Uzasadnienie
B.L. wnioskiem z dnia 30 grudnia 2021 r. zwróciła się do Prezesa Trybunału Konstytucyjnego o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
- 1) kopii oświadczeń majątkowych złożonych w 2021 r. przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego wymienionych we wniosku;
- 2) informacji, czy w sprawie rozpoznawanej przez Trybunał pod sygn. akt P 10/20 doszło do wyłączenia od orzekania któregokolwiek z sędziów Trybunału Konstytucyjnego;
- 3) kopii postanowienia (postanowień) o wyłączeniu sędziego (sędziów) wraz z uzasadnieniem, w przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie zawarte w pkt 2 wniosku.
Następnie B.L. w dniu 5 marca 2022 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, wnosząc o zobowiązanie organu do rozpoznania w/w wniosku, stwierdzenie rażącej bezczynności organu w tej sprawie, wymierzenie grzywny oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 maja 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 175/22, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B.L. na bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie rozpoznania pkt 1, pkt 2 i pkt 3 wniosku z dnia 30 grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, zobowiązał Prezesa Trybunału Konstytucyjnego do rozpoznania pkt 1 i pkt 2 wniosku z dnia 30 grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1); stwierdził, że Prezes Trybunału Konstytucyjnego dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu pkt 3 wniosku o udostępnienie informacji publicznej (pkt 2); stwierdził, że bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3); oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 4); zasądził od Prezesa Trybunału Konstytucyjnego na rzecz B.L. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 5).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Prezes Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok został zaskarżony wyłącznie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania pkt 2 wniosku z dnia 30 grudnia 2021 r. (część pkt 1 sentencji), w zakresie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu pkt 3 w/w wniosku (pkt 2 sentencji) oraz w zakresie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania (pkt 5 sentencji).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") i uznając zarzuty skargi kasacyjnej organu za oczywiście uzasadnione, wyrokiem z dnia 11 stycznia 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 175/22, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym sprawy ze skargi kasacyjnej Prezesa Trybunału Konstytucyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 175/22 w sprawie ze skargi B.L. na bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie rozpoznania pkt 1, pkt 2 i pkt 3 wniosku z dnia 30 grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, uchylił pkt 1 zaskarżonego wyroku w zakresie, w którym zobowiązuje Prezesa Trybunału Konstytucyjnego do rozpoznania pkt 2 wniosku B.L. z dnia 30 grudnia 2021 r. i w tym zakresie oddalił skargę (pkt 1); uchylił pkt 2 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie oddalił skargę (pkt 2); odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 3).
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 lipca 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 175/22, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 175/22 w przedmiocie kosztów postępowania, zawarte w pkt 5 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 175/22, uchylił w/w postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że w wyroku z dnia 11 stycznia 2023 r. tutejszy Sąd nie zawarł rozstrzygnięcia odnośnie pkt 5 wyroku z dnia 5 maja 2022 r., którym zasądził od Prezesa Trybunału Konstytucyjnego na rzecz B.L. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, mimo że skarga kasacyjna Prezesa Trybunału Konstytucyjnego obejmowała również ten punkt wyroku. Stosownie do art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W przedstawionych okolicznościach Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż mając na uwadze fakt, że skarga B.L. na bezczynność organu – na skutek skargi kasacyjnej Prezesa Trybunału Konstytucyjnego od wyroku z dnia 5 maja 2022 r. – została oddalona, należało w oparciu o art. 195 § 2 p.p.s.a. uchylić pkt 5 tego wyroku, zawierającego rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania.
Powyższe postanowienie z dnia 5 lipca 2023 r. stało się przedmiotem zażalenia B.L. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniosła o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
- 1) art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a., poprzez rozpoznanie nieistniejącego i niedoręczonego jej zażalenia organu;
- 2) art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a., poprzez rozpoznanie zażalenia organu w przedmiocie zawartego w pkt 5 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 175/22 postanowienia w sprawie kosztów postępowania, mimo że organ wniósł od tego wyroku skargę kasacyjną (rozpoznaną w całości wyrokiem z dnia 11 stycznia 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 175/22), a zatem rozpoznanie osobnego zażalenia było niedopuszczalne;
- 3) art. 165 p.p.s.a., poprzez uchylenie postanowienia z dnia 5 maja 2022 r., mimo że nie zmieniły się okoliczności sprawy, a samo postępowanie jest już prawomocnie zakończone;
- 4) art. 170 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., poprzez rozpoznanie zażalenia organu po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie (i faktyczne uchylenie rozstrzygnięcia będącego częścią prawomocnego już wyroku z dnia 5 maja 2022 r.), mimo że takie zażalenie było niedopuszczalne i podlegało odrzuceniu;
- 5) art. 157 § 1 p.p.s.a., poprzez jego pominięcie, a tym samym dokonywanie faktycznego uzupełnienia wyroku z dnia 11 stycznia 2023 r. bez trybu wskazanego w tym przepisie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie z dnia 5 lipca 2023 r. zostało wydane na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych.
Powyższy przepis uprawnia zatem wojewódzki sąd administracyjny do dokonania autokontroli wydanego przez siebie postanowienia m.in. w przypadku, gdy wniesione na to postanowienie zażalenie strony jest oczywiście uzasadnione. Należy jednak zauważyć, iż w okolicznościach niniejszej sprawy WSA w Warszawie nie mógł uchylić postanowienia w przedmiocie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zawartego w pkt 5 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 175/22, powołując się na "rozpoznanie zażalenia" organu na to rozstrzygnięcie. Podkreślenia wymaga bowiem, iż w/w postanowienie w przedmiocie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zostało zakwestionowane przez Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w ramach skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku z dnia 5 maja 2022 r., która została w całości rozpoznana poprzez wydanie wyroku z dnia 11 stycznia 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 175/22.
Jeżeli natomiast Sąd pierwszej instancji uznał, że nie orzekł o całości skargi kasacyjnej albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu, a w konsekwencji chciał dokonać uzupełnienia wyroku z dnia 11 stycznia 2023 r. w trybie art. 157 p.p.s.a., to nie mógł tego uczynić z urzędu. Uzupełnienie wyroku może bowiem nastąpić tylko na wniosek strony postępowania, sąd nie może natomiast uzupełnić orzeczenia z urzędu (por. B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, komentarz do art. 157 p.p.s.a., System Informacji Prawnej Lex).
Niezależnie od powyższego, należy zwrócić uwagę na fakt, iż – wbrew twierdzeniu WSA w Warszawie – skarga B.L. na bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie rozpoznania pkt 1, pkt 2 i pkt 3 wniosku z dnia 30 grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej nie została w całości oddalona, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w pkt 1 wyroku z dnia 5 maja 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 175/22 zobowiązał organ do rozpoznania pkt 1 i pkt 2 wniosku B.L. z dnia 30 grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Na mocy pkt 1 wyroku z dnia 11 stycznia 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 175/22 Sąd pierwszej instancji – działając w granicach zaskarżenia zakreślonych skargą kasacyjną organu – uchylił pkt 1 wyroku z dnia 5 maja 2022 r. wyłącznie w zakresie, w którym zobowiązuje Prezesa Trybunału Konstytucyjnego do rozpoznania pkt 2 wniosku B.L. z dnia 30 grudnia 2021 r. i w tym zakresie oddalił skargę.
W konsekwencji uznać należy, iż pkt 1 wyroku z dnia 5 maja 2022 r. w zakresie, w którym zobowiązuje organ do rozpoznania pkt 1 wniosku B.L. z dnia 30 grudnia 2021 r., stał się prawomocny, a więc skarga została w tej części uwzględniona, co z kolei dawało podstawę do zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za uzasadnione i na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.