Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 28 lipca 2023 r., sygn. akt II SAB/Wa 190/23, odrzucił skargę S.N. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że skarżąca, w związku ze złożeniem skargi, zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2023 r., została wezwana do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu, skarżąca wystąpiła do Sądu pierwszej instancji z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SPP/Wa 61/23, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2023 r., utrzymał w mocy postanowienie referendarza. Z tego też względu, Przewodniczący Wydziału II WSA w Warszawie, zarządzeniem z dnia 28 czerwca 2023 r. wezwał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 18 kwietnia 2023 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W wezwaniu zawarto pouczenie o wysokości, trybie i terminie uiszczenia wpisu, a nadto wskazano skutki niedopełnienia tego obowiązku w postaci odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone za pośrednictwem platformy e-PUAP na adres elektroniczny skarżącej w dniu 29 czerwca 2023 r. Termin do uiszczenia wpisu mijał zatem z dniem 6 lipca 2023 r. Pomimo upływu terminu wpis nie został uiszczony. W terminie do uiszczenia wpisu skarżąca złożyła natomiast kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Następnie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w pierwszej kolejności zobligowany jest do analizy dopuszczalności skargi pod względem formalnym. Warunkiem podjęcia przez sąd czynności na skutek wniesionego pisma jest uiszczenie należnej od tego pisma opłaty. Zgodnie bowiem z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "P.p.s.a"), sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Natomiast w myśl art. 220 § 3 P.p.s.a., skarga od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.
W rozpoznawanej sprawie, pomimo prawidłowo doręczonego odpisu zarządzenia w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, skarżąca nie uczyniła zadość wezwaniu Sądu i nie uiściła należnego wpisu sądowego lecz złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że ponowne wystąpienie przez skarżącą z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wpływa na obowiązek wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia opłaty od skargi. Prawomocne postanowienie w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w wezwaniu do uiszczenia opłaty, wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy WSA w Warszawie prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty od skargi oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Skarga zatem, jako nieopłacona, podlega odrzuceniu.
Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, podnosząc, że niedopuszczalne jest odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu przed rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Warszawie prawidłowo postanowił o odrzuceniu skargi. W świetle art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym pismami, o których mowa w cytowanym przepisie, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 P.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został w wyznaczonym terminie uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.
Po uprawomocnieniu się postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy bieg terminu do opłacenia skargi, wyznaczony kierowanym do strony ponownym wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi, nie zostaje przerwany, nawet jeżeli strona po doręczeniu jej takiego ponownego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 11 stycznia 2008 r., II FZ 617/07; z dnia 16 czerwca 2016 r., II FZ 270/16; z dnia 10 czerwca 2016 r., I FZ 150/16).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, (por. postanowienia z dnia 8 maja 2007 r., II FSK 649/06, z dnia 3 lutego 2009 r., I OZ 53/09; z dnia 28 lipca 2009 r., I FZ 252/09; z dnia 7 lutego 2011 r., II FSK 2274/10), zgodnie z którym z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia.
W rozpatrywanej sprawie skarżąca, po otrzymaniu zarządzenia z dnia 18 kwietnia 2023 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, wniosła o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2023 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu od tego rozstrzygnięcia WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uwzględniając, że postanowienie WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SPP/Wa 61/23 o odmowie przyznania prawa pomocy stało się prawomocne wcześniej aniżeli złożony został kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, trafnie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogło uchronić skarżącej przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Złożenie zatem kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dokonane nawet w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego bezpośrednio wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Wobec powyższego zaistniała podstawa do odrzucenia skargi przewidziana w art. 220 § 3 P.p.s.a. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że w zaistniałej sytuacji upływ terminu wyznaczonego do uiszczenia wpisu obligował ten Sąd do odrzucenia skargi. Odmienne działanie Sądu pierwszej instancji mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, co niewątpliwie skutkowałoby nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.