Uzasadnienie
Postanowieniem z 11 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną J.P. (dalej: skarżący) od wyroku tego Sądu z 3 marca 2022 r. oddalającego skargę skarżącego na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] października 2021 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 5 maja 2022 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, przez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Wezwanie skierowane na adres korespondencyjny pełnomocnika skarżącego zostało odebrane przez upoważnionego pracownika 11 maja 2022 r.
W piśmie z 6 czerwca 2022 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Jednocześnie wskazał, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi nie zostało skutecznie doręczone, ponieważ w skardze kasacyjnej wskazał adres e-mail, co jest jednoznaczne z doręczaniem pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Odrzucając skargę kasacyjną Sąd I instancji wskazał, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej upłynął 18 maja 2022 r. Natomiast pełnomocnik skarżącego uzupełnił ten brak dopiero 6 czerwca 2022 r.
Sąd I instancji wyjaśnił, że w postępowaniu sądowo-administracyjnym doręczeń za pomocą środków komunikacji elektronicznej nie dokonuje się za pośrednictwem adresu e-mail, lecz za pomocą platformy ePUAP. Dlatego doręczenie wezwania za pośrednictwem operatora pocztowego było skuteczne.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Skarżący zarzucił naruszenie art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz art. 74a § 1 pkt 3 p.p.s.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W tej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, nie uzupełnił braków formalnych w terminie wynikającym z doręczenia wezwania drogą "tradycyjną" czyli za pośrednictwem operatora pocztowego. Sporne jest natomiast, czy doręczenie wezwania w ten sposób było skuteczne, a więc czy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w ogóle rozpoczął swój bieg. Stanowisko pełnomocnika skarżącego w tym zakresie oparte jest na stwierdzeniu, że składając skargę kasacyjną wyraził zgodę na doręczenia pism w postępowaniu drogą elektroniczną. Zgoda ta została wyrażona w sposób pośredni, przez wskazanie w skardze kasacyjnej obok danych adresowych adresu e-mail. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko pełnomocnika skarżącego kasacyjnie nie jest prawidłowe i znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa.
Zgodnie z art. 74a § 1 p.p.s.a., doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących warunków:
- 1) wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo;
- 2) wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądowi adres elektroniczny;
- 3) wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny.
Powyższy sposób doręczania pism przez sąd ma charakter fakultatywny. Wybór sposobu doręczenia został pozostawiony adresatom pism, natomiast na sąd administracyjny został nałożony obowiązek informowania o możliwości doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Pełnomocnik skarżącego, powołuje się na zgodę, o której stanowi pkt 3 cytowanego przepisu. Wbrew jednak twierdzeniom skargi kasacyjnej, podstawowym warunkiem dopuszczalności zastosowania omawianego sposobu doręczenia jest wyrażenie na nie zgody przez stronę, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Zgoda ta powinna zostać wyrażona w sposób wyraźny i jednoznaczny. Jedynie art. 74a § 1 pkt 1 przewiduje wyrażenie zgody w sposób pośredni przez wniesienie pisma w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo (por. H. Knysiak-Sudyka, Komentarz do art. 74a, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, s. 599). Samo wskazanie adresu poczty elektronicznej (adresu e-mail) jest niewystarczające do uznania, że strona wyraziła zgodę na doręczenie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 74a § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powołany przepis wymaga zarówno wskazania adresu elektronicznego, jak i wyrażenia zgody przez stronę (jej pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego). Ponadto, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, systemowa wykładnia przepisów regulujących informatyzację podmiotów publicznych, w tym przepisów p.p.s.a. mających zastosowanie do postępowania sądowoadministracyjnego, prowadzi do wniosku, że adres elektroniczny to adres na platformie ePUAP, a nie adres poczty elektronicznej (adres e-mail). To bowiem system ePUAP jest systemem, za pośrednictwem którego doręczane i odbierane są przesyłki w formie elektronicznej.
Adres e-mail ma w tym przypadku charakter subsydiarny i służy do otrzymywania przez stronę powiadomień z systemu ePUAP o dostępnej tam korespondencji. Adres ten może wskazać strona bezpośrednio w systemie ePUAP, natomiast nie jest on wykorzystywany przez sąd do bezpośredniej korespondencji ze stroną. Jedynie ubocznie należy zauważyć, że pomimo stanowiska pełnomocnika skarżącego, że domagał się doręczenia pism drogą elektroniczną, wszystkie pisma kierowane do Sądu I instancji przesyłane są przez pełnomocnika strony za pośrednictwem operatora pocztowego.
W tych okolicznościach prawnych i faktycznych, Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że skarżący, pomimo skutecznego wezwania, nie uzupełnił braku formalnego skargi kasacyjnej i w związku z tym skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.