Uzasadnienie
Postanowieniem z 29 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2067/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) odrzucił wniosek J.K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J.K. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z 11 września 2023 r., nr 31/SWA/BF/2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
W uzasadnieniu wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 marca 2024 r. oddalił skargę J.K. wniesioną na postanowienie Komendanta Głównego Policji z 11 września 2023 r. nr 31/SWA/BF/2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Odpis powyższego wyroku został z urzędu przesłany opiekunowi prawnemu skarżącej B.S. na wskazany przez niego adres. Doręczenia dokonano w dniu 2 kwietnia 2024 r. dorosłemu domownikowi Z.S. (k. 50 akt sądowych).
W dniu 11 kwietnia 2024 r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej) B.S. zgłosił wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Postanowieniem z15 kwietnia 2024 r. Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku ze względu na zgłoszenie wniosku po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia.
W dniu 22 kwietnia 2024 r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej) B.S. zgłosił wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku podał, że wyrok otrzymał nie 2 kwietnia 2024 r., jak Sąd wskazał w postanowieniu z 15 kwietnia 2024 r., lecz 5 kwietnia 2024 r. Wyjaśnił, że wyrok został mu nieprawidłowo doręczony, a dowodem na niedostarczenie prawidłowo korespondencji z Sądu jest fakt, że wyrok odebrała jego mama – formalnie nieupoważniona do odbierania pism sądowych. Podał, że zawsze był o korespondencji sądowej powiadamiany na bieżąco i o takowym liście matka powiadomiła go 5 kwietnia 2024 r. informując go, że list ten czeka na niego od jednego dnia. Do wniosku o przywrócenie terminu B.S. dołączył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Odrzucając wniosek Sąd I instancji wskazał, że jego merytoryczne rozpoznanie poprzedzone być musi oceną, czy wniosek został wniesiony w terminie oraz czy nie wystąpiła przesłanka jego niedopuszczalności. Powinien on bowiem spełniać określone wymogi formalne, w przeciwnym razie – stosownie do art. 88 p.p.s.a. – spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek podlegać będzie odrzuceniu.
W ocenie Sądu I instancji, termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu nie został dochowany. Sąd I instancji podkreślił, że siedmiodniowy termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku rozpoczął swój bieg od daty doręczenia z urzędu B.S. odpisu wyroku, co miało miejsce w dniu 2 kwietnia 2024 r. Doręczenia dokonano – pod wskazanym przez B.S. adresem – dorosłemu domownikowi Z.S. (k. 50 akt sądowych), wobec tego, zdaniem WSA, nie można uznać za wiarygodne i przekonujące twierdzeń opiekuna prawnego skarżącej B.S., że doręczenie wyroku nastąpiło w dniu 5 kwietnia 2024 r., jak wskazał we wniosku o przywrócenie terminu.
Następnie wskazano, że dane ze zwrotnego potwierdzenia odbioru korzystają z domniemania prawdziwości informacji tam zawartych, bowiem samo zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym. Jest to domniemanie, które można obalić wskazując okoliczności zaprzeczające wskazanym tam faktom. Zdaniem WSA w niniejszej sprawie samo oświadczenie, że wyrok został doręczony B.S. w dniu 5 kwietnia 2024 r. jest niewystarczające, poza gołosłownym stwierdzeniem nie przedstawiono bowiem żadnych dowodów potwierdzających datę doręczenia wskazaną przez B.S.
Natomiast na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje wyraźna data "2.04.24" i podpis osoby odbierającej przesyłkę "Z.S.". Doręczający na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaznaczył też w odpowiednim miejscu, że doręczenia dokonuje dorosłemu domownikowi, wpisując imię i nazwisko odbiorcy. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu wniesiony 22 kwietnia 2024 r., został złożony z uchybieniem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia.
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożył B.S. – opiekun prawny J.K., wnosząc o zmianę ww. postanowienia Sądu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania od Skarbu Państwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie natomiast do art. 86 § 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu nie jest jednak dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. W myśl zaś art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 88 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego była ocena, czy Sąd I instancji zasadnie uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jako spóźniony podlega odrzuceniu zgodnie z art. 88 p.p.s.a.
Dla oceny, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony prawidłowo, tj. z zachowaniem terminu, konieczne jest jeszcze - przed dokonaniem jego merytorycznej oceny - ustalenie daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Ustaleniu podlega zatem moment, kiedy w rzeczywistości (obiektywnie) ustala przyczyna uchybienia terminu do dokonania czynności. Oczywistym jest, że analizując tę okoliczność Sąd nie przeprowadza postępowania dowodowego z własnej inicjatywy, ale zasadniczo zobligowany jest opierać się na twierdzeniach wnioskodawcy popartych stosowanymi dowodami, a także dowodami zgromadzonymi w toku całego postępowania. Należy przy tym zaznaczyć, że Sąd nie musi określić dokładnej daty dziennej ustania przyczyny jego uchybienia. Ważne, aby ustalił, że przyczyna uchybienia terminu ustała wcześniej, niż na siedem dni przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do jej dokonania.
W rozpoznawanej sprawie, B.S. – opiekun prawny skarżącej J.K., składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wyjaśnił, że w dniu 19 kwietnia otrzymał postanowienie Sądu I instancji z 15 kwietnia 2024 r. odmawiające sporządzenia uzasadnienia wyroku w wyniku wniesienia wniosku o jego sporządzenie po zawitym terminie. Wskazał, że o fakcie zaistniałego nieporozumienia dowiedział się od Sądu, który postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r. przedstawił terminy doręczenia wyroku.
W świetle powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie dokonał właściwej analizy sprawy, bowiem nie uwzględniając oświadczenia złożonego w przedmiotowym wniosku, nie rozstrzygnął kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Tymczasem, zasadnym wydaje się być przyjęcie, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ustała najpóźniej w chwili odebrania postanowienia z 15 kwietnia 2024 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku, bowiem w tym dniu B.S. – opiekun prawny skarżącej dowiedział się, że jego wniosek został złożony do Sądu z przekroczeniem ustawowego terminu. Z niezrozumiałych powodów, Sąd I instancji odrzucając wniosek wskazał, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu nie został dochowany. Tym bardziej, że w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, w aktach sprawy nie było zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku.
Należy podkreślić, że odrzucając wniosek Sąd ma obowiązek ustalić niewątpliwie, że nastąpiło uchybienie 7-dniowemu terminowi. Jeżeli natomiast z okoliczności sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany, należy rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu merytorycznie. (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I GZ 409/21; z 21 lipca 2020 r., sygn. akt I GZ 146/20; z 11 marca 2016 r., sygn. akt I OZ 228/16; z 28 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 661/06 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe względy nakazują uchylić wydane w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i ocenienia, czy termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany. Jeśli natomiast z okoliczności faktycznych sprawy, nie będzie można jednoznacznie ustalić, czy termin ten został zachowany, czy też nie, Sąd wyda rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminowi na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.
Wobec powyższego, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji postanowienia.