Postanowienie NSA z 26 lipca 2023 r., III OZ 355/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 72/22 IV SPP/Wr 142/22 o odmowie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2023 r., sygn. akt. IV SA/Wr 72/22 IV SPP/Wr 142/22

Sprawa

w sprawie ze skargi T. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 28 października 2021 r., nr SKO/SR-418/48/2021 w przedmiocie orzeczenia o zwrocie podania postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 72/22 IV SPP/Wr 142/22 po rozpoznaniu wniosku T. L. (dalej jako skarżący), odmówił sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu tegoż Sądu z dnia 17 lutego 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 72/22 IV SPP/Wr 142/22 wydanego w sprawie ze skargi skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 28 października 2022 r. nr SKO.SR-418/48/2021 w przedmiocie orzeczenia o zwrocie podania.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że postanowieniem z dnia 17 lutego 2023 r. sygn. akt IV SA/Wr 72/22 SPP/Wr 142/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu utrzymał w mocy zarządzenie referendarza sądowego z dnia 9 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SPP/ Wr 142/22 o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.

Skarżący wniósł o sprostowanie swojego nazwiska w sentencji postanowienia WSA z 17 lutego 2023 r. W opinii skarżącego nazwisko L. nie powinno być odmieniane.

Sąd odnosząc się do wniosku skarżącego, powołując się na ogólne zasady odmiany nazwisk zawarte w Słoniku Poprawnej Polszczyzny wskazał, że w języku polskim obowiązuje generalna zasada odmieniania nazwisk oraz szczegółowo odniósł się do zasad odmiany polskich nazwisk męskich zakończonych samogłoską "a". A zatem nazwisko skarżącego w sentencji powołanego orzeczenia odpowiada regułom językowym, co oznacza, że nie wystąpił błąd pisarski, a w konsekwencji okoliczności wskazane w art. 156 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.), dalej "P.p.s.a."

Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2023 r. oddalił wniosek skarżącego.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik skarżącego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 156 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 159 P.p.s.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, co w efekcie doprowadziło do odmowy sprostowania w orzeczeniu oczywistej omyłki pisarskiej.

W oparciu o przytoczony zarzut wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i sprostowanie przez Sąd ad quem oczywistej omyłki pisarskiej w nazwisku skarżącego, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, wskazując, że nie zostało ono uiszczone ani w całości ani w części.

W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że nazwisko "L." winno pozostać w niezmienionej formie. Każdorazowa zmiana nazwiska skarżącego - również w zakresie jego odmiany - może budzić wątpliwości w zakresie prawidłowości oznaczenia postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 156 § 1 P.p.s.a. sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. O sprostowaniu sąd może postanowić na posiedzeniu niejawnym (art. 156 § 2 P.p.s.a.).

Pojęcie oczywistej omyłki w wyroku obejmuje cztery rodzaje omyłek sądu: "oczywiste niedokładności", "oczywiste błędy pisarskie", "oczywiste błędy rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Przepis dotyczy wypadków "obiektywnej" i "subiektywnej" deformacji woli sądu (K. Lubiński, w: System Prawa Procesowego Cywilnego. Tom II. Część II. Postępowanie procesowe przed sądem pierwszej instancji, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2016, s. 816). Oczywistość oznacza, że błędy muszą powstać w wyniku niewłaściwego odzwierciedlenia w orzeczeniu rzeczywistej i niemogącej budzić wątpliwości woli sądu orzekającego, są obiektywnie i bez wątpliwości dostrzegalne w treści wydanego orzeczenia lub wprost wynikają z zestawienia tej treści z zawartością akt sprawy, a powstały z powodu technicznej niedoskonałości ujęcia rozstrzygnięcia sądu w słowach, przedstawienia stanowiska sądu w błędnej formie lub w sposób niedokładny, a więc niepełny i nieprecyzyjny (wyrok Sądu Najwyższego z 24 marca 2021 r., I NSNc 134/20., wyrok Sądu Najwyższego z 10 maja 2018 r., I UK 110/17 i powołane tam postanowienia Sądu Najwyższego z: 13 czerwca 2013 r., V CZ 28/13; 31 stycznia 2007 r., II CSK 314/06; z 20 sierpnia 1998 r., III CKU 35/98; z 25 listopada 1976 r., II CZ 9/76; 3 marca 1976 r., II CZ 11/76; 10 marca 1966 r., II CZ 19/66; por. też przykłady podawane w: K. Piasecki, Sprostowanie, uzupełnienie i wykładnia orzeczeń sądów cywilnych, Palestra 1961 nr 9, s. 9). Celem sprostowania jest nadanie orzeczeniu takiego brzmienia, jakie sąd chciał mu nadać, a więc odtworzenie prawidłowego brzmienia i właściwego sensu orzeczenia zgodnych z wolą sądu, który wydał orzeczenie (F. Rosengarten, Sprostowanie, uzupełnienie i wykładnia orzeczeń w postępowaniu cywilnym, Nowe prawo 1971, nr 6, s. 872-873)

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nosi nazwisko "L". Zauważyć należy, że na sentencji wyroku umieszcza się natomiast odmienione formy nazwisk skarżących. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że nazwisko skarżącego podlega odmianie przez przypadki i w dopełniaczu brzmi "L". Wynika to z powszechnie znanych zasad języka polskiego m.in. ze wskazanej przez Sąd I instancji, że odmiana polskich nazwisk męskich zakończonych w mianowniku na "a" z poprzedzającą głoską twardą odmienia się jak rzeczowniki pospolite zakończone na "a" oraz, co wymaga podkreślenia, ze względu na treść uzasadnienia zażalenia skarżącego, takim samym zasadom gramatyki podlegają nazwiska obcego pochodzenia.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że każdorazowa zmiana jego nazwiska - również w zakresie jego odmiany - może budzić wątpliwości w zakresie prawidłowości oznaczenia postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd Profesor Anety Załazińskiej, która w jednej ze swoich publikacji wskazała "Osobiście spotkałam się z urzędnikami, którzy w pismach urzędowych z rozmysłem nie odmieniali nazwisk, twierdząc, że odmiana przeszkadza w identyfikacji osoby - jakoby na podstawie odmienionego nazwiska nie można było ustalić jego brzmienia w formie podstawowej, mianownikowej. Faktycznie, jeśli napiszemy pismo do Pawła Gośka, to nie wiadomo, czy nazywa się on Paweł Gosek czy Paweł Gosk. Jednak nieodmienianie nazwiska nie jest dobrym pomysłem, bo nie rozwiązuje problemu poprawnej identyfikacji. Wyobraźmy sobie, że w dokumencie mamy zapis "wezwano Adama Blaszka". Przy takiej niejednoznacznej praktyce, nie będziemy mieć pewności, czy autor dokumentu odmienił nazwisko zgodnie z normą poprawnościową. Jeśli odmienił - wezwany nazywa się Adam Blaszek, jeśli nie odmienił - wezwany nazywa się Adam Blaszka. Jak widać, anarchia gramatyczna nie upraszcza życia." (Załazińska, Aneta. "Zasady odmiany nazwisk: dlaczego anarchia gramatyczna nie prowadzi do niczego dobrego." Biuletyn Informacyjny Okręgowej Izby Radców Prawnych w Krakowie 1, 2020).

Wobec powyższego nie ma zatem powodu, aby w sentencji orzeczenia zaniechać prawidłowej odmiany nazwiska skarżącego. Nie prowadzi to bowiem do niejasności treści tych orzeczeń oraz nie budzi wątpliwości w zakresie prawidłowości oznaczenia postępowania.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie może on być uwzględniony, albowiem przepisy art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 P.p.s.a. regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu kasacyjnie z urzędu w ramach przyznanego mu prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 P.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a.