Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 26 kwietnia 2022 r. (sygn. akt II SA/Wa 3150/21) odrzucił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2022 r. w sprawie ze skargi G.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 22 lipca 2021 r. nr KOC/3847/Lo/21 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego (dalej: decyzja SKO).
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 grudnia 2021 r. (sygn. akt II SA/Wa 3150/21) oddalił skargę G.S. (dalej: Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W..
Pismem z 10 grudnia 2022 r. Skarżąca wniosła o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, a także przyznanie prawa pomocy. W wykonaniu zarządzenia z 15 grudnia 2022 r. doręczono skarżącej formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy celem wypełnienia i odesłania do Sądu.
W dniu 4 stycznia 2022 r. (data stempla pocztowego) Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Postanowieniem z 18 stycznia 2022 r. referendarz sądowy przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego oraz umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odpis wyroku z dnia 3 grudnia 2021 r. wraz z uzasadnieniem doręczono Skarżącej w dniu 10 lutego 2022 r.
Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie wyznaczyła pełnomocnika z urzędu. Wyznaczony pełnomocnik otrzymał zawiadomienie w dniu 15 lutego 2022 r., a następnie udzielił substytucji w dniu 22 lutego 2022 r. Pełnomocnik substytucyjny pismem z 23 marca 2022 r. złożył na biurze podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną. Pełnomocnik nie wniósł o przywrócenie terminu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie - odpis wyroku z dnia 3 grudnia 2021 r. wraz z uzasadnieniem doręczono Skarżącej w dniu 10 lutego 2022 r., zaś wyznaczony pełnomocnik z urzędu, otrzymał zawiadomienie w dniu 15 lutego 2022 r. W opinii Sądu, 30-dniowy termin do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej upływał z dniem 17 marca 2022 r. Tymczasem pełnomocnik substytucyjny wniósł skargę kasacyjną dopiero w dniu 23 marca 2022 r. Tym samym, skarga kasacyjna została złożona po upływie wskazanego w art. 177 § 1 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej p.p.s.a.) terminu, a zatem podlegała odrzuceniu.
Zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie wniosła Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika substytucyjnego zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj.
- art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że rzeczywistym momentem, w którym rozpoczął się bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej był dzień doręczenia zawiadomienia o wyznaczeniu pełnomocnika, a nie termin, w którym wyznaczony pełnomocnik z urzędu mógł zapoznać się z aktami sprawy i podjąć działania związane ze sporządzeniem środka odwoławczego;
- art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 177 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust.2 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne przyjęcie, że termin na złożenie skargi kasacyjnej w niniejszym postępowaniu rozpoczął bieg od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, w sytuacji gdy sytuacja procesowa pełnomocnika z urzędu jest gorsza niż pełnomocnika z wyboru albowiem z uwagi na brak znajomości sprawy oraz braku kontaktu ze Skarżącą nie mógł zachować 30- dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, co w konsekwencji skutkowało bezzasadnym zróżnicowaniem sytuacji prawnej pełnomocnika z urzędu i pełnomocnika z wyboru naruszając tym samym przepisy Konstytucji RP w zakresie prawa Skarżącej do sądu.
W uzasadnieniu podkreślono, że pełnomocnik ustanowiony przez sąd nie może znaleźć się w gorszej sytuacji niż pełnomocnik z wyboru.
Jednocześnie pełnomocnik substytucyjny wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej z "zarachowaniem uprzednio złożonych pism stanowiących środek odwoławczy na poczet niniejszego wniosku". Pełnomocnik wskazał, że dowiedział się o uchybieniu terminu w dn. 18 maja 2022 r. otrzymując zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zgodnie zaś z art. 177 § 3 p.p.s.a. w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.
W rozpatrywanej sprawie dla strony skarżącej został ustanowiony pełnomocnik z urzędu, który powinien wziąć na siebie odpowiedzialność za terminowe dokonywanie czynności procesowych w imieniu strony. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw (por. postanowienia NSA: z 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09, z 29 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 110/04, z 22 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 126/19). Zachowanie należytej staranności przy dochowaniu terminu do dokonania określonej czynności powinno po stronie fachowego pełnomocnika polegać na podejmowaniu takich działań, aby interesy strony którą reprezentuje nie doznały uszczerbku oraz możliwe było podjęcie stosownych czynności. Skoro, od 15 lutego 2022 r. biegł termin na wniesienie skargi kasacyjnej, substytucji udzielono 22 lutego 2022 r., a skargę kasacyjną wniesiono pismem z 23 marca 2022 r. to działanie z należytą starannością w niniejszej sprawie nie miało miejsca, a zaskarżone postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem.
Złożony w tym samym dniu, co zażalenie, wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a., jest aktualny dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia, czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął - czy też nie - przed jej dopełnieniem (tak NSA w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II GZ 222/12, LEX nr 1230562). Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia o odrzuceniu pisma procesowego (z powodu uchybienia terminu) wyłączają się wzajemnie. Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest - właśnie na skutek upływu terminu – bezskuteczna (tak NSA w postanowieniu z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1692/11, LEX nr 965196).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.