Uzasadnienie
Postanowieniem z 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 554/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną z dnia [...] marca 2021 r. A.S. (skarżący) od wyroku tego Sądu z dnia 4 grudnia 2020 r. oddalającego skargę skarżącego na decyzję Rektora [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż [...] marca 2021 r. do Sądu wpłynęła nadana [...] marca 2021 r. skarga kasacyjna od wyroku z 4 grudnia 2020 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z [...] marca 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez złożenie jednoznacznego oświadczenia czy pełnomocnik wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie czy na posiedzeniu niejawnym, gdyż w treści skargi kasacyjnej zawarto oba, sprzeczne ze sobą, wnioski w tej materii (wraz z egzemplarzem dla strony przeciwnej), w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Przesyłka zawierająca ww. wezwanie została doręczona [...] kwietnia 2021 r., zatem termin do uzupełnienia braku formalnego upływał [...] kwietnia 2021 r. Następnie Sąd wskazał, iż [...] kwietnia 2021 r. wpłynęło pismo, z którego wynika, że pełnomocnik wnosi o rozpoznanie sprawy ze skargi kasacyjnej na rozprawie. Jednocześnie Sąd podniósł, iż jak wynika z datownika umieszczonego na kopercie pismo zostało nadane [...] kwietnia 2021 r.
Sąd stanął na stanowisku, że z porównania dat doręczenia wezwania i nadania pisma wynika, że brak formalny skargi kasacyjnej nie został uzupełniony w przewidzianym, ustawowym terminie, co sprawiło iż Sąd zobligowany był odrzucić skargę kasacyjną na podstawie art. 178 p.p.s.a.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i zarzucił mu naruszenie
- 1. art. 178 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez sąd, że istnieje podstawa do odrzucenia skargi kasacyjnej, podczas gdy oświadczenie o rozpoznaniu skargi zostało złożone w terminie w treści skargi;
- 2. art. 78 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna ze względu na niezłożenie oświadczenia o rozpoznaniu skargi, podczas gdy oświadczenie o rozpoznaniu skargi na rozprawie zostało złożone skutecznie i wywołało zamierzony skutek
- 3. art. 176 § 2 w zw. z art. 178 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie przez sąd, że złożenie oświadczenia o rozpoznaniu skargi na rozprawie po terminie wykonanie zobowiązania jest tożsame z nieprawidłowym wykonaniem zobowiązania sądu, a tym samym stanowi podstawę do odrzucenia skargi kasacyjnej, skoro oświadczenie to już było zawarte w treści przedmiotowej skargi zatem zobowiązanie to było zbyteczne;
- 4. art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowania będące konsekwencją błędnego przyjęcia, że rzekome nieuzupełnienie braku formalnego skargi kasacyjnej przez niezłożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie stanowi brak istotny skutkujący jej odrzuceniem;
- 5. art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji przez pozbawienie strony możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd, w sytuacji, gdy rzekomy brak wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie nie stanowił istotnego braku formalnego skargi, a sprawa mogła otrzymać prawidłowy bieg
- 6. art. 45, art. 77ust. 2 i art. 78 Konstytucji przez pozbawienie strony możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd, w sytuacji gdy rzekomy brak oświadczenia nie stanowił istotnego braku formalnego skargi, a sprawa mogła otrzymać prawidłowy bieg.
W oparciu o przytoczone zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego z tytułu udzielonej pomocy prawnej z urzędu nieopłaconej w części ani w całości wraz z należnym podatkiem VAT na rzecz ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu oraz przyjęcia przedmiotowej skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Stosownie do treści art. 178 ustawy z dnia 30 sierpni 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zgodnie zaś z art. 176 § 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W myśl art. 176 § 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna również czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Zgodnie natomiast z art. 177a p.p.s.a., jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W przedmiotowej sprawie złożona skarga kasacyjna nie zawierała wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Słusznie zatem w zaistniałych okolicznościach Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika skarżącego kasacyjnie do usunięcia wskazanego braku formalnego w postaci złożenia jednoznacznego wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisem tego pisma. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi [...] kwietnia 2020 r. zakreślając siedmiodniowy termin. W odpowiedzi na ww. wezwanie pełnomocnik złożył pismo, w którym zawarł wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Pismo to nadane zostało [...] kwietnia 2021 r., a zatem po upływie terminu. Prawidłowo przyjął w zaistniałych okolicznościach Sąd I instancji, że wezwanie nie zostało wykonane.
Wyjaśnić należy, że dopiero skarga kasacyjna niezawierająca braków formalnych podlega doręczeniu stronie przeciwnej. Skoro zaś tak to, nie sposób uznać, że skarga kasacyjna, która nie zawierała jednoznacznego oświadczenia o woli rozpoznania sprawy na rozprawie bądź o zrzeczeniu się rozprawy, spełniają te wymagania. Bowiem w sytuacji gdy pełnomocnik przesłał pismo zawierające oświadczenie o woli rozpoznania sprawy na rozprawie po terminie, należało uznać, że brak formalny skargi kasacyjnej nie został uzupełniony. Podkreślić należy, że brak oświadczenia jest brakiem formalnym usuwalnym. Do usunięcia tego braku pełnomocnik skarżącego został wezwany, jednak pismo zawierające wniosek o rozpatrzenie sprawy na rozprawie zostało złożone po terminie.
Jednocześnie zwrócić uwagę należy, że przesłanie stronie przeciwnej pisma zawierającego oświadczenie nie ma charakteru wyłączenie informacyjnego, bowiem skoro organ nie zna treści wniosku skarżącego nie może mu zaoponować. Ponadto podkreślić jeszcze raz należy, że oświadczenie dotyczące zrzeczenia się rozprawy lub wniosek o jej przeprowadzenie stanowi wymóg formalny wskazany w art. 176 § 2 p.p.s.a., skoro zatem przedmiotowa skarga kasacyjna nie zawierała wszystkich elementów, a pełnomocnik nie nadesłał pisma zawierającego uzupełnienie braku formalnego w terminie, nie można było nadać jej dalszego biegu.
Nie można zgodzić się ze skarżącym, że wniesiona skarga kasacyjna zawierała oświadczenie dotyczące zrzeczenia się rozprawy lub wniosek o jej przeprowadzenie. Analiza treści skargi kasacyjnej prowadzi bowiem do odmiennych wniosków. Na stronie 2 skargi kasacyjnej zawarto bowiem wniosek o "wyznaczenie rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym", zaś na stronie 3 skargi kasacyjnej zawarto wniosek o "rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym". Tym samym nie sposób zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że oświadczenie zawarto w treści skargi kasacyjnej zatem zobowiązanie do jego przesłania było zbyteczne.
Powyższe przesądza o niezasadności zarzutów dotyczących pozbawienia strony możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy, gdyż konieczność zawarcia w skardze kasacyjnej stosownego oświadczenia bądź wniosku wynika wprost z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których zgodność z Konstytucją nie została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny.
Podkreślenia również wymaga, że zarzuty dotyczące nadmiernego formalizmu, który skutkował odrzuceniem skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie także nie mogły okazać się skuteczne. Wskazać należy, że skarga kasacyjna stanowi sformalizowany środek prawny, który uregulowany został w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zatem nie można dowolnie przyjmować, które z określonych wymagań formalnych w tej ustawie skarżący kasacyjnie spełni, a które nie uznając je za nadmierny formalizm.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.