Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 1116/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi R.S. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w S. z dnia [.]. grudnia 2020 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że pismem z dnia 16 grudnia 2020 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w S. z dnia [..] grudnia 2020 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wezwania Sądu o uzupełnienie braków formalnych skargi poprzez podanie swojego numeru PESEL, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia, odebranego w dniu 12 stycznia 2021 r. w areszcie Śledczym w T., strona nie wykonała w zakreślonym terminie.
Sąd wskazał, że korespondencją złożoną w administracji Zakładu Karnego w C. w dniu 26 lutego 2021 r. wyżej wymieniony złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz dołączył datowane na dzień 15 stycznia 2021 r. własnoręcznie sporządzone pismo, opatrzone adresem Aresztu Śledczego w T., w którym podał numer PESEL. W uzasadnieniu pisma wskazał, że w dniu 15 stycznia 2021 r. oddał do administracji Aresztu Śledczego w T. korespondencję przeznaczoną dla Sądu, jednak Dyrektor tego aresztu bezprawnie odmówił stronie wysłania tej korespondencji aż do końca pobytu w wyżej wskazanej jednostce penitencjarnej.
Sąd stwierdził, że na gruncie rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący nie dochował terminu do usunięcia braku formalnego skargi, skoro termin ten minął dnia 19 stycznia 2021 r. Dokonując w rozpoznawanej sprawie oceny wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Jako przesłankę braku winy skarżący wskazał bezprawną odmowę przez Dyrektora Aresztu Śledczego wysłania korespondencji aż do końca pobytu w wyżej wskazanej jednostce penitencjarnej, na skutek czego uchybił terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi.
Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanki pozwalającej przyjąć brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Wnioskodawca nie dostarczył Sądowi wiarygodnego potwierdzenia, że próbował złożyć pismo do Dyrektora Aresztu Śledczego w T., czy też do administracji w tej instytucji. Przesłane przez skarżącego pismo, które miało stanowić uzupełnienie braku formalnego skargi nie zawiera jakiejkolwiek adnotacji administracji aresztu śledczego o odmowie przyjęcia korespondencji do wysyłki. Skarżący nie dostarczył również żadnego innego potwierdzenia, że zwracał się do administracji jednostki penitencjarnej w T. o taką wysyłkę.
Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1, art. 87 § 2 P.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie, skutkujące odmową przywrócenia skarżącemu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci numeru PESEL oraz art. 106 §3 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów znajdujących się w posiadaniu Dyrektora Aresztu Śledczego w T. na okoliczność odmowy skarżącemu wysłania jego korespondencji, chociaż Sąd I instancji miał możliwość przeprowadzenia tego dowodu, a dowód ten był niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodowałby nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, zobowiązanie Dyrektora Aresztu Śledczego w T. do przedłożenia do akt postępowania wszelkiej posiadanej dokumentacji dotyczącej braku możliwości wysłania korespondencji przez skarżącego, obowiązującej w czasie jego pobytu w Areszcie Śledczym w T., w szczególności w okresie od 1 stycznia br. do dnia przeniesienia skarżącego do Zakładu Karnego w C. oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów na fakt braku możliwości wykonania przez skarżącego zobowiązania Sądu I instancji z dnia 4 stycznia br. (uzupełnienia numeru PESEL); braku winy skarżącego; spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 86 §1 P.p.s.a.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że skarżący, jako osadzony, nie miał możliwości swobodnego decydowania o wielu kwestiach, np. nie mógł samodzielnie zdecydować o wysłaniu korespondencji w jakiejkolwiek sprawie. Do wykonania zobowiązania Sądu I instancji z dnia 4 stycznia br. niezbędna była także zgoda personelu jednostki penitencjarnej, w której skarżący przebywał. Jak wskazał skarżący, takiej zgody nie otrzymał. Zdaniem skarżącego, Sąd I instancji zobowiązany był przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów znajdujących się w posiadaniu Dyrektora Aresztu Śledczego w T. na okoliczność odmowy skarżącemu wysłania jego korespondencji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt.
II OZ 712/08). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).
W stanie faktycznym sprawy należy zgodzić się z Sądem I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący podjął jakiekolwiek kroki, aby zapobiec skutkom prawnym, na które powołuje się w zażaleniu, a jakie mogłyby dla niego wyniknąć z ewentualnej odmowy wysłania przez personel Aresztu Śledczego przesyłki skarżącego, uzupełniającej brak formalny skargi, do Sądu. W szczególności Sąd I instancji zasadnie podniósł, że skarżący nie dostarczył Sądowi wiarygodnego potwierdzenia, że próbował złożyć pismo do Dyrektora Aresztu Śledczego w T., czy też do administracji w tej instytucji.
Natomiast przesłane przez skarżącego do Sądu pismo, które miało stanowić uzupełnienie braku formalnego skargi, nie zawiera jakiejkolwiek adnotacji administracji aresztu śledczego o odmowie przyjęcia korespondencji do wysyłki. Skarżący nie dostarczył również żadnego innego potwierdzenia, że zwracał się do administracji jednostki penitencjarnej w T. o taką wysyłkę. Tego braku wymaganej aktywności skarżącego dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu nie może usprawiedliwiać argumentacja sprowadzająca się do przerzucenia aktywności dowodowej na Sąd I instancji poprzez domaganie się od Sądu pozyskania dowodów z Aresztu Śledczego, które miałyby świadczyć o odmowie wysłania przesyłki skarżącego przez personel Aresztu. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie powołującej się na tę okoliczność (por. np. post. NSA z 13 października 2017 r., sygn. akt II FZ 514/17, CBOSA).
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.