Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z dnia 19 stycznia 2026 r., sygn. akt III SPP/Gl 137/25, odmówił przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 12 września 2025 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, z uwagi na nieuprawdopodobnienie przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu do złożenia sprzeciwu.
Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący wnosząc zażalenie i podnosząc, że pogarszający się wciąż stan zdrowia nie pozwala mu na normalne funkcjonowanie, to zaś nie pozwoliło mu dopełnić formalności w terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę zobowiązaną do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Jak bowiem stanowi art. 86 § 1 ab initio ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Z powyższego wynika zatem, że oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminowi sąd powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto to na stronie spoczywa obowiązek wskazania okoliczności, które mogą potwierdzać, że dana czynność procesowa nie została dokonana w terminie bez jej winy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rację ma Sąd pierwszej instancji, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia sprzeciwu. W tym zakresie ograniczył się do ogólnego stwierdzenia, że uchybienie terminowi nastąpiło z powodu "pogarszającego się wciąż stanu zdrowia". Tak sformułowane twierdzenie jest jednak niewystarczające do przyjęcia, że zostały uprawdopodobnione przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi. Skarżący nie wyjaśnił, na czym konkretnie polegała jego sytuacja zdrowotna, w jakim okresie występowały związane z nią trudności, jaki był ich charakter i nasilenie, ani – co najistotniejsze – w jaki sposób okoliczności te uniemożliwiły lub w sposób istotny utrudniły mu w terminie złożenie sprzeciwu. Samo powołanie się na trudną sytuację zdrowotną, bez wskazania konkretnych, obiektywnych okoliczności oraz ich wpływu na możliwość dokonania czynności procesowej, ma charakter jedynie ogólnikowy i nie pozwala na zweryfikowanie zasadności twierdzenia o braku winy.
Nie każda bowiem trudna sytuacja zdrowotna automatycznie uzasadnia przywrócenie uchybionego terminu. Konieczne jest wykazanie związku pomiędzy konkretną przeszkodą a niemożnością dokonania czynności procesowej w terminie, przy uwzględnieniu również tego, czy strona – przy zachowaniu należytej staranności – mogła dokonać czynności albo skorzystać z pomocy innej osoby.
Zażalenie nie zawiera argumentów, które podważałyby prawidłowość oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. Samo powołanie się na trudną sytuację zdrowotną, bez jej skonkretyzowania i bez wykazania jej wpływu na możliwość dokonania czynności procesowej w ustawowym terminie, nie może prowadzić do odmiennej oceny sprawy.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżący ma możliwość złożenia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.