Postanowienie NSA z 5 października 2023 r., III OZ 449/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 5 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt II SO/Kr 4/23

Sprawa

w sprawie z wniosku S. G. o wymierzenie Doradcy Restrukturyzacyjnemu M. L. grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodnicząca

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt II SO/Kr 4/23, wymierzył Doradcy Restrukturyzacyjnemu M. Ł. grzywnę w kwocie 100 (sto) złotych za nieprzekazanie skargi S. G. (dalej jako wnioskodawca) z dnia 17 stycznia 2023 r. na bezczynność Doradcy Restrukturyzacyjnego (dalej jako podmiot zobowiązany) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oraz zasądził od podmiotu zobowiązanego na rzecz wnioskodawcy kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji przytoczył treść art. 54 § 2 oraz art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "P.p.s.a.") i wyjaśnił, że grzywna przewidziana w art. 55 § 1 P.p.s.a. jest środkiem dyscyplinującym organ administracji w przesłaniu przez niego skargi do sądu wraz z aktami sprawy bez zbędnej zwłoki, w terminie ustawowo do tego wyznaczonym (zob. uchwałę składu 7 sędziów NSA z 3 listopada 2009 r., sygn. II GPS 3/09). Celem ukarania organu grzywną jest zapobieżenie przedłużaniu postępowania sądowoadministracyjnego przez organ poprzez opóźnianie przesłania stosownych dokumentów, określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. Ponadto wymierzenie grzywny, poza funkcją represyjną, pełni także funkcję prewencyjną i służy zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości. Przewidziany w art. 54 § 2 P.p.s.a. obowiązek przekazania sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę ma charakter bezwzględny. Jednocześnie Sąd I instancji wyjaśnił, że w przypadku spraw dotyczących udostępnienia informacji publicznej podmiot, do którego wpłynęła skarga, obowiązany jest przekazać ją wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni od dnia jej otrzymania, w myśl art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902). Nieprzekazanie skargi ogranicza w istocie stronie skarżącej możliwość realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu.

W rozpatrywanej sprawie skarga na bezczynność podmiotu zobowiązanego bezspornie wpłynęła do niego, a ten winien był ją wraz z odpowiedzią i aktami sprawy przekazać, w terminie ustawowo wskazanym, do Sądu. Tymczasem podmiot zobowiązany nie przekazał skargi (wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę) do Sądu tylko przy piśmie z dnia 9 lutego 2023 r. zwrócił ją do wnioskodawcy. Wnioskodawca, w dniu 15 marca 2023 r., osobiście złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę, a następnie Sąd przesłał ją podmiotowi zobowiązanemu celem udzielenia odpowiedzi na skargę i nadesłania akt sprawy. Z tych przyczyn Sąd I instancji uznał, że wniosek podlega uwzględnieniu. Sąd podkreślił, że kwestia oceny przez podmiot obowiązany samego wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Podnoszone przez podmiot zobowiązany, w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, kwestie, że nie jest on podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej nie powodują, że był on zwalniany z obowiązku przekazania skargi do Sądu. W sprawie niniejszej Sąd nie dokonuje bowiem oceny dotyczącej czy podmiot zobowiązany ma obowiązek udostepnienia żądanej informacji publicznej, a jedynie czy miał obowiązek przekazania skargi wnioskodawcy do Sądu.

W ocenie Sądu, wymierzenie grzywny w kwocie 100,00 złotych jest, wystarczającym środkiem dyscyplinującym, a nadto spełni rolę prewencyjną.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Doradca Restrukturyzacyjny, domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 54 § 2 P.p.s.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na mylnym przyjęciu, iż Doradca Restrukturyzacyjny jest podmiotem obowiązanym do przekazania skargi na bezczynność do właściwego sądu, tj. błędne przyjęcie przez Sąd, że każdy pomiot, do którego wpływa skarga zaadresowana do sądu administracyjnego, powinien ją przekazać wskazanemu w skardze sądowi.

W odpowiedzi na zażalenie wnioskodawca wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi, przy czym organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Przepis ten statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ ten musi więc przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na tę skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia.

Jednakże w sprawach ze skarg z zakresu udostępnienia informacji publicznej, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd Iinstancji, termin ten jest krótszy. Stosownie bowiem do art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę w sprawach z tego zakresu następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.

Przepis art. 55 § 1 P.p.s.a. stanowi zaś, że w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. Zatem wyłącznymi przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny organowi jest: 1) wniosek o wymierzenie grzywny oraz 2) stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, bez względu na przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie. Przyczyny nieprzekazania skargi w terminie mogą mieć ewentualnie wpływ na wysokość wymierzonej grzywny.

Z powyższego wynika, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a., Sąd bada jedynie, czy organ bądź podmiot, do którego skarga została skierowana wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bezwzględne i obligatoryjne, niezależne od tego, czy dany podmiot uznaje, że skarga nie należy do kognicji sądu administracyjnego, czy też uważa, że nie jest organem w rozumieniu P.p.s.a., albo nie jest dysponentem żądanych informacji, bądź stwierdzi, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Już tylko samo złożenie skargi stanowi żądanie strony do nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana, do uczynienia zadość temu żądaniu.

Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny, bada zatem terminowość przekazania skargi. Oznacza to, że w każdym przypadku przekroczenia terminu do przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, Sąd uprawniony jest do wymierzenia grzywny, której wysokość określa w sposób dyskrecjonalny. Grzywna wymierzana na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. ma m.in. funkcję dyscyplinującą, a znajduje swoją podstawę faktyczną w samym fakcie nieprzekazania w terminie skargi do sądu administracyjnego przez podmiot, do którego wpłynęła i przeciwko któremu jest skierowana. Z powyższych względów jako niezasadne należało uznać zarzut naruszenia art. 54 § 2 P.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek o wymierzenie grzywny zasługuje na uwzględnienie. W zakreślonym terminie podmiot zobowiązany nie uczynił zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 54 § 2 P.p.s.a. Podmiot zobowiązany, jak sam przyznał, skargę złożoną 17 stycznia 2023 r. odesłał wnioskodawcy przy piśnie z dnia 9 lutego 2023 r. Dopiero w dniu 28 sierpnia 2023 r. do WSA w Krakowie wpłynęło pismo podmiotu zobowiązanego wraz z kopią skargi wnioskodawcy. Z powyższego wynika zatem wprost, że podmiot zobowiązany nie wykonał ustawowego obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy w terminie 15 dni od dnia jej otrzymania. To właśnie ta okoliczność była najistotniejsza w ustalaniu wysokości grzywny. Zasadnie też Sąd I instancji wskazał, że wysokość grzywny ma charakter dyscyplinujący i prewencyjny i ma na celu zapobiegnięcie w przyszłości zaniechania w przekazaniu skargi do sądu administracyjnego w terminie. Zdaniem NSA, wysokość grzywny ustalona przez Sąd I instancji jest odpowiednia do okoliczności, w jakich doszło do niewypełnienia ciążącego na organie obowiązku i odzwierciedla naruszenie prawa, którego dopuścił się wnoszący zażalenie organ.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy P.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. W myśl art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają jednak zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 P.p.s.a.