Postanowienie NSA z 1 grudnia 2023 r., III OZ 596/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 50/23

Sprawa

w sprawie ze skargi T.W. na bezczynność Wójta Gminy J. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt VIII SAB/WA 50/23 odrzucił skargę T.W. (dalej także: skarżący) na bezczynność Wójta Gminy J. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, wskazując w uzasadnieniu, iż pomimo wezwania Sądu zarówno skarżący, jak i reprezentujący go profesjonalny pełnomocnik, nie uiścili wpisu sądowego od wniesionej skargi.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 i art. 83 p.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i podniósł, że w sprawie nie było możliwe uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, gdyż pełnomocnik skarżącego nie otrzymał odpowiedniego awiza z urzędu pocztowego. W związku z tym w zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego wskazał także, że nie można zarzucać mu, iż nie uzupełnił braków formalnych skargi w terminie w sytuacji gdy nie miał wiedzy o tym, że takie braki istnieją. Pełnomocnik skarżącego podkreślił ponownie, że nigdy nie otrzymał awiza z urzędu pocztowego, a fakt, że jest doktorem prawa oraz jednocześnie profesjonalnym pełnomocnikiem świadczącym na co dzień pomoc prawną dla wielu podmiotów potwierdza, że jest świadomy konsekwencji prawnych oraz negatywnych skutków takiego zaniechania i jednocześnie podważa wiarygodność adnotacji uczynionej na dokumencie potwierdzającym odbiór przesyłki pocztowej zawierającej wezwanie sądowe. Pełnomocnik skarżącego podkreślił dodatkowo, że z doświadczenia życiowego wiadomym jest, że adnotacje poczynione na dokumencie awizo nie zawsze odzwierciedlają stan faktyczny sprawy. Wystarczy bowiem, aby urzędnik pocztowy świadczący czynności doręczenia był zatrudniony w urzędzie pocztowym od niedawna lub że akurat w danym dniu urzędnik pocztowy "przydzielony" do danego rejonu był zastępowany przez osobę, która nie zna oznaczenia nieruchomości w konkretnym rejonie i już niemożliwe staje się danie wiary temu, że profesjonalny pełnomocnik rzeczywiście nie odebrał korespondencji sądowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Z kolei w razie bezskutecznego upływu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, skarga podlega odrzuceniu przez sąd, zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, a prawidłowe skierowanie wezwania, w świetle akt sprawy nie budzi wątpliwości. Przesyłka została nadana na podany przez pełnomocnika adres do doręczeń, z adnotacji operatora pocztowego wynika zaś, że podjęto próbę doręczenia wezwania na wskazany adres, a informację o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej pozostawiono w skrzynce pocztowej adresata dwukrotnie – w dniach 9 i 17 sierpnia 2023 r. Przesyłka nie została podjęta z placówki pocztowej, wobec czego została zwrócona do nadawcy w dniu 25 sierpnia 2023 r., a tym samym należy uznać, że nastąpiło skuteczne doręczenie (domniemanie doręczenia) przesyłki sądowej, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a., z dniem 23 sierpnia 2023 r.

W opinii pełnomocnika skarżącego potwierdzenia skutecznej awizacji nie mogą stanowić adnotacje urzędu pocztowego poczynione na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Twierdzenie pełnomocnika skarżącego dotyczące nieotrzymania wezwania nie mogło jednak skutecznie podważyć domniemania doręczenia zastępczego. W odniesieniu do powyższego stanowiska wskazać należy, że w myśl art. 73 § 1-4 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma osobiście lub w sposób zastępczy, pismo takie składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Ustawodawca ustanawia w cytowanym przepisie domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, jeśli jest sporządzone w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim zaświadczone i korzysta z domniemania prawdziwości. Samo twierdzenie strony, że nie otrzymała ona awizo, jest niewystarczające do obalenia tego domniemania. Domniemanie doręczenia przesyłki może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mogły odnieść skutku argumenty zażalenia o braku awiza w pocztowej skrzynce oddawczej, gdyż adnotacje zamieszczone na kopercie pisma zwróconego do Sądu oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaprzeczają twierdzeniom strony w tym zakresie. Na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje bowiem adnotacja o dwukrotnym awizowaniu przesyłki (ze wskazaniem, że awizo zostało pozostawione w pocztowej skrzynce oddawczej), a także poświadczenie, że adresat nie podjął awizowanej przesyłki z placówki pocztowej w terminie i przesyłkę zwrócono z tego powodu do nadawcy. Przyjęcie, wyłącznie na podstawie twierdzenia pełnomocnika skarżącego, że w sprawie urzędnik pocztowy nie pozostawił awizo przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie zastępczym poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (tak też NSA w postanowieniu z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1176/18, z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GZ 316/17, z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FZ 89/21, z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt I GZ 315/21). Dlatego należy podkreślić, że domniemanie doręczenia przesyłki jest domniemaniem usuwalnym, lecz może zostać obalone przeciwdowodem, którego w tym postępowaniu nie przedstawiono.

Niezależnie od powyższego, przedstawiona w zażaleniu argumentacja nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia również dlatego, że odnosi się do ewentualnej zasadności przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że profesjonalni pełnomocnicy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowo-administracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy (zob. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 439/10 - treść postanowienia dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.