Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 27 października 2023 r., sygn. akt III OZ 540/23

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Po 52/23 odrzucił zażalenie Fundacji W. w P. (zwanej dalej: Fundacją) na postanowienie tego Sądu z dnia 28 lipca 2023 r., sygn. akt II SAB/Po 52/23 o oddaleniu wniosku Fundacji o stwierdzenie przesłanek z art. 5a § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wobec sędzi WSA Danuty Rzyminiak-Owczarczak, wskazując, że zażalenie to zostało sporządzone z naruszeniem przymusu adwokacko-radcowskiego określonego w art. 5a § 16 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

W piśmie z dnia 26 września 2023 r. Fundacja wywiodła zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2023 r. wnosząc o jego uchylenie w całości i zarzucając naruszenie art. 5a § 16 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 175 oraz art. 191 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów i "nieuznanie, że przepis art. 5a § 16 Pusa nie ustanawia samodzielnie stosowności przepisu art. 175 Ppsa, a jedynie czyni to w przypadku stosowności innego przepisu, w szczególności art. 191 i art. 194 § 4 Ppsa, w przypadku, gdy zaskarżenie z art. 5a § 16 Pusa zostało podniesione w związku ze skargą kasacyjną lub zażaleniem na odrzucenie skargi kasacyjnej". Ponadto Fundacja wskazała także na "wadę podmiotową i nieważność" zaskarżonego postanowienia, wynikające z wydania go przez osobę, która nie została powołana do pełnienia urzędu sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa działającej w składzie wymaganym Konstytucją RP. Fundacja dodała, że "wada podmiotowa i nieważność" zaskarżonego postanowienia wynika także z powierzenia orzekania w niniejszej sprawie osobie, która świadomie brała udział w "recydywie nielegalnego obsadzania urzędu sędziowskiego".

W zażaleniu Fundacja, powołując się na art. 45 Konstytucji RP i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt SK 43/06, wniosła także o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej następujących pytań prejudycjalnych:

• "Czy art. 2, art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 1 i 3 oraz art. 19 ust. 1 drugi akapit Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) w związku z art. 47 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP) i z art. 267 akapitem trzecim Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) należy interpretować w sposób prowadzący do uznania, że nie jest sądem niezawisłym i bezstronnym oraz mającym odpowiednie kwalifikacje w rozumieniu prawa Unii Europejskiej organ, w którym zasiada osoba powołana po raz pierwszy lub kolejny (do sądu wyższej instancji) do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego z naruszeniem przepisów konstytucyjnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, z uwagi na niezgodne z konstytucją państwa członkowskiego obsadzenie organu (Krajowej Rady Sądownictwa) wyłaniającego tę osobę jako kandydata powołanego następnie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego, co zostało stwierdzone przez sąd konstytucyjny (Trybunał Konstytucyjny) państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a co w konsekwencji mogłoby podważyć zaufanie, jakie sądownictwo powinno budzić w społeczeństwie demokratycznym?";
• "Czy art. 2, art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 1 i 3 oraz art. 19 ust. 1 drugi akapit TUE w związku z art. 47 ust. 1 i 2 KPP i z art. 267 akapit trzeci TFUE należy interpretować w sposób prowadzący do uznania, że nie jest sądem niezawisłym i bezstronnym oraz mającym odpowiednie kwalifikacje w rozumieniu prawa Unii Europejskiej, organ, w którym zasiada osoba powołana do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego po raz pierwszy lub kolejny (do sądu wyższej instancji) wyłoniona jako kandydat przedstawiony do powołania na ten urząd w postępowaniu przed organem oceniającym kandydatów (Krajową Radą Sądownictwa), jeżeli postępowanie to nie spełniało kryteriów jawności oraz transparentności reguł oraz kryteriów wyboru kandydatów, co także zostało stwierdzone przez sąd konstytucyjny (Trybunał Konstytucyjny) państwa członkowskiego Unii Europejskiej i również mogłoby podważyć zaufanie".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie podlegało oddaleniu. Słusznie Sąd I instancji wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu, że sporządzenie przez Fundację zażalenia z naruszeniem przymusu adwokacko-radcowskiego określonego w art. 5a § 16 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), dalej jako: p.u.s.a., skutkowało jego niedopuszczalnością, co z kolei zgodnie z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., stanowiącym, że sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, uzasadniało jego odrzucenie.

W myśl art. 5a § 16 zdanie pierwsze p.u.s.a., od postanowienia wydanego na skutek rozpoznania wniosku o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego, podmiotowi, który złożył wniosek i sędziemu, którego orzeczenie dotyczy, przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak przyjmuje się przy tym w orzecznictwie, zażalenie to przysługuje jedynie w przypadku merytorycznego rozpoznania wniosku, tj. jego oddalenia lub uwzględnienia poprzez wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy (por. postanowienia NSA z dnia 20 września 2022 r., sygn. akt II GSK 1396/22 i z dnia 19 grudnia 2022 r., sygn. akt III FZ 573/22). Zgodnie zaś z art. 5a § 16 zdanie drugie i trzecie p.u.s.a., termin do wniesienia zażalenia wynosi tydzień i biegnie dla każdego uprawnionego do wniesienia zażalenia od dnia doręczenia postanowienia wraz z uzasadnieniem, a do omawianych zażaleń stosuje się przepis art. 175 p.p.s.a., który wprowadza, tzw. przymus adwokacko – radcowski, a więc obowiązek sporządzenia zażalenia przez adwokata lub radcę prawnego lub inny z podmiotów określonych w tym przepisie. Przy czym należy podkreślić, że ustanowiony przez ustawodawcę wymóg sporządzenia zażalenia w tego rodzaju sprawach przez profesjonalnego pełnomocnika ma charakter materialnoprawny i w związku z tym uchybienie temu wymogowi nie podlega uzupełnieniu.

Skoro zatem zażalenie Fundacji na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 28 lipca 2023 r. zostało podpisane przez osobę uprawnioną do reprezentowania Fundacji, która nie jest ani adwokatem, ani radcą prawnym, ani innym z podmiotów wskazanych w art. 175 p.p.s.a., to prawidłowo Sąd I instancji w zaskarżonym obecnie postanowieniu wniesione zażalenie odrzucił.

Przechodząc do wniosku o skierowanie pytań prejudycjalnych do TSUE Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem skierowanie pytań o treści zaprezentowanej w zażaleniu nie jest niezbędne dla wydania rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.