Uzasadnienie
Postanowieniem z 14 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę kasacyjną A. z siedzibą w Z. (dalej: skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 3 marca 2021 r. Wyrok w tej sprawie został wydany po rozpoznaniu skargi skarżącego na uchwałę Rady Powiatu Wschowskiego z 16 maja 2018 r. nr XXVIII/164/2018 w sprawie ograniczenia używania jednostek pływających z napędem spalinowym na niektórych Jeziorach Powiatu Wschowskiego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 4 maja 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 150 (sto pięćdziesiąt) złotych. Ponadto zarządzeniem z 4 maja 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia - przez przesłanie jednego odpisu skargi kasacyjnej poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego.
Wezwania doręczono 11 maja 2021 r. W wyznaczonym terminie skarżący uiścił wpis sądowy, natomiast nie przesłał odpisu skargi kasacyjnej. W związku z tym Sąd I instancji orzekł, że skarżący nie uzupełnił braku formalnego skargi kasacyjnej i na tej podstawie odrzucił wniesiony środek zaskarżenia.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący zarzucając naruszenie art. 178 w związku z art. 177a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), a także naruszenie art. 49 § 1 i art. 47 § 1 p.p.s.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie sprawie dalszego biegu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Natomiast stosowanie do art. 176 § 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony. Do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a także, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych (art. 47 § 1 p.p.s.a.). Odpisami mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 p.p.s.a.).
Odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści. Może to być kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy. Istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 407/08 oraz M. Jagielska, A. Wiktorowska, K. Wojciechowska, Komentarz do art. 47 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 249). Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie skarżący nie odpowiedział na wezwanie Sądu I instancji do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej.
Skarżący podnosi natomiast, że do skargi kasacyjnej załączył dwa jej odpisy w formie kserokopii. Nie oznacza to jednak, że złożenie kserokopii skargi kasacyjnej było równoznaczne z uzupełnieniem braków formalnych tego środka zaskarżenia. Złożone przez skarżącego kserokopie skargi kasacyjnej nie mogły zostać potraktowane jako odpisy w rozumieniu art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a., nie zostały bowiem uwierzytelnione przez skarżącego. Brak uwierzytelnienia kserokopii pisma oraz brak wykonania wezwania skierowanego do skarżącego na podstawie zarządzenia z 4 maja 2021 r. oznacza, że brak formalny skargi kasacyjnej nie został uzupełniony, a więc Sąd I instancji był zobowiązany odrzucić skargę kasacyjną.
W tej sprawie skarżący wskazuje także, że w skierowanej do niego przesyłce z Sądu I instancji znajdowało się jedynie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (brak ten został uzupełniony), natomiast skarżący nie otrzymał wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej. Jednocześnie jednak z akt sprawy wynika, że na adres pełnomocnika skarżącego zostały łącznie wysłane wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej oraz wezwanie do uiszczenia wpisu. Świadczy o tym zwrotne potwierdzenie odbioru wezwania z adnotacją "wezw. do usu. brak. sk., wezw. do uiszcz. wpisu (sk. kasacyjna)". W aktach sprawy znajduje się ponadto odpis przesłanego pełnomocnikowi skarżącego wezwania do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej, podpisany przez pracownika sekretariatu z adnotacją o wysłaniu w dniu 7 maja 2021 r. (k. 104), co przeczy twierdzeniom pełnomocnika skarżącego.
Trudno bowiem zakładać, że w toku czynności pracownika sekretariatu wykonującego przedmiotowe zarządzenie, sporządzony i wszyty do akt sprawy został odpis, a nie został sporządzony oryginał wezwania. Ponadto pracownik pełnomocnika skarżącego, zatrudniony w kancelarii i upoważniony do odbioru korespondencji, kwitując własnoręcznym podpisem i datą zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki z sądu administracyjnego, powinien zweryfikować zgodność opisu przesyłki z jej zawartością, a w przypadku rozbieżności wyjaśnić ewentualne wątpliwości w siedzibie sądu czy chociażby telefonicznie w Wydziale Informacji Sądowej. Jest to niezwykle istotne z uwagi na doniosłe skutki jakie wiążą się z zachowaniem terminów w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak jest natomiast podstaw do uwzględnienia jedynie gołosłownego twierdzenia pełnomocnika skarżącego, że przesyłka nie zawierała wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska zaprezentowanego w zażaleniu. Nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik skarżących, pomimo prawidłowego wezwania i upływu zakreślonego terminu, nie nadesłał wymaganego odpisu skargi kasacyjnej, co skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska, zgodnie z którym podstawą odrzucenia skargi lub skargi kasacyjnej może być tylko nieuzupełnienie braków, które nie pozwalają na nadanie skardze (skardze kasacyjnej) dalszego biegu. Kwestia ta była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r. I OPS 13/13, której rozważania koncentrowały się wokół kwestii niemożności nadania skardze dalszego biegu i wpływu brzmienia art. 49 § 1 p.p.s.a. na możliwość odrzucenia skargi (a odpowiednio także skargi kasacyjnej). Uchwała ta rozstrzygała powstałe wcześniej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych.
W treści uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że z art. 49 p.p.s.a. wynika, że tryb w nim określony ma zastosowanie w razie takich braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, to jest wywołanie przez nie właściwych skutków procesowych zarówno w stosunku do sądu, jak i pozostałych podmiotów uczestniczących w postępowaniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie wniesione w tej sprawie, brak nadesłania przez skarżącego odpisu skargi kasacyjnej w sposób oczywisty wpływa na możliwość nadania skardze kasacyjnej dalszego biegu, ponieważ brak jest możliwości przesłania tego odpisu pozostałym stronom postępowania. Doręczanie odpisów pism pozostałym stronom postępowania jest jedną z form zagwarantowania stronom czynnego udziału w postępowaniu. Jest to zatem brak o doniosłych skutkach prawnych.
Ponadto naruszenie przez Sąd I instancji przepisów skutkujące pozbawieniem strony możności działania i obrony swoich praw może prowadzić zarówno do nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.), jak i do wznowienia postępowania sądowego (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że skarżący, pomimo skutecznego wezwania, nie uzupełnił braku formalnego skargi kasacyjnej i w związku z tym skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.