Postanowienie NSA z 21 lutego 2024 r., III OZ 56/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 21 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Wa 134/23

Sprawa

w sprawie ze skargi W.D. na bezczynność Dyrektora Instytutu [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Wa 134/23, odrzucił skargę W.D. na bezczynność Dyrektora Instytutu [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że sprawę bezczynności Dyrektora Instytutu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku W.D. z dnia 17 listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej prawomocnie rozpoznano już wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 452/21, którym zobowiązano Dyrektora do rozpatrzenia wniosku z dnia 17 listopada 2020 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W sytuacji, gdy bezczynność organu została już stwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu, wszczynanie kolejnego postępowania sądowego w tym samym przedmiocie jest niedopuszczalne i godzi w zasadę powagi rzeczy osądzonej. Kwestia związana z nieprawidłową realizacją wniosku o udostępnienie informacji publicznej, po wydaniu prawomocnego wyroku zobowiązującego do załatwienia tego właśnie wniosku w sposób wyraźnie wskazany w wyroku, nie może być przedmiotem kolejnej skargi na bezczynność organu w rozpatrzeniu tego samego wniosku (vide postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3030/21). Skoro skarżący wniósł kolejną skargę w tym samym przedmiocie, tj. rozpatrzenia wniosku z dnia 17 listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, to sprawa ta nie mogła być ponownie merytorycznie rozpoznana przez Sąd. Zachodzi bowiem tożsamość podmiotowa i przedmiotowa. stronie - po stwierdzeniu bezczynności organu i następującej po niej dalszej bezczynności w granicach tej samej sprawy - przysługuje prawo wniesienia skargi na niewykonanie wyroku prawomocnie stwierdzającego bezczynność i zobowiązującego organ do określonej aktywności.

W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "P.p.s.a."), odrzucił skargę.

Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się jego uchylenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie podważyło trafności rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.

Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Sytuacja, o której mowa w powołanym przepisie zachodzi wówczas, gdy wcześniej złożona skarga, w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami, jest rozpoznawana merytorycznie (lis pendens) lub nastąpiło już wcześniejsze merytoryczne prawomocne rozpoznanie skargi (res iudicata), w zakresie tego samego przedmiotu i między tymi samymi podmiotami. Przy ustalaniu tożsamości sprawy należy brać pod uwagę element podmiotowy i przedmiotowy, przy czym tożsamość podmiotowa, to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.

Z akt sprawy wynika, że sprawa bezczynności Dyrektora instytutu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 17 listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej została prawomocnie zakończona wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt: II SAB/Wa 452/21, którym zobowiązano Dyrektora do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 17 listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wniesiona w niniejszej sprawie pismem z dnia 28 lutego 2023 r. skarga dotyczyła bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 17 listopada 2020 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni aprobuje stanowisko przedstawione w postanowieniu NSa z dnia 15 czerwca 2021 r., III OSK 3030/21, w którym podniesiono, że: "kwestia związana z nieprawidłową realizacją wniosku o udostępnienie informacji publicznej, po wydaniu prawomocnego wyroku zobowiązującego do załatwienia tego właśnie wniosku w sposób wyraźnie wskazany w wyroku, nie może być przedmiotem kolejnej skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu tego samego wniosku. W sytuacji, gdy bezczynność organu została już stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu, wszczynanie kolejnego postępowania sądowego w tym samym przedmiocie jest niedopuszczalne i godzi w zasadę powagi rzeczy osądzonej. Przysługującym wnioskodawcy środkiem prawnym w sytuacji, gdy organ pomimo zobowiązującego go do działania prawomocnego wyroku w dalszym ciągu unika realizacji obowiązku nałożonego w tym wyroku, jest skarga składana w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym "W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny". Sąd uwzględniając skargę w tym przedmiocie ocenia czy po wydaniu wyroku organowi nie wykonującemu tego wyroku można zarzucić trwanie w bezczynności lub przewlekłym prowadzeniu postępowania, a także czy stwierdzona bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ po wydaniu wyroku miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. To właśnie skarga z art. 154 § 1 P.p.s.a. pozwala Sądowi na ocenę, czy po wydaniu wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwił sprawę, czy też wciąż pozostaje bezczynny lub w dalszym ciągu przewlekle prowadzi sprawę. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a., może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Przyjęcie, że po stwierdzeniu bezczynności organu i następującej po niej dalszej bezczynności w granicach tej samej sprawy, stronie przysługuje prawo do wniesienia nowej skargi na bezczynność w tej samej sprawie, powodowałoby, że instytucja wniesienia skargi na niewykonanie wyroku prawomocnie stwierdzającego już bezczynność i zobowiązującego organ do określonej aktywności stałaby się zbędna".

Mając powyższe na uwadze, prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona, to sprawa ta nie mogła być ponownie merytorycznie rozpoznana przez Sąd.

Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.