Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2023 r. odmówił Stowarzyszeniu [...] udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu ze skargi M. F. na bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Sąd I instancji bezsprzecznie stwierdził, że Stowarzyszenie posiada status organizacji społecznej zgodnie z art. 25 § 4 p.p.s.a., natomiast we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie wykazano, ze zachodzą przesłanki uzasadniające jego udział, tj. że za ujawnieniem liczby blokowanych użytkowników portali społecznościowych w postępowaniu wszczętym nie przeciwko tym portalom lecz przeciwko Prezydentowi Miasta Krakowa, który nie jest dysponentem takich informacji - przemawia interes społeczny.
26 kwietnia 2023 r. Stowarzyszenie złożyło zażalenie na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2023 r. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ewentualnie w przypadku określonym w treści art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i rozpoznanie wniosku Skarżącego o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 33 § 2 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że Organizacja nie spełnia przesłanek dopuszczenia go do udziału w postępowaniu administracyjnym, podczas gdy sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności Stowarzyszenia i za jego udziałem w postępowaniu przemawia interes społeczny. W uzasadnieniu dodano, że zgodnie ze statutem Stowarzyszenia jego celem jest upowszechnianie i ochrona wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji oraz wspieranie działań monitorujących i edukacyjnych na rzecz zwiększenia przejrzystości i uczciwości życia publicznego, natomiast udział Stowarzyszenia w postępowaniu dotyczącym skargi na bezczynność w sprawie wniosku o dostęp do informacji w zakresie blokowania wypowiedzi w mediach społecznościowych w pełni wpisuje się w w/w założenia statutowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.
Ustawodawca, dopuszczając organizacje społeczne do udziału w postępowaniach sądowoadministracyjnych postawił te organizacje (Stowarzyszenia) w szczególnej pozycji ustrojowej. W sprawach sądowoadministracyjnych mogą one występować w interesie własnym jako skarżący (art. 50 § 1 p.p.s.a.), mogą jednak również występować w obronie interesu publicznego. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 7 kwietnia Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2261) stowarzyszenia mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych, co jest formą realizacji gwarantowanej przepisami Konstytucji wolności zrzeszania się oraz prawa czynnego uczestniczenia w życiu publicznym. W takiej sytuacji Sąd winien zbadać, czy sprawa, do której udział stowarzyszenie zgłosiło, dotyczy zakresu jego statutowej działalności i te przesłanki winny stanowić podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie.
Należy również zaznaczyć, że nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby (niejako automatycznie) zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności (por. np. postanowienie NSA z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt. II GZ 55/09, ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 23). Odwołując się do orzecznictwa NSA wskazać należy, że "na gruncie konkretnej indywidualnej sprawy rola określonej organizacji społecznej, która zabiega o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, musi być jednoznaczna. Musi być jasne, czy udział organizacji społecznej w postępowaniu prowadzi do realizacji celów statutowych, czy też jest tylko formą popierania interesów określonych podmiotów" (wyrok NSA z 29.11.2017 r., II OSK 552/16, LEX nr 2441409). Zatem decydujące dla oceny wniosku stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w sprawie sądowoadministracyjnej jest wykazanie nie tylko tego, że sprawa dotyczy statutowej działalności organizacji społecznej ale i tego, że za udziałem tym przemawia interes społeczny.
Przedmiotem sprawy jest bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa polegająca na braku odpowiedzi na postawione przez skarżącego pytanie o to, ile osób zostało zablokowanych przez zarządzających profilami w kanałach zarządzanych przez miasto Kraków w mediach społecznościowych. Sąd I instancji słusznie wskazał, że Stowarzyszenie posiada status organizacji społecznej, jednakże brak wykazania, iż zachodzą przesłanki uzasadniające jego udział w sprawie uniemożliwił pozytywne rozpatrzenie wniosku. We wniosku z 26 października 2022 r. Stowarzyszenie wskazało jedynie ogólnie na cele statutowe, które w bardzo pośredni sposób mogą łączyć się z przedmiotową sprawą. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem ocenę Sądu I instancji zgodnie z którą, nie wykazano, że działania Stowarzyszenia mogą mieć znaczenie dla interesu społecznego, a nie jedynie interesu indywidualnego skarżącego.
Na marginesie zaznaczyć należy, że w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawie o sygn. akt II SAB/Kr 252/22 w dniu 18 lipca 2023 r. niecelowym byłoby ewentualne dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w sprawie.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.