Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 21 czerwca 2023 r., II SPP/Wa 275/21 odrzucił wniosek L.B. o przywróceniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sprawie ze skargi L.B. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 30 czerwca 2021 r., nr ZSPU.440.565.2019.WP.ŁZ.129503 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że w piśmie z 1 sierpnia 2021 r. L.B. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 30 czerwca 2021 r., nr ZSPU.440.565.2019.WP.ŁZ.129503 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. W treści skargi zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) skarżący złożył 14 września 2021 r.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z 13 grudnia 2021 r., II SPP/Wa 275/21 pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na nieuzupełnienie przez stronę skarżącą braków formalnych wniosku poprzez jego podpisanie w wyznaczonym przez Sąd terminie.
W wyniku rozpoznania sprzeciwu skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 14 lutego 2022 r. utrzymał w mocy zarządzenie referendarza sądowego z 13 grudnia 2021 r.
Następnie, po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, Sąd postanowieniem z 21 kwietnia 2022 r. odrzucił zażalenie na postanowieniem z 14 lutego 2022 r.
Postanowieniem z 9 stycznia 2023 r. Sąd odrzucił z kolei zażalenie skarżącego na postanowienie z 21 kwietnia 2022 r., z uwagi na brak uzupełnienia przez skarżącego braków formalnych zażalenia, poprzez jego podpisanie w wyznaczonym przez Sąd terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 22 marca 2023 r., III OZ 133/23, oddalił zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Warszawie z 9 stycznia 2023 r. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu 11 kwietnia 2023 r.
W konsekwencji zawartego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego pouczenia skarżący złożył 12 kwietnia 2023 r. wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu wraz z kserokopią urzędowego formularza wniosku. Jednak dopiero 8 maja 2023 r. skarżący wniósł podpisany przez osobę upoważnioną - z wyjaśnieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała - egzemplarz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że doszło do niezrozumienia jego sytuacji w niniejszej sprawie.
Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu po upływie roku od uchybionego terminu. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało doręczone skarżącemu 3 listopada 2021 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności wniesiony został 12 kwietnia 2023 r.
W świetle powyższych uwag, Sąd pierwszej instancji wskazał, że jest zobowiązany zbadać, czy w sprawie wystąpił przypadek wyjątkowy, pozwalający na przywrócenie terminu. Skarżący wniosek o przywrócenie terminu uzasadnił niezrozumieniem jego sytuacji w niniejszej sprawie, przy czym nie wyjaśnił precyzyjnie, na czym to niezrozumienie miało dokładnie polegać. Przede wszystkim skarżący nie wykazał, aby stan zdrowia jego żony uniemożliwił podjęcie przez ponad rok jakichkolwiek działań zmierzających do prawidłowego wykonania wezwań Sądu.
Konkludując Sąd pierwszej instancji wskazał, że w jego ocenie, żadna okoliczność o charakterze nadzwyczajnym nie stała na przeszkodzie temu, aby skarżący skutecznie złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy przed upływem roku od uchybionego terminu.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Sądu pierwszej instancji, zaskarżył je zażaleniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał wniosek skarżącego o przywrócenie terminu za niedopuszczalny na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 5 p.p.s.a. Z powyższych przepisów wynika, że sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym m.in. wniosek o przywrócenie terminu złożony po upływie roku od uchybionego terminu, w sytuacji, gdy nie zachodził przypadek wyjątkowy. Regulacja ta stanowi odstępstwo od normy wyrażonej w art. 86 § 1 p.p.s.a., w świetle której jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Prawidłowe zastosowanie art. 87 § 5 p.p.s.a. jest uwarunkowane wykazaniem łącznego zaistnienia dwóch przesłanek, tj. od uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej upłynął okres dłuższy niż rok oraz nie zaistniały okoliczności wyjątkowe, które to spowodowały.
W rozpoznawanej sprawie, jak trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało doręczone skarżącemu 3 listopada 2021 r., siedmiodniowy termin do wykonania wezwania upłynął 10 listopada 2021 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności wniesiony został 12 kwietnia 2023 r. Nastąpiło to zatem niewątpliwie po upływie roku od uchybionego terminu, co skutkuje ziszczeniem się pierwszej z przesłanek niedopuszczalności takiego wniosku.
Odnośnie do drugiej przesłanki określonej w art. 87 § 5 p.p.s.a., ustawodawca posłużył się w tym zakresie pojęciem nieostrym "przypadku wyjątkowego". Oznacza to konieczność każdorazowego zdefiniowania tego pojęcia przez sąd w odniesieniu do indywidualnych okoliczności danej sprawy. W orzecznictwie na gruncie tego przepisu wskazuje się, że pod pojęciem "przypadku wyjątkowego" należy rozumieć nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiały złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie. Pojęcie wyjątkowego przypadku podlega więc ocenie sądu, jednakże zgodnie z intencją ustawodawcy należy interpretować je ścieśniająco. Za wyjątkowy przypadek należy uznać taką sytuację życiową, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że określone zdarzenia – tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe – nie należą do zdarzeń codziennych (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2018 r., I OZ 1906/17).
Podstawą do przywrócenia terminu na wniosek oparty o art. 87 § 5 p.p.s.a. nie może być np. sam fakt choroby, choćby ciężkiej, czy podeszły wiek, nie są one bowiem równoznaczne z całkowitą niemożnością dokonania czynności procesowej (por. postanowienia NSA z: 2 lipca 2013 r., I OZ 444/13; 24 czerwca 2014 r., II OZ 624/14; 28 czerwca 2016 r., I OZ 665/16; 21 września 2017 r., I OZ 1301/17).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy nie wystąpił wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że podnoszona przez skarżącego okoliczność niezrozumienia jego sytuacji w niniejszej sprawie, przy czym nie wyjaśnienie precyzyjnie, na czym to niezrozumienie miało dokładnie polegać, nie jest sytuacją o charakterze nadzwyczajnym. Skarżący nie wykazał, aby stan zdrowia jego żony uniemożliwił podjęcie przez ponad rok jakichkolwiek działań zmierzających do prawidłowego wykonania wezwań Sądu. Skoro zatem w tej sprawie nie zachodził wyjątkowy przypadek uzasadniający złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od uchybionej czynności, to słusznie Sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek skarżącego jako niedopuszczalny (art. 88 p.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.