Postanowienie NSA z 6 września 2022 r., III OZ 532/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 lutego 2022 r. sygn. akt II SAB/Bk 8/22 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów oraz asesora sądowego

Sprawa

w sprawie ze skargi J. K. na bezczynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego im. Jędrzeja Śniadeckiego w Białymstoku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

sędzia NSA Tamara Dziełakowska przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z 22 lutego 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 8/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek J. K. (dalej jako skarżący) o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów Marka Leszczyńskiego i Elżbiety Lemańskiej oraz asesora sądowego Barbary Romanczuk.

Zdaniem WSA w Białymstoku wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie bowiem skarżący nie uprawdopodobnił w nim okoliczności wyłączenia sędziów (asesora sądowego) zarówno na podstawie art. 18 jaki i art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Sąd podkreślił, że wskazane przez skarżącego w uzasadnieniu jego wniosku twierdzenia, że WSA w Białymstoku wyraził zgodę na użycie radiacji i jonizacji w 2002 i 2004 r. oraz na zatajenie odpisów spermiogramów nie wskazują na istnienie po stronie wymienionych we wniosku sędziów (asesora sądowego) okoliczności realnie, obiektywnie budzących wątpliwości co do ich bezstronności w tej konkretnej sprawie.

Ponadto, jak wskazał WSA w Białymstoku, wnioskowani do wyłączenia sędziowie złożyli oświadczenia o braku przesłanek do ich wyłączenia na mocy art. 19 i 18 p.p.s.a.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu "p.p.s.a.". Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258). Natomiast na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni podziela dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych, z którego wynika, że powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy.

Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 538/17, LEX nr 2508334, postanowienia NSA: z 15 marca 2016 r. sygn. akt I OZ 203/16, LEX nr 2003508 oraz z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 40/15, LEX nr 1640591). Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18 (pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie Sąd ten wskazał, iż "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a.".

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w niniejszej sprawie skarżący, nie powołał okoliczności uprawdopodobniających istnienie przyczyn wyłączenia sędziego o których mowa art. 19 p.p.s.a., jak również nie wskazał żadnej z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 18 p.p.s.a..

Nie uszło też uwadze Naczelnego Sądu Administracyjnego, że sformułowane w zażaleniu przez skarżącego twierdzenia, które miałyby uzasadniać wyłączenie wskazanych we wniosku sędziów nie są skierowane do konkretnego sędziego a do wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.

Ponadto NSA w pełni podziela stanowisko WSA w Białymstoku, że wskazane przez skarżącego w uzasadnieniu jego wniosku twierdzenia, że WSA w Białymstoku wyraził zgodę na użycie radiacji i jonizacji w 2002 i 2004 r. oraz na zatajenie odpisów spermiogramów nie wskazują na istnienie po stronie wymienionych we wniosku sędziów (asesora sądowego) okoliczności realnie, obiektywnie budzących wątpliwości co do ich bezstronności w tej konkretnej sprawie.

Ponadto podnoszony przez skarżącego zarzut, że wniosek o wyłączenie sędziów nie powinien być rozpoznawany przez Sędziów orzekających w tym samym sądzie co sędziowie objęci wnioskiem nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach prawa (art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.

Odnosząc się do złożonego wniosku pełnomocnika organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 209 P.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest zatem uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Brak jest zatem w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie. W szczególności brak jest takiej możliwości w orzeczeniach wydawanych w postępowaniu zażaleniowym, gdyż art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym, które dawałoby podstawę do odpowiedniego stosowania w przypadku oddalenia zażalenia art. 204 pkt 2 p.p.s.a. - przepisu, który pozwala obciążyć organ kosztami postępowania kasacyjnego gdy oddalono skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji uwzględniającego skargę. Przepisy, z których wynika obowiązek ponoszenia określonego ciężaru, nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający (por. uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2004 r., sygn. akt FZ 504/04, postanowienie NSA z dnia 14 września 2004 r., sygn. akt FZ 266/04, postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2007 r., II FZ 12/07).