20, I OZ 939/20, I OZ 940/20 i I OZ 987/20, z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt I OZ 1031/20, I OZ 1032/20, I OZ 1033/20 i I OZ 1034/20, z dnia 11 grudnia 2020 r. sygn. akt I OZ 1000/20, I OZ 1003/20, I OZ 1014/20, I OZ 1015/20 i I OZ 1022/20 oraz z dnia 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I OZ 1048/20 i I OZ 1061/20. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądów wyrażonych w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2020 r. sygn. akt II OZ 275/20, z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I FZ 76/20, z dnia 7 października 2020 r. sygn. akt II OZ 747/20 oraz z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt I OZ 815/20 i I OZ 816/20 i przywołanej w tych uzasadnieniach argumentacji dotyczącej zasad korzystania ze środków komunikacji elektronicznej. Zgodnie bowiem z art. 46 § 2b P.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego.

W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł do sądu pismo przewodnie zatytułowane: "Skarga na decyzję SKAS 4x" wraz z załącznikiem do tego pisma, w którym znalazły się zarzuty stawiane organowi oraz wnioski skargi, stanowiące w tym przypadku właściwą skargę w rozumieniu przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pismo przewodnie zostało podpisane podpisem kwalifikowanym, niemniej jednak załącznik w postaci skargi takim podpisem nie został opatrzony. Tak jak była o tym mowa powyżej, w sytuacji, w której skarga jest załącznikiem do pisma przewodniego wniesionego w formie elektronicznej, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymaga opatrzenia podpisem elektronicznym zarówno pisma przewodniego, jak i samego załącznika. Wykładnia ta uwzględnia konieczność uwierzytelnienia pisma składanego przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego. Uwierzytelnienie to powinno obejmować treść pisma procesowego, zawierającego wszystkie elementy konstrukcyjne tego pisma. W orzecznictwie wskazuje się, że podpis pod pismem w postępowaniu potwierdza, że pismo to pochodzi od osoby podpisującej je i sankcjonuje jej wolę dokonania czynności w postępowaniu (postanowienie NSA z 2 grudnia 2013 r., II FSK 2953/13, LEX nr 1406540). W szczególności konieczne jest, aby nie budziła wątpliwości rzeczywista treść woli strony co do elementów konstrukcyjnych skargi (art. 57 § 1 P.p.s.a.). Elementu tego brakuje w razie podpisania wyłącznie pisma przewodniego, do którego załączono niepodpisaną skargę.

Nieprawidłowy jest także pogląd, jakoby podpis pod pismem głównym przesłanym za pośrednictwem platformy ePUAP odnosił się do całej treści formularza wraz z załącznikami do niego. Wskazać należy, po pierwsze, że na przeszkodzie takiej wykładni stoi art. 46 § 2a P.p.s.a., ustanawiający obowiązek objęcia podpisem całości pisma procesowego, które to pismo powinno zawierać wszystkie elementy formalne, o których mowa w § 1 tego artykułu. Po drugie, funkcjonalność platformy ePUAP umożliwia podpisanie dokumentów mających stanowić załącznik do pisma przewodniego (usługa Gov.pl > Podpisz dokument elektronicznie – wykorzystaj podpis zaufany). W takiej sytuacji strona dysponuje wyborem, czy treść pisma procesowego wpisać bezpośrednio do formularza na platformie ePUAP, czy jako odrębny od tego formularza i osobno podpisany dokument elektroniczny. W każdym przypadku do strony należy ostatecznie decyzja, w jakiej formie wnosi pismo procesowe, ponosząc tym samym ryzyko nieuzupełnienia braków formalnych tego pisma.

Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

W związku z tym, że skarga nie została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, ani podpisem zaufanym, sąd wezwał skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego skargi przez jej podpisanie, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie, mimo jego prawidłowego doręczenia skarżącemu, nie zostało wykonane.

Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.