Postanowienie NSA z 1 czerwca 2022 r., III OZ 360/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.Z. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SO/Wa 3/22 wymierzające grzywnę Ministrowi Zdrowia za nieprzekazanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z odpowiedzią i aktami

Sprawa

sprawy postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Teresa Zyglewska przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SO/Wa 3/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na skutek wniosku M.Z. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego A.Z. (skarżący) o wymierzenie grzywny Ministrowi Zdrowia za nieprzekazanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z odpowiedzią i aktami sprawy wymierzył grzywnę w wysokości 200 złotych (pkt 1) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania (pkt 2).

W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż Minister przekazał skargę wnioskodawcy z [...] czerwca 2021 r. na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] maja 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej [...] lipca 2021 r. Wyjaśnił, iż z akt sądowych niniejszej sprawy wynika, iż skarga wnioskodawcy wpłynęła do organu [...] czerwca 2021 r., zaś zważywszy na przedmiot skargi (informacja publiczna), organ był zobowiązany do przekazania jej Sądowi w terminie 15 dni od jej otrzymania, czyli najpóźniej [...] lipca 2021 r. Organ natomiast przekazał skargę do Sądu [...] lipca 2021 r. w formie kserokopii, zaś przy piśmie z [...] sierpnia 2021 r. organ przekazał oryginał skargi.

W ocenie Sądu I instancji skoro organ przekazał skargę do Sądu z uchybieniem terminu zasadne było wymierzenie grzywny. Miarkując jej wysokość Sąd wziął pod uwagę, że kserokopia skargi została przekazana wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy 14 dni po upływie ustawowego terminu, zaś oryginał skargi na wezwanie Sądu, przy piśmie z [...] sierpnia 2021 r. Wymierzając grzywnę Sąd wziął również pod uwagę, ze nieprzekazanie skargi w terminie miało związek z wyjątkową sytuacją, jaka wystąpiła na skutek panującej na obszarze kraju epidemii, czasowe trudności w funkcjonowaniu organu w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 oraz przebywanie pracowników na zwolnieniach lekarskich.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i wniósł o uchylenie postanowienia w całości, wymierzenie grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., jednak nie mniejszej niż równoważność kwoty 5000 zł, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w obu instancjach, według norm przepisanych prawem. Ponadto wniósł o zawiadomienie Prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa przez Ministra Zdrowia polegającego na próbie manipulacji Sądem I instancji w odpowiedzi na skargę w postaci zatajenia istotnych informacji.

W odpowiedzi na zażalenie Minister wniósł o jego oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z treścią art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie zaś do art. 54 § 2 zd. 1 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W myśl natomiast art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W konsekwencji wymierzenie grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy organ administracji, za pośrednictwem którego strona wniosła skargę, nie wywiąże się z obowiązku przekazania tej skargi do sądu wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie określony w przypadku spraw dotyczących udostępnienia informacji publicznej w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Zgodnie z treścią tego przepisu szczególnego do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.

Przypomnienia wymaga, iż grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny, zaś wyłączną materialnoprawną przesłanką jej wymierzenia jest niewypełnienie obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. Ponadto pełni ona również funkcję prewencyjną, bowiem nałożenie grzywny służy zapobieganiu naruszenia prawa przez przewlekanie postępowania sądowoadministracyjnego. Zwrócić uwagę należy także, iż przyjmuje się, że dla wymierzenia organowi grzywny nie mają znaczenia przyczyny nieprzekazania skargi sądowi, bowiem okoliczności stanowiące podstawę naruszenia terminu mogą mieć jedynie wpływ na ustalenie jej wysokości (por. np. postanowienia NSA z: 22 lipca 2014 r., I OZ 489/14; 22 maja 2014 r., I OZ 382/14; 17 grudnia 2013 r., II GZ 728/13; 6 marca 2014 r., I OZ 141/14).

Jak wskazuje się w orzecznictwie rozważając zasadność grzywny i miarkując jej wysokość sąd może brać pod uwagę takie okoliczności, jak m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji, przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym, wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego, potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości, a także, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z: 30 kwietnia 2021 r., III OZ 200/21; 17 stycznia 2014 r., I OZ 1259/13).

W przedmiotowej sprawie, jak ustalił Sąd I instancji, skarga wpłynęła do organu [...] czerwca 2021 r., zaś organ przekazał ją do Sądu dopiero [...] lipca 2021 r. Niewątpliwie zatem organ wykonał zobowiązanie z uchybieniem terminowi wskazanemu w art. 21 pkt 1 u.d.i.p., co przesądza o przyjęciu, że spełnione zostały przesłanki do wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a.

Niewątpliwie w świetle powyższych okoliczności wniosek o wymierzenie grzywny był uzasadniony, a Sąd I instancji trafnie przyjął, że w okolicznościach tej sprawy uzasadnione było wymierzenie grzywny.

Odnoszą się zaś do wysokości wymierzonej grzywny należy wskazać, ze Sąd I instancji niezwykle szczegółowo i skrupulatnie uzasadnił jej wysokość. Ustalił on bowiem, iż przedmiotowa sprawa wpłynęła do organu w okresie panującego w całym kraju stanu epidemii, który skutkował czasowymi trudnościami w funkcjonowaniu organu. Trudności te miały bezpośredni związek z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w stwierdzić należało, że wysokość wymierzonej przez Sąd grzywny jest adekwatna w odniesieniu do przyczyn jakie legły u podstaw powstałego po stronie organu uchybienia. Stan nieprzekazania skargi trwał bowiem 14 dni, natomiast przedstawiona przez organ argumentacja usprawiedliwia niedopełnienia ciążącego na nim obowiązku przekazania skargi Sądowi.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji.